Ad Valvas 1996-1997 - pagina 597

AD VALVAS 29 MEI 1997

PAGINA 7

Bericht uit Zambia Veel docenten en studenten op de VU brengen een deel van hun werk- of studietijd door in het buitenland. Elke twee weken doet een van hen verslag In Ad Valvas. Deze week Ben Zuidberg, docent aan de Universiteit van Zambia. Ben Zuidberg Op een maandagmiddag in januari staan wij op het terrein van de University of Zambia in Lusaka met ruim twintig Zambiaanse collega's te wachten op vervoer naar een conferentiecentrum aan het Karibameer, alwaar een vierdaagse workshop gehouden zal worden over het Zambasproject. Wij, dat zijn vier Nederlandse docenten aan de University of Zambia (Unza) en Coen Stoll en Kees Smit van de Dienst Ontwikkelingssamenwerking van de vu, die de workshop zullen begeleiden. H e t Zambasproject richt zich op verbetering van het eerstejaarsonderwijs aan de School of Natural Sciences (SNS) van Unza. Ruim een uur na het afgesproken vertrektijdstip staan we nog steeds op het vertrekptmt. Maar nog voor de duisternis invalt, bereiken we Siavonga na een trip met beelden van traditionele dorpjes m e t lemen hutten, precies zoals men zich Afrika vaak voorstelt.

Piet Kuijper op zijn afscheidsreceptie van maandag 2 6 mei: 'ik laat hier een hele geschiedenis achter.'

Peter Wolters - AVC/VU

'De VU is er niet voor de gezelliglieid' Hoofd computeraangelegenheden Piet Kuijper verlaat na 44 jaar de VU Als Student maakte Piet Kuijper, studentnummer 6008, van dichtbij het 75-jarig bestaan van de VU mee. Vierenveertig jaar na het begin van zijn studie verlaat hij als hoofd van de dienst coördinatie computeraangelegenheden de universiteit. "Ik heb het idee het verantwoord gedaan te hebben. Verder zoeken ze het maar uit." Peter Boerman "Ik realiseer me dat er weinig mensen zijn die hier langer rondlopen", zegt Piet Kuijper (60). "De v u maakt meer dan tweederde van mijn hele leven uit. Ik laat hier een hele geschiedenis achter. Maar nu ik de wetenschap heb dat het hier goed draait, denk ik wel dat ik met een gerust hart afscheid kan nemen." Kuijper, twintig jaar lang verantwoordelijk voor de computeraangelegenheden op de v u , heeft deze week de deur van de universiteit officieel achter zich dicht getrokken. Dat deed hij na 44 jaar. Als zestienjarig jongetje stapte hij de v u binnen voor een studie natuurkunde. "Ik weet het nog goed", vertelt hij. "Ik had studenmummer 6008, geteld vanaf de oprichting van de v u . " Via een student-assistentschap, begonnen op 1 september 1957, werd hij na zijn studie gevraagd voor een promotieplaats. Een taak die hij combineerde met die van hoofdassistent bij het natuurkundig practicum voor zo'n vierhonderd studenten. "Vooral dat laatste gaf nogal wat sores. Ik was als het ware directeur van 25 studentassistenten, wat aardig wat van mijn organisatorische vaardigheden vergde." Die kwamen Kuijper ook later in zijn loopbaan van pas. Bijvoorbeeld in 1972, toen op de vu, net als elders, de democratisering hoogtij vierde en er een universiteitsraad kwam. Kuijper werd gevraagd de eerste voorzitter te worden. Een job die hem vier dagen per week kostte; nog maar één dag restte voor college geven bij Natuurkunde. "De universiteitsraad was toen anders, een stuk drukker, dan nu", zegt hij met gevoel voor understatement. "Het klimaat is intussen helemaal gewijzigd." Hij denkt dat de UR een belangrijke functie gehad heeft. "Het feit dat er een universiteitsraad bestaat, heeft met zich meegebracht dat belangrijke voorstellen openbaar zijn geworden. Dat is volgens mi) het grote winstpunt geweest van de

democratisering. Ik hoop maar dat, wanneer de UR verdwijnt, die openbaarheid blijft bestaan. Ik denk trouwens niet dat je die nog kunt terugdraaien." In de zes jaar dat Kuijper universiteitsraadsvoorzitter was, heeft hij steeds één ding voor ogen gehouden: de universiteit is geen leef-, maar een doelgemeenschap. Het gaat erom zo goed mogelijk onderwijs en onderzoek te leveren, en daarnaast ook aan de maatschappelijke dienstverlening te denken. "Maar niet meer dan dat. Het doel van de universiteit is niet om het hier zo gezellig mogelijk te maken, of om een zo goed mogelijk personeelsbeleid te voeren. Dat zijn allemaal afgeleiden van het eigenlijke doel. Dat mag je niet uit het oog verliezen."

Juliana Bij de opening van het Hoofdgebouw zat Kuijper, als voorzitter van de UR, zij aan zij met de toenmalige koningin Juliana. Een hoogtepunt, vindt hij zelf, want: "Ik ben waarschijnlijk de enige UR-voorzitter in Nederland die kan zeggen naast de koningin te hebben gezeten." T o c h hield hij het bij de UR na zes jaar voor gezien. Kuijper werd in 1978 gevraagd voor de functie 'coördinator computeraangelegenheden' (CCA), en besloot die te aanvaarden. Hij ging zich toen fulltime op computers richten. "Tijdens mijn UR-tijd heb ik me niet zo met automatisering beziggehouden. Maar tijdens mijn promotie wel. Erg verwonderlijk was het dus niet dat ze mij vroegen. Voor mijn promotie bouwden we zelf nog heel veel elektronica. N u koop je die gewoon, maar toen was er eenvoudigweg nog veel minder te krijgen. Rekenen deden we op het 'mathematisch centrum', waar een grote computer stond die werkte met ponsband en ponskaarten. Je was een dag bezig met uittikken, en berekeningen doorvoeren duurde bijna nog langer. T o e n ik hier kwam als coördinator, was er natuurlijk al veel

veranderd. Maar dat is nog steeds onvergelijkbaar met de situatie nu. Ik kwam in mijn archieven onlangs een aanvraag tegen van de faculteit economie, die destijds driehonderd megabyte geheugenuitbreiding wilde. Dat kostte toen nog anderhalve ton. Daar werd dan ook langdurig discussie over gevoerd. Bij bedragen boven de tweeëneenhalve ton moest zelfs de minister officieel om toestemming worden gevraagd. Dat is nu ondenkbaar." De technologische revolutie heeft ook de dienst van Kuijper gestaag doen groeien. Begon hij in 1978 in zijn eentje met een secretaresse voor drie dagen in de week, tegenwoordig telt CCA (de afkorting is ongewijzigd gebleven) vijftien volledige banen, waarvan ruim eenderde uit de derde geldstroom wordt betaald. Kuijper ziet daarin, naast de technologie, nog een grote verandering. "We werken nu veel bedrijfsmatiger dan vroeger. Vroeger kreeg je een

sche zaken één nieuwe dienst, informatiesystemen en -technologie, pb), heeft de deskundigheid om de markt op te gaan en voor haar klanten het beste te veroveren, en moet die blijven houden. Dat is geen eigenzinnigheid, dat is dienstverlening. Niet meer en niet minder." Kuijper kwam naar de v u in een tijd dat de identiteit van die instelling nog veel voelbaarder was dan tegenwoordig. "Toen ik colleges gaf, werden die meestal nog met een bijbellezing geopend." In zijn baan als diensthoofd van CCA komt volgens Kuijper de "relatie met de doelstelling" minder naar voren. "Mogelijk alleen in de sfeer". "Maar", zegt hij, "ik denk nog steeds dat je vanuit een christelijke optiek met onderwijs en onderzoek bezig kunt zijn en dat die optiek anders is dan die van anderen. Dat je bewust afziet van bepaalde thema's en andere, zoals normen en waarden, bewust aansnijdt." Kuijper, die in de eerste periode namens de christelijke vakbond CFO zitting had in de ondernemingsraad, zegt in zijn werk altijd bewust geprobeerd te hebben invulling aan de doelstelling van de v u te geven. "Natuurlijk is die invulling vandaag de dag anders dan in de tijd van Abraham Kuyper. Maar dat wil niet zeggen dat je helemaal niet hoeft te proberen deze in je werk te vertalen."

'Het is binnen de VU vaak zo dat je, als je tvat nieuws wilt, wat ouds moet inleveren'

budget en als je dacht meer nodig te hebben, dan vroeg je dat. N u is de kosten/batenafweging veel zwaarder geworden." Moeite om de snelle ontwikkelingen bij te houden heeft Kuijper naar eigen zeggen nooit gehad. "Ik ben in het bedrijf meegegroeid. Als je er zo dicht bovenop zit, gaat dat met betrekkelijk kleine stapjes. Voor de technische zaken heb ik nu gelukkig een staf van zeer begaafde mensen. Want alles zelf bijhouden is volstrekt onmogelijk, voor wie dan ook." Knijpers dienst is een van de weinige van de v u die de laatste jaren gegroeid is. En het einde lijkt nog niet in zicht. "Het is binnen de v u vaak zo dat je als je wat nieuws wilt, wat ouds moet inleveren. Maar bij ons gaat dat helemaal niet op. We krijgen er steeds nieuwe taken bij. Ik zou niet weten wat we kunnen inleveren. Er zou meer decentraal moeten gebeuren? Van mij mag het, maar waarom zou elke faculteit opnieuw het wiel moeten uitvinden? CCA, en dadelijk IST (de dienst CCA vormt later dit jaar samen met de afdeling BIS van financieel-economi-

Kuijper vertrekt formeel pas per 1 september. De komende maanden maakt hij zijn vakantiedagen op. Hij maakt daarmee officieel een veertigjarig dienstverband vol. Niet voor niets kost het hem moeite de vu de rug toe te keren. "De hele v u is zo'n onlosmakelijk deel van mezelf geworden. Mijn hele leven is erdoor gekleurd. Ook mijn tent hier, die ik vanaf nul heb opgebouwd en waar nu miljoenen in omgaan, zal ik moeten achterlaten. Dat zal niet gemakkelijk zijn. Maar ik heb gelukkig wel het idee dat ik het verantwoord gedaan heb. Verder zoeken ze het maar uit."

Het conferentiecentrum bhjkt gelegen aan het meer, serveert prima eten en heeft een zwembad. Zwemmen in het meer is minder aan te raden vanwege het risico van büharzia. Dinsdags begint het echte werk. Discussies in groepen en plenaire sessies, onder meer over studievaardigheden en hoe die te ontwikkelen bij onze studenten. W e verplaatsen ons in de positie van de studenten door onszelf te laten testen, ook in de vakken waarin we niet gespecialiseerd zijn. We zijn allemaal gezakt voor de vragen buiten ons vakgebied, vragen waarvan onze collega's vinden dat eerstejaarsstudenten ze moeten kunnen beantwoorden. Voor de meeste collega's is het allemaal nog wat onweimig, omdat ze nog niet zo vaak vanuit een onderwij skundig perspectief naar h u n vak hebben gekeken. Maar er ontstaat een echte groepsgeest, gesterkt door de gezamenlijke maaltijden en een boottrip over het meer. Zoals reeds opgemerkt, richt Zambas zich op de verbetering van het eerstejaarsonderwijs in de SNS: een brugjaar voor alle vijfhonderd mensen die een bètarichting (techniek, natuurwetenschappen, medicijnen) willen volgen. Z e doen natuurkunde, scheikunde, wiskunde en biologie, waarvoor ze naar A-level (vwo-niveau) opgekrikt moeten worden. Geen geringe opgave, want ze komen biimen met O-level (soort havo-niveau). H e t project is van start gegaan in 1995. In de loop van dat jaar arriveerden vier Nederlandse docenten en werden college- en practicumzalen gerenoveerd. Inmiddels zijn de faciliteiten uitgebreid met computers, printers, kopieermachines etc. Volgende stap in de planning was de introductie van een 'tweestromenland'. Afhankelijk van de te kiezen richting na het eerste jaar, zou men in het tweede semester meer wiskunde en mmder biologie doen of omgekeerd. Dat bleek minder simpel te realiseren dan gedacht. D e biologen meenden dat de mensen die biologie wilden gaan studeren geen uur vriskunde konden missen. N a vele lange discussies is er toch een (ingrijpender) stromingenmodel gekomen. D e ene helft blijft het programma doen met alle vier de vakken, de andere groep (studenten die techniek, wiskunde, natuurkunde, mijnbouw etc. gaan doen) doet in het tweede semester alleen natuurkunde, wiskunde en scheikunde. Hopelijk heeft de workshop ertoe bijgedragen dat de biologen overtuigd blijven van het nut van het project. Terug in Lusaka werd meteen, bij het begin van het nieuwe academische jaar, enthousiast begonnen met het implementeren van alle voornemens. Na drie weken kwam daar onverwacht een tijdelijk einde aan door acties van de studenten. Die zetten h u n eis tot uitbetaling van een boekentoelage dusdanig veel kracht bij dat er een stevige interactie volgde met de oproerpohtie, uiteindelijk culminerend in verwijdering van de studenten van de campus. Hopelijk kunnen de colleges snel weer begitmen, ook al omdat we dit soort gebeurtenissen in het projectdocument niet hebben voorzien.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen