Ad Valvas 1996-1997 - pagina 60

AD VALVAS 19 SEPTEMBER 1996

PAGINA 2

Krijgt Ritzen dan toch greep op umversitair onderzoek? Jarenlang kat-en-muisspel ten einde

D

e tijd van verdelende rechtvaardigheid is voorbij, zegt m i n i s t e r Ritzen in zijn W e t e n schapsbudget. Voortaan worden topkwaliteit en 'relevantie' rijkelijk beloond. N u riep hij dat sinds 1990 jaarlijks - waarna de universitaire bureaucratie zijn ambities steeds m o e i t e l o o s s m o o r d e . M a a r in zijn zevende rondgang toont Ritzen nieuwe vastberadenheid. H e t lijkt o f de m u r e n v a n de bureaucratie wankelen. Of is dat slechts de verbeelding van deze gedreven minister? Het gaat allemaal niet om peanuts, maar om 3 miljard gulden overheidsgeld die jaarlijks' verstookt wordt aan onderzoek. Op de universiteit ziet men dat nog vaak als 'ons geld' dat vrij besteed moet kurmen worden. Maar Ritzen vindt dat de overheid best extra aandacht mag eisen voor bepaalde vakgebieden of relevante onderzoeksvragen. Anders zal niemand bereid zijn om weer eens extra geld naar de universiteiten te schuiven. Ook voor de onderzoekers zijn de ambities van Ritzen van belang. Sommigen zullen er misschien hun baan door verliezen. Maar belangrijker is toch dat er een eind komt aan de bedompte cultuur die nog in veel vakgroepen en faculteiten is blijven hangen - waarin uitblinkers niet hoeven denken dat ze een streepje voor krij-

gen. Universiteits- en faculteitsbestuurders hébben zich tot voor kort weinig ingezet voor de zaken die Ritzen gedaan wilde krijgen: stimulering van toppers en van onderzoek met speciale relevantie. De passiviteit van de universiteitsbestuurders was best te begrijpen. Ze hadden andere zorgen. Zoals bezuinigingen, het beperken van dure ontslagen, geschipper tussen belangen van faculteiten en

Vaak ook onderschatte hij de kracht van de imiversitaire lobby, de VSNU. Maar dan is het september 1996. En ziedaar, plots ligt het strijdperk van het onderzoekbeleid er heel anders bij. Ritzen krijgt zomaar een akkoord in de schoot geworpen waarin onder meer de zeggenschap over 100 miljoen gulden wordt weggeven aan onderzoekfïnancier NWO, om toponderzoek te stimuleren. En ook op het gebied van 'maatschappelijke prioriteiten' in het onderzoek lijkt opeens veel mogelijk. Is er echt iets veranderd, en wiens verdienste was dat dan?

O

een hoop gedoe over onderwijskwaliteit. Maar veel vernieuwend elan toonden ze niet. Elke universiteit vormde wel een bescheiden stimuleringspot, maar verder mikte iedereen op consolidatie: houden wat je hebt. Dus werd de vorming van onderzoekscholen gedomineerd door opportimisme. Elke poging van Ritzen om 'selectief geld te verdelen werd maximaal gefrustreerd. Het werd allemaal niks. Soms pakte hij het onhandig aan.

ver deze vragen zal ook in de vsNtJ nog stevig gediscussieerd worden. Sommigen zullen volhouden dat er weinig verandert: het gaat maar om 3 procent van alle onderzoekgeld, en in de praktijk zal wel weer iedereen zijn deel krijgen. "Ga maar na: Ritzen wilde ons 150 miljoen afhandig maken, ten gunste van NWO. Maar door de deal met NWO blijft het geld bij ons; ook die 100 miljoen." Voor deze mensen is de nieuwe vsNU-voorzitter Rien Meijerink met zijn stille diplomatie de held die de minister te snel af was. En die zo het door een ander akkoord (de collegegeldverhoging!) geschade imago van de club herstelde. Het andere verhaal is sterker. Ritzen heeft de universiteiten, inclusief zijn oud-topambtenaar Meijerink, precies

gekregen waar hij ze hebben wilde. In mei liet hij een internationale commissie het onontkoombare advies uitbrengen dat NWO zeggenschap over meer onderzoek moest krijgen. Daarna liet hij NWO en VSNU de details regelen. Maar voorzover die hem niet bevielen, veranderde Ritzen er nog snel wat aan: geen 20, maar 10 toponderzoekscholen. En geen VSNUinvloed op de pirocedure om de top te selecteren. Voor hun gezichtsbehoud mogen de universiteiten de 100 miljoen nog 'hun' geld blijven noemen. Over de manier waarop Ritzen de universiteiten op het spoor weet te krijgen van zijn 'maatschappelijke prioriteiten' zou een vergelijkbaar verhaal te vertellen zijn. N a een paar jaar ministerschap weet hij hoe je de universiteiten in beweging krijgt: Zorgen dat je niet in een vroeg stadium verdrinkt in proceduredebatten; de druk opvoeren met externe adviezen; en daarna pas de details regelen. Zo laat je bureaucraten dansen. Of hebben die bureaucraten toch gelijk als ze zeggen dat ze in 1996 zelf ook het licht begonnen te zien - omdat de minister van onderwijs ze eindelijk eens een jaar niet teisterde met draconische bezuinigingen? In elk geval: voor goede, gemotiveerde onderzoekers kan het universitaire klimaat nu aantrekkelijker worden. (FS, HOP)

Studenten uit ziekenfonds gezet Studenten kunnen zich vanaf volgend jaar niet m e e r gratis via het ziekenfonds verzekeren. D a t heeft het kabinet besloten. Voor tienduiz e n d e n studenten dreigt e e n strop van zestig gulden per m a a n d . Het gaat om studenten die via h u n ouders gratis meeverzekerd zijn in het ziekenfonds. Diegenen onder hen die recht hebben op een aanvullende beurs, krijgen een vergoeding voor de extra verzekeringskosten.

Maar wie geen aanvullende beurs heeft, krijgt ook geen vergoeding. Dat zou ongeveer zestig gulden per maand schelen. A4inister Ritzen kan nog niet zeggen hoeveel studenten het slachtoffer worden van deze maatregel. Hij wil de ouderlijk-inkomensgrens voor een aanvullende beurs verhogen, zodat meer studenten dan nu er recht op krijgen. Maar hoe dat uitvalt, is nog niet te voorspellen. Ritzen krijgt 160 miljoen gulden van

minister Borst (Volksgezondheid) om studenten op de een of andere manier schadeloos te stellen. Op dit ogenblik zijn er zo'n 185.000 gratis meeverzekerde ziekenfondsstudenten, van wie ongeveer een kwart geen aanvullende beurs heeft. Voor de huidige studenten verandert er overigens niets. D e maatregel treft alleen nieuwe studenten; die worden voortaan niet meer tot het ziekenfonds toegelaten. Het kabinetsplan hangt samen met

een verhoging van de ziekenfondsgrens voor bejaarden. Daardoor komen er 200.000 bejaarden in het ziekenfonds. De WD wil echter geen toename van het aantal ziekenfondsverzekerden. Daarom moeten er ook verzekerden uit het fonds gezet worden. (HO, HOP)

Brieven Houd uw reactie kort. Over bijdragen langer dan 3 0 0 woorden is contact met de redactie nodig. De redactie kan bijdragen inkorten. Anonieme brieven worden niet geplaatst. - -

Academisch sonnet Na dertig jaren in dit Vroom Bestel doe ik een boekje open: vel na vel schijnt Wetenschap herhaling van citaten: zo leert de Meester papegaaien praten. Wie fantaseert wordt naar de Kunst verwezen: Wetten en Regels worden onderwezen! Is een mens méér of minder dan een Wet? luidt de hamvraag: steunt of knelt het corset? Inhoud is Wetenschap en Kunst is Vorm: studenten kronkelen naar de temponorm is deze regel nu te lang of kort? Kunst is armoede, maar de gulden regels van Wetenschap zorgen voor de pegels, waar de arme wijzer van wordt. Murk

A.J.Popma

Weigering bijstand aan ex-student kan niet meer E e n e x - s t u d e n t die g e e n beurs m e e r krijgt, kan altijd aanspraak m a k e n op bijstand. H e t lijkt logisch, m a a r bij de Sociale Dienst in A r n h e m dachten ze daar anders Ex-studenten kregen in Arnhem pas vanaf 1 september bijstand. Want, zo vond de Sociale Dienst ter plaatse, tot die datum ktinnen ze studiefinanciering ontvangen. Dat die studiebeurs doorgaans lager is dan de bijstand, werd niet in de overwegingen betrokken. D e studentenorganisatie iSO trok bij minister Ritzen aan de bel over deze interpretatie van de studiefinancieringsregels. E n ook de bewindsman vond dat Arnhem de zaak op zijn kop zet. Zodra een student niet meer ingeschreven staat, kan hij zijn studiefmanciering laten beëindigen. Vanaf dat moment valt er aanspraak te maken op bijstand. D e collega's van Sociale Zaken zullen Arnhem opdragen zich aan deze regel te houden. (FS, HOP)

Ad Valvas per post

BAS VAN DER SCHOT

Wie Ad Valvas per post wil ontvangen, kan schriftelijk of telefonisch een abonnement aanvragen bij: Abonnementen-administratie Ad Valvas, De Boelelaan 1105, Hoofdgebouw, kamer 15b-15, 1 0 8 1 HV Amsterdam, tel. 020 4445630 Het abonnementsgeld (ƒ 50,-) geldt voor de gehele jaargang of een deel daarvan. Wie zich in de loop van de jaargang abonneert, krijgt de nog verschijnende edities toegezonden.

AÖVAIVAS

5TIA]>EKTEN TOEN

P.EGENTHN m

Ad Valvas is het redactioneel onaniankelijke weeltblad van de Vrije Universiteit Redactie-adres: De Boelelaan 1105 (bezoek en post) 1081 HV Amsterdam, tel (020) 4445630 Fax-nummer: (020) 4445639 E-mail adres: advalvas@cca vu nl Redactiekamers: 15B 11, 158 13 en 158 15, Hoofdgebouw VU Redactie: Frank van Kolfschooten (hoofdredacteur, te! 4445632), Peter Boerman (personeelskatern, 4445631), Caroline BuddmgIT (4445634), Dirk de Hoog (4445637), Ben Koster (vormgeving, 4445633). Fneda Pruim {eindredacteur, 4445640), Martine Zuidweg (4445636) Secretariaat: Anne Pek en Harmke van Rossen (redactie-assistenten, 4445630/4445631), Loes Zwftling (mededelingen) IVIedewerkers: Marianne Hoek van Dijke, Theodor Holman,Dick Roodenburg, Selma Schepel Fotografen: Nico Boink, Sidney Vervuurt, Peter Wolters (allen Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerkende universiteitsbladen): Hanne Obbink, Frank Steenkamp, Matthé ten Veelde, tel. (071) 5 2 3 6 1 5 1 Tekenaars: Aad Meijer, Bas van der Schot, Berend Vonk Ontwerp lay-out: Hollandse Hoogte Adviescommissie: drs A A. van Ruler, A Jongbloed, prof dr J H J van den Heuvel, ir C M. Veenstxa Strijland, ir J Hamelynck (secretans) Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel (023) 5714745, fax (023) 5717680 Ook voor 'Adjes commercieel (zie pagina 4) Overige Adjes redactie-adres; advertenties van VU instanties opgeven op lD-04, Hoofdgebouw, tel 4445660 (mr J L K van der Veen) Produktie: Drukkerij Dijkman, Amsterdam Toezending: per jaargang (of deel daarvan) f 49, Betaling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij redactie Ad Valvas, tel (020) 4445630 Int.Standaard Serie Nummer: 0166-0098 Overname van artikelen is alleen toegestaan na verkregen toestemming van de redactie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen