Ad Valvas 1996-1997 - pagina 406

PAGINA 8

AD VALVAS 2 7 FEBRUARI

'Met m'n ruggengraat boere Het bonte gezelschap der deeltijdfilosofen Frieda Pruim

"Ik had het idee dat er nog een ande­ re wereld was dan de makelaardij", zegt Jacomina Vink­Makaske (53) over haar motivatie om te gaan stude­ ren. Dat was een hele overgang nadat ze jarenlang in de detailhandel had gewerkt en vervolgens samen met haar man de scepter had gezwaaid over twee makelaarskantoren op de Velu­ we. "Ik heb het werk langzaam afge­ bouwd en ben als opstap een driejari­ ge cursus theologische vorming gaan doen", vertelt ze. "In het tweede jaar begon ik allerlei lijnen te zien. Dat vond ik zo mooi dat ik besloot verder te gaan studeren. Eerst dook ik de theologie in, want daar was ik mee bezig, maar ik besloot dat ik wat meer met de maatschappij en de mens op zich en niet alleen met de bijbel wilde bezig zijn." Het werd filosofie, maar aangezien ze op haar zestiende al was gaan werken en alleen over een diplo­ ma handelsavondschool beschikte, kon ze niet zomaar op de imiversiteit terecht. Maar niet getreurd. Jacomina haalde in een jaar haar vwo­diploma Duits, volgde een cursus Frans in Frankrijk en gebruikte de zomerva­ kantie om een aantal geschiedenisboe­ ken door te ploegen. Met succes, want een week voordat het studiejaar begon, slaagde ze voor haar toela­ tingsexamens. Niet alleen Jacomina kwam via een omweg terecht bij de deeltijdstudie

''Ik weet niet of ik op fn^n 23ste Heidegger had begrepen^ of Kierkegaard' filosofie. Ook Dick van Dam (58) en Rinus Vermue (36) werkten een tijd voordat zij het studeren ontdekten. Net als Jacomina leerden zij hun vak grotendeels in de praktijk. Dick ging na de HBS meteen de handel in en Rinus nam na het atheneum en twee jaar middelbare landbouwschool de boerderij van zijn inmiddels overleden ouders over in Luttelgeest, een dorpje in de Noordoostpolder. Daar boert hij nog steeds, sinds vijf jaar op biolo­ gisch­dynamische wijze. Dick was de laatste jaren handelsagent in herenkle­ ding, maar hij heeft inmiddels z'n zaak verkocht. "Je loopt in je leven altijd wel wat krassen op en die kun­ nen behoorhjke kerven achterlaten", aldus Dick. "Daar ga je gedachten aan verbinden en op die manier flans je een eigen levensbeschouwing in elkaar. Jarenlang ben ik daar elke vrije seconde mee bezig geweest. In het begin heb ik daar bevmst geen boeken bij genomen, maar op een gegeven moment wilde ik toch weten hoe mijn eigen ideeën pasten in de filosofie." Ook Rinus' keuze voor de filosofie had alles met zijn persoonlijke leven te maken. "Ik stel mezelf vaak filosofi­ sche vragen", vertelt hij. "Als je op de

Ze hebben uiteenlopende beroepen (gehad) als boer, makelaar, handelaar in herenkleding, bedrijfsjurist, taxichauffeur, actrice, voorlichter en journalist en variëren in leeftijd van 29 tot 58 jaar, maar één ding hebben ze gemeen: ze studeren allemaal filosofie. In deeltijd, maar met overgave. Wat drijft hen ? "Plato zegt dat je pas filosoof kunt worden vanaf je vijftigste, dus misschien maak ik een kans." tractor zit, heb je daar de tijd voor. Soms heb ik het daar wel met andere mensen over, maar dan strand je al gauw in vaagheden. De grootste vraag die mij bezighoudt is: waarom is er zoveel leed in de wereld, want er is in mijn familie heel wat geleden. Dan zou je ook theologie kunnen gaan stu­ deren, maar ik ben niet zo gelovig. Ik wilde een meer rationeel antwoord vinden op die vraag."

Machowereld Eugene van Haaren (29), Patty Pon­ tier (39) en Sophia van 't Ende (46) volgden een beroepsopleiding en werkten een tijdje alvorens ze de filo­ sofie ontdekten. Eugene deed de school voor de journalistiek en is sinds enkele jaren freelance journalist voor onder meer HN ­magazine, Patty stond na de toneelschool tien jaar in het theater voordat ze moeder werd en Sophia had na de Sociale Academie uiteenlopende banen als vormingsleid­ ster, staflid van meditatiecentrum de Kosmos, nachtwacht op een boot, barvrouw, schoonmaakster en taxi­ chauffeur. "Ik ben al vanaf m'n 24ste op zoek naar de zin van het bestaan", vertelt zij. Bij de Kosmos kwam ze wat dat betreft wel aan haar trekken, maar aan haar andere banen ontleen­ de ze weinig inspiratie. "Het is leuk om een tijdje de taxichauffeur uit te hangen of in de horeca te werken, maar het is toch een heel oppervlakki­ ge wereld. Vooral het wereldje van de chauffeurs maakte me er niet blijer op: het is een machowereld met een hoop oplichterij. Ik vond dat het tijd werd om weer eens bezig te zijn met iets dat me motiveert." Ook Patty en Eugene liepen aan tegen de oppervlakkigheid van hun werk. "Ik heb in de loop der jaren met heel grote regisseurs gewerkt, maar ik dacht steeds: tjonge jonge, is dit nou alles?" blikt Patty terug. "De laatste groep waarin ik speelde had een heel bekende naam en werd als trendset­ tend gezien, maar de gemakzuchtige manier waarop met name met filosofi­ sche onderwerpen werd omgespron­ gen, schokte me. Na twee maanden ben ik weggegaan. Ik was ook verbijs­ terd dat recensenten niet door die oppervlakkigheid heenkeken. Zodra iets filosofisch heet, denkt iedereen: poe poe, dat zal wel heel erg diep­ gaand zijn en als ik het niet begrijp, zal dat wel komen omdat ik er niet genoeg van weet. Ik had na die tien jaar behoefte aan wat meer diepgang. Eerst heb ik me voor de regieoplei­ ding aangemeld, maar dat vond ik bij nader inzien toch te veel op dezelfde weg liggen. Toen heb ik intuïtief voor filosofie gekozen." Ook Eugene vond

Jacomina VinkMakaske, ex-makelaar

Foto's Peter Welters AVC/VU

het na een aantal jaren in de journalis­ tiek tijd om de diepte in te gaan: "In mijn werk ben je bezig met de waan van de dag. Ik wilde wel eens wat meer nadenken en iets weten over stromingen. Als iemand zegt: dat heeft iemand zoveel voor Christus al eens geopperd, wil ik niet met de mond vol tanden staan, maar wü ik kunnen zeggen dat die en die zoveel na Christus daar weer heel anders over dacht." Cor de Boer (36) en Martijn van Lies­ hout (31) hadden al een flinke weten­ schappelijke bagage voor ze aan de filosofie begonnen. Martijn studeerde geschiedenis en volgde een postdoc­ torale cursus buitenlandse betrekkin­ gen op Clingendael. Hij werkt nu als tekstschrijver bij Artsen zonder Gren­ zen, maar vindt dat studeren eigenlijk een permanent karakter moet hebben. "Ik wist op de middelbare school al dat ik ooit filosofie wilde gaan stude­ ren, maar ik vond dat een studie die levenservaring vereiste, dus ik dacht: dat doe ik nog wel eens als ik zestig ben. Dat heb ik een beetje terugge­ bracht vanuit de gedachte dat ik er dan ook langere tijd iets aan heb."

die ik gevonden heb verkoop ik graag om daarmee de mogelijkheid te ope­ nen om in werktijd terug te gaan." Alle deeltijdstudenten wijsbegeerte hebben in eerste instantie voor deze studie gekozen om hun kennis en inzicht te verdiepen. Toch heeft het merendeel van de deeltijders met zijn studie ook een duidelijk concreet doel voor ogen, ondanks het feit dat zij in hun eerste jaar te horen kregen dat ze nooit hun brood zullen kunnen ver­ dienen in de filosofie. Jacomina en Dick, de twee oudsten in het gezel­ schap, zouden een brug willen slaan tussen de wetenschap en het dagelijks leven, Jacomina door op een heldere manier over filosofie te schrijven en

'De radio uit, de cassetterecorder uit en de leeslamp aan: That's itr

Aartsonderzoeker Cor snuffelde aan maar liefst vier uni­ versitaire studies en rondde er twee af: geschiedenis en rechten. Hij werkte zelfs een aantal jaren op de universi­ teit als wetenschappelijk medewerker rechtsfilosofie. Vervolgens deed hij een tijdje redactiewerk voor een uitge­ verij, om ten slotte een baan te vinden als bedrijfsjurist. Maar ook dat is het niet helemaal. "Aan de ene kant vind ik de praktijk leuk, maar aan de ande­ re kant ben ik een aartsonderzoeker en dat mis ik nu", zegt hij. Daarom is hij in deeltijd gaan werken en studeert hij sinds enkele jaren in de andere helft van zijn tijd filosofie, een oude interesse die de laatste jaren wat per­ soonlijker gekleurd is geraakt. "Ik wilde graag een poos met voor mij de meest belangrijke vragen bezig zijn, vragen naar de ware kennis, het juiste handelen en zingeving. Voor mij gaat dat het best in het kader van een stu­ die, omdat je dan andere mensen ont­ moet met wie je daarover kunt praten, wat ik in mijn vak niet of nauwelijks tegenkom." In zijn vrije tijd verzamelt hij kunst. Daar blijkt hij een goede neus voor te hebben, want onlangs kwam hij te weten dat hij een aantal waardevolle werken heeft aangekocht. Dat biedt pespectieven: "Ik heb eigen­ lijk helemaal geen behoefte aan wer­ ken bij een baas. Ik ben het liefst bezig met onderzoek en schrijven. Vanuit dat oogpunt is die kunst inte­ ressant geworden. De kimstwerken

Dick door een organisatie op te rich­ ten die zich toelegt op het "actualise­ ren van de filosofie". Cor zou graag willen promoveren, evenals Sophia, maar zij zou ook wel voor de klas wil­ len staan of adviezen willen geven. "Plato zegt dat je eigenlijk pas filosoof kunt worden vanaf je vijftigste, dus misschien maak ik een kans." Rinus ziet zichzelf wel als beleidsmedewer­ ker, naast zijn werk als boer. "Ik ben politiek geëngageerd, maar ik denk altijd: ze zien me al aankomen als boer. Als je zegt: ik ben afgestudeerd .filosoof, dan gaan de deuren open. Of is dat niet zo?" Eugene en Patty zien mogelijkheden om de kennis die zij opdoen, in hun werk te gebruiken. "Het scherpt je denken, je leert beter formuleren en je leert zien dat dingen niet zo simpel in elkaar zitten als ze door sommige mensen worden gezien", somt Eugene op. "Dat is voor de journalistiek heel belangrijk: dat je tegenwicht kunt bie­ den aan de grote stroom van menings­ vorming die vaak maar een bepaalde kant belicht. Door de filosofie weet jij dat er diverse adders onder het gras kunnen zitten." Patty heeft plannen om met een amateurtoneelgroepje dat zij regisseert volgend jaar een stuk te maken waar een aantal filosofische vragen in aan de orde komen, en ze sluit ook niet uit dat ze over een aan­ tal jaren filosofie aan kinderen doceert.

Dick van Dam, ex-handelaar in herenkleding

Maar ook nu de deeltijders nog stude­ ren, levert de studie hen wat op. Dick' "Het is voor mij een enorme verrij­ king waar je in je contacten met ande­ ren iets mee kunt: je kunt beter plaat­ sen waarom iemand is zoals hij is." Sophia gaat sinds ze studeert anders met de dood en met ziekte om. "Ik heb geduld geleerd en het klinkt bekeerd­achtig, maar ik ben positie­ ver, toleranter geworden tegenover anderen." Cor kreeg geen antwoorden op zijn vragen, zoals hij van tevoren gehoopt had. "De grote denkers uit de filosofie kunnen mij niet als op bestel­ ling een waarheid aanreiken, maar ze helpen me wel verder met mijn eigen vragen. Het zijn bemiddelaars." Rinus kreeg evenmin antwoord op zijn vra­ gen, maar dat had hij ook niet ver­ wacht. "Ik weet nu in elk geval welke vragen ik allemaal door kan strepen en ik kan ze plaatsen." De deeltijders zijn er allemaal van overtuigd dat de studie filosofie hun meer oplevert dan als ze er meteen na hun middelbare school aan zouden zijn begonnen, maar volgens Jacomina betekent dat niet dat haar jonge medestudenten een verkeerde keuze hebben gemaakt. "In je leven moet je ervaringen opdoen en studeren. De volgorde doet er eigenlijk niet toe. Uiteindelijk kom je op hetzelfde uit." Cor en Martijn hebben baat bij de kritische houding die ze tijdens eerde­ re studies en in de praktijk is bijge­ bracht. Cor: "Ik bevraag bepaalde filosofen kritisch vanuit mijn kermis van de geschied­ en rechtsfilosofie. Vanuit m'n praktijkervaring denk ik: prachtige verhalen, maar wat doe ik ermee in de praktijk?" Martijn vindt het prettig om de ideeën die gepo­ neerd worden in de tijd te plaatsen. "Op die manier kun je wat relativeren. Filosofen hebben vaak alomvattende pretenties, maar hun ideeën komen altijd ergens vandaan. Bij geschiedenis leer je dat je heel voorzichtig moet zijn met stellingen poneren, terwijl een filosoof per definitie de overtuiging heeft dat wat hij zegt volkomen waar is en dat alle anderen het niet goed begrepen hebben. In die zin houden geschiedenis en filosofie elkaar in evenwicht."

Wonder Voor Sophia, Patty, Rinus en Dick is vooral de levenservaring die ze hebben opgedaan voordat ze zijn gaan stude­ ren, een pre. "Ik weet niet of ik op m'n 23ste Heidegger echt had begre­ pen, of Kierkegaard", zegt Sophia. "Nu herken ik in bepaalde opvattin­ gen van filosofen iets van m'n leven Zoals in het postmodernisme, dat er op neerkomt dat je je vastigheden opgeeft en vreemd ten opzichte van jezelf en de wereld kunt staan, zonder dat dat beangstigend is. Het opgeven van je vaste ideeën werkt juist als een verrijking." Voor Rinus zit er ook een praktische kant aan de zaak: "Ik heb deze leeftijd moeten bereiken om de tijd ervoor vrij te maken, puur organi­ satorisch. Ik moest eerst leren hoe ik een boerderij moest rurmen. Nu kan ik als het ware met m'n ruggengraat boeren, terwijl ik met m'n hoofd aan het filosoferen ben." Jacomina, Dick en Sophia hebben

Rinus Vermue, boer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen