Ad Valvas 1996-1997 - pagina 227

AD VALVAS 28 NOVEMBER 1996

PAGINA

Mk geloof nog steeds in de vrede' Palestijnse minister Ha na n Ashra wi te ga st op VU Hanan Ashrawi kreeg grote bekendheid als een van de drijvende krachten achter het proces dat eindelijk vrede in het IVlidden-Oosten moest brengen. Acht jaar uiterste inzet lijken echter voor niets geweest, nu de spanning weer is opgelopen nadat Netanjahoe de vorig jaar overleden Rabin opvolgde. Afgelopen dinsdag was Ashrawi te gast op de VU, om in de jaarlijkse Kuyper-lezing nogmaals aandacht te vragen voor het onrecht dat de Palestijnen wordt aangedaan. 'Ad Valvas' had een exclusief interview met haar.

;?i'K"i'­ii4..­ , ;

•:..--'ï^..\- "

'É^r)^^^^

.

'•ï.'ïj.

Peter Boerman Het wa s niet de eerste keer da t Ha na n Ashrawi de v u bezocht. Zes ja a r gele­ den wa s ze er ook a l bij een ontmoe­ ting tussen Pa lestijnen en Isra ëliërs, toen da t, in de woorden va n rector Boeker, nog "moeilijk, zo niet onmo­ gelijk" wa s. Veel is er sindsdien echter niet vera nderd. Ashra wi spra k tijdens de Kuyperlezing va n een goede timing. "Ik ben in tijden va n crisis vaker in Nederla nd geweest." Ashrawi, moeder va n twee dochters en getrouwd met een Pa lestijnse foto­ graaf, raakte precies negen ja a r gele­ den, bij het begin va n de intifada, de Palestijnse opsta nd tegen de Isra ëh­ sche bezetters, betrokken bij het poli­ tieke proces. Eerst nog na mens de Birzeit­universiteit wa a r ze werkte a ls hoofd va n de fa culteit Engels, la ter a ls delegatieleider die de onderha ndelin­ gen voerde na mens de Pa lestijnen (en niet na mens de PLO, zoals nog steeds vaak wordt geda cht). Voora l a ls de hartstochtelijke woordvoerster tijdens de vredesconferentie va n Ma drid in 1991 won de huidige Pa lestijnse minister va n hoger onderwijs over de hele wereld veel vertrouwen. Ha a r boodschap is in de loop der ja ren ongewijzigd gebleven. "Isra ël denkt nog steeds da t ze tegelijkertijd de vrede ka n bewa ren en het la nd ka n bezitten. Ma a r dit, verzeker ik u, za l niet gebeuren." Ashra wi pleitte ervoor een missie te sta rten om het vredes­ proces te redden. " O m verdere dege­ neratie te voorkomen, moeten we hiervoor a lle mogelijke middelen a a n­ wenden. Het is geen proces va n geweld of va n wra a k, ma a r een uitda ­ ging voor de hele wereld. Juist va nwe­ ge de menselijke dimensie. D e vrede is veel te wa a rdevol om a a n politici over te la ten." Gelooft u nog steeds dat er een langdurige vrede mogelijk is in het Midden­Oosten, in het bijzonder in Palestina? "Daar geloof ik zeker nog in. Ik moet ook wel. Of we het nü kunnen berei­ ken is alleen een groot probleem. Er moet veel werk worden verzet en er is veel toewijding en inzet nodig om de koers te wijzigen die nu geva ren wordt. De wenselijkheid va n vrede is natuurlijk a lleen ma a r toegenomen, net a ls mijn overtuiging da t die vrede er moet komen, er is a lleen veel nodig om alles weer op het spoor te krij­ gen." Het vredesproces k an weer van voren af aan beginnen, heb ik de indruk . 'Ik weet da t we enorme problemen hebben. Ma a r da t betekent niet da t we het zoma a r op moeten geven, ons doel moeten vergeten of va n de ha nd moeten doen. We zullen ma nieren moeten vinden om het vredesproces te redden. We zullen de juiste context moeten zien te creëren en de juiste correctieve kra chten moeten oproe­ pen." Vrede in een door zovelen geclaimd gebied als Palestina is altijd een k westie van geven en nemen. Het gelijk ligt

ker gemaak t heeft? Vrouwen staan ten­ slotte als vredelievender te boek, meer op zoek naar het compromis dan naar het botte geweld, om maar eens wat oude ste­ reotypen te gebruik en. "Ja, ik denk niet da t vrouwen a lleen vredelievender zijn, ma a r ook da t ze meer bereid zijn tot het spa ren va n levens en tot discussie, in pla a ts va n zich te concentreren op power politics of persoonlijke ego's. Ik geloof niet in de stereotypen rondom vrouwen. Als er een vrouw in een delega tie zit, wil dat niet per se zeggen da t zij een vrouwelijke visie heeft op bepa a lde onderwerpen. Ik denk da t vrouwen op veel ma nieren, in het bijzonder in de politiek, niet a lleen breder georiën­ ­. teerd zijn op bepa a lde onderwerpen, maar ook meer geneigd zijn en meer durf hebben om moeilijke onderwer­ pen a a n te ga a n. Ik heb da t zelf gemerkt in de gesprekken en ontmoe­ tingen die ik ha d met Isra ëlische vrou­ wen. We wa ren da a r veel eerlijker tegenover elka a r. Niema nd beriep zich er ooit op eigenbela ng. Die gesprek­ ken wa ren va a k veel eerder een poging de moeiUjkheden op te lossen, om antwoorden te vinden op uitda gende vragen. M a n n e n die tra ditioneel betrokken zijn bij ma cht en politiek, zoeken a ltijd na a r wa t er voor henzelf inzit. Politiek is va a k een onderdeel van h u n eigen persoonUjke a genda . Wij beschouwen politiek da a rentegen vaak a ls onderdeel va n de menselijke agenda." Maar k an dat een reden zijn waarom u het zo goed gedaan heeft m de onderhan­ delingen? U heeft het toch goed gedaan? "Dat is niet a a n mij om uit te ma ken. . Ik heb geda a n wa t ik da cht da t ik moest doen, wa t ik da cht da t goed was. O m d a t ik een diepe toewijding heb en niet ma kkelijk te intimideren ben. Vrouwen moeten zich a ltijd en overal bewijzen. Vrouwen moeten elke dag testen onderga a n. We worden bovendien beoordeeld volgens hogere normen. En voora l volgens striktere

Hanan Ashrawi: 'Netanjahoe laat alles herleven waarvan Ik dacht dat we het gedurende het vredesproces achter ons hadden gelaten.' Peter woiters - AVC/vu meestal in het midden. Hebben de Pale­ stijnen nog wel iets te geven? "Behalve vele wa a rdevolle a dviezen niet echt veel. Ik denk da t de Pa lestij­ nen vooruit beta a ld hebben voor dit vredesproces. Het klopt da t we da a r onze onderha ndelingspa rtners niet mee ktmnen overtuigen, ma a r we heb­ ben wel veel goede wil gegenereerd in de wereld. We hebben veel in te bren­ gen in het creëren va n een goede omgeving voor vrede. D e legitimering van het proces is in de ha nden va n de Palestijnen die er wonen, va n nie­ m a n d a nders. En we kunnen ook zor­ gen voor norma lisa tie va n de conta c­ ten met de Ara bische wereld." Ziet u de vrede als een historische nood­ zakelijkheid, met andere woorden? "Je kunt niet in een regio leven die zo gefragmenteerd is en zo weinig bron­ nen heeft en toch verwa chten da t je vooruitgang boekt. Het enige da t daartoe bijdra a gt is integreren, ma a r dan zul je wel de oorza a k va n de onderlinge vija ndigheid moeten weg­ nemen. Je moet leren sa menleven. Het is geen kwestie va n historische noodzakelijkheid, het is, ik zeg het nog ma a r eens, een za a k va n menselij­ ke wenselijkheid. Het is voor mij niet eens gezegd da t sta ten of na ties de structuren va n de toekomst zijn. Er moet regiona le integra tie zijn, zoda t

we wa t va n het la nd kuimen ma ken." Dat speelt zich momenteel in een wat tweeslachtig proces af. Je hebt als Pale­ stijnen wel een regering, maar geen land, geen economische structuur, geen soeve­ reiniteit. Is het dan wel mogelijk iets op te bouwen? "We hebben eigenlijk nog niets. Ma a r we werken wel a a n de bouwstenen die tezamen een sta a t kunnen worden. We zijn een sta a t in wording. Het za l moeilijk zijn om met zoveel beperkin­ gen toch iets op te bouwen, ma a r we zijn va sthoudend. Het za l ons lukken om soevereiniteit te verkrijgen, wa nt wij geloven da t soevereiniteit het volk toekomt. D e mensen zijn er, het la nd is er. D e bezetting is illega a l, de Isra ë­ lische ma a tregelen zijn illega a l én immoreel. En dus zullen we blijven volharden." Dat k link t eenvoudig. "Maar geloof me, da t is het niet." Omdat er nog steeds drie religies zijn die het land denk en te kunnen claimen. "Het is geen kwestie va n religieuze claims. Ik ben een Pa lestijns christen, maar op die ba sis cla im ik geen rech­ ten op het la nd. Er zijn na tuurlijke, historische, culturele rechten die con­ tinu en wettig zijn, die mijn identiteit als Pa lestijn direct verbinden met het

land. We leven er a l eeuwen, wa a rom zou da t nu niet meer mogen? D e meeste Pa lestijnen geloven bovendien in religieuze tolera ntie en in pliura lis­ me. Pa lestina heeft a ltijd drie gods­ diensten in zich geherbergd. Wij zijn niet degenen die exclusieve rechten op het bezit va n het gebied opeisen. Da t zijn de Isra ëliërs. Wij willen Jeruza lem ook wel a ls er Isra ëliërs wonen." Denkt u dat Netanjahoe op dit moment bewust probeert het proces te dwarsbo­ men, het vredesproces terug te brengen tot waar het begonnen is? En is er dan al met al eigenlijk niet meer verloren dan dat er gewonnen is? "Ik denk da t Neta nja hoe inderda a d erg regressief is, zoals ik het noem, en anachronistisch. Hij leeft volledig bui­ ten de tijd. Hij la a t a lles herleven waarvan ik da cht da t we het geduren­ de het vredesproces a chter ons ha d­ den gela ten: de bezettingen, de collec­ tieve stra ffen, het shoot­to­ k ill­he\e\d, de death squads, a l die dingen. We wil­ len zeker geen terugkeer va n a l die gevoelens va n vija ndigheid wa a r we overheen da chten te zijn." U hebt niet alleen bek endheid verworven als voorvechtster van de vrede, maar ook van de rechten van de vrouw. Denk t u dat het feit dat u een vrouw bent, uw positie in de onderhandelingen mak k elij­

U bent in uw werk k ort gezegd niet altijd even positief over de rol die de Amerik a­ nen hebben gespeeld in het vredesproces. Maar het feit is wel dat ze de enige grote macht zijn die het aangedurfd heeft een grote rol voor zich op te etsen in het pro­ ces. Europa heeft zo goed als mets gedaan. "Dat klopt. D e Amerika nen hebben het proces gela nceerd. Ma a r ze heb­ ben het ook ontworpen na a r h u n eigen idee. Ik wil niet zeggen da t ik de Amerikanen voorta a n wil buitenslui­ ten. Ik wil niema nd buitensluiten, maar juist het proces verder openen voor meer pa rticipa nten, voor meer coördinatoren. Aa n de Amerika nen alleen hebben we niet genoeg, ook a l claimen ze da t ze de enigen zijn die het vertrouwen genieten va n beide partijen in de onderha ndelingen. Als je het ons eerlijk vra a gt, denken wij Palestijnen da t de Amerika nen tra di­ tioneel meer voelen voor de stra tegi­ sche ka nt va n de Isra ëliërs. We ken­ nen in Pa lestina niet voor niets het gezegde: 'Als de rechter je tegensta n­ der is, bij wie kun je da n met je kla cht terecht?' We zijn da n ook dringend op zoek na a r een sponsor, of in ieder geval een coördina tor, om het proces weer in ga ng te zetten." Maar waarom heeft niemand eerder die rol op zich genomen? Het onderwerp is toch niet nieuw? "Nieuw is het niet. Ma a r het is nu wel dringender, omda t Neta nja hoe in Israël duidelijk het vredesproces tra i­ neert en na a r zijn eigen ha nd probeert te zetten." Dus als ik het goed hegrijp: als Europa ooit nog een rol wil spelen in het vredes­ proces, dan is het daar nu de tijd voor? "Ja, en ik denk da t Europa de wil daartoe ook zou moeten hebben. Of ' als individuele sta ten, óf a ls Europese Unie. Niet a lleen omwille va n de mensenrechten, ma a r ook va nwege h u n eigen bela ng, va n regiona le bela n­ gen, va n de geschiedenis, ma a r natuurlijk voora l omda t zij de bezet­ ting veroordeeld hebben."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen