Ad Valvas 1996-1997 - pagina 575

AD VALVAS 22 MEI 1997

PAGINA 5

Het zoeken na a r fossiele resten is op zichzelf niet specta cula ir. "Je loopt door de woestijn en kijkt ingespa nnen na a r de grond. Anne schulp

Is het bot eenma a l ontdekt da n is het za a k het gesteente er omheen te verwijderen. Soms Is het zo poreus da t het met een kwa stje ka n worden weggeveegd. Anne Schulp

'Ik heb een botje gevonden' Student ontdekt fossielen van dinosauriërs in Oman student a a rdwetenscha ppen Anne Schulp ontdekte afgelopen februari een gebied in Oman waar de resten van dinosauriërs voor het opra pen liggen. Hij is daarmee de eerste die fossielen van dinosauriërs op het Ara bisch schiereiland in kaart brengt. Een kwestie va n doorlopen, naar de grond kij'ken en een portie geluk. "We ha dden natuurlijk ook kunnen besluiten om honderd meter verderop te gaan zoeken." IViartine Zuidweg

De kleine dinosaurus glimlachte naar hoogleraar paleontologie prof.dr. G.J. Boekschoten, die meer geïnteresseerd was in het stukje bot ernaast. Dat stukje bot was het enige stukje dinos­ aurus ooit op het Arabisch Schierei­ land gevonden. Twee geologen had­ den het fossiel in 1982 in de buurt van Fanjah ontdekt en sindsdien lag het als aardigheidje naast de plastic dino in de vitrine van de Sultan Qaboos­universiteit in Oman. T erwijl Boekschoten het bot van verschillende kanten bekeek, schoot er door hem heen: 'Misschien is er meer'. Op de vu sprak Boekschoten met vierdejaarsstudent aardwetenschappen Anne Schulp (22), die zich speciali­ seert in de dinosauriërs uit het laatste stuk van het Krijt, zo'n vijfenzestig tot negentig miljoen jaar geleden. Schulp besloot naar Oman te reizen. "Op zich een tamelijk woest idee", zegt de vierdejaars achteraf, "want zo'n stukje bot kan een gelukkig toeval zijn. Je stapt met zo'n plan ook niet zomaar naar de financieel beheerder van de faculteit. Voor zoiets wazigs als 'mis­ schien zitten er dino's' kun je natuur­ lijk geen veldwerk gefinancierd krij­ gen." Maar Schulp werd uitgeselecteerd voor een 'summer travel-hexir%\ die Shell uitreikt aan ondernemende aca­ demici, en had daarmee geld genoeg voor een ticket naar Oman. Hij nam geoloog Axel Hartman mee, nog niet zo lang geleden afgestudeerd, en natuurlijk zijn "toverdoos": een zilver­

kleurig diepvrieskistje waarin al zijn instrumenten en hulpmiddelen pas­ sen: verschillende soorten lijm, ace­ ton, beitels, hamertjes, mesjes, scal­ peltjes, tandartsgereedschap, kwastjes, borsteltjes, plastic zakjes, wc­papier en aluminimumfolie. In het blad Natuur Techniek van deze maand doet Schulp verslag van zijn reis. Hij geeft meteen al toe dat het niet zo'n ruige tocht is geweest als sommige buitenstaanders vermoed­ den. "De gesteentelagen die onze interesse wekten, bleken bijzonder eenvoudig te bereiken door vanaf een comfortabel geasfalteerde weg met

een huurautootje tussen de palmbo­ men door een eindje de woestijn in te rijden."

Het zoeken naar fossiele resten is op zichzelf ook niet echt spannend. "Je loopt door de woestijn en je kijkt inge­ spannen naar de grond", verduidelijkt Schulp. Zo nu en dan bevindt zich tussen het gesteente een stukje bot, maar het is volgens de geoloog een kunst om dat op te merken. "In som­ mige gevallen heeft het bot precies dezelfde kleur als het omringende gesteente. Dan moet je op de vorm of de structuur afgaan, kijken of het meer of mmder glimt. In feite is het kleuterklaswerk: je kijkt naar kleurtjes en vormpjes." Is het bot eenmaal ontdekt dan is het zaak het gesteente er omheen te ver­ wijderen. Soms is dat een hele brok, soms gaat het om kleine stukjes steen die er met een mesje af geschraapt kunnen worden. Vaak is het bot in het gesteente al gebroken. In dat geval smeert de geoloog voordat hij het bot verwijdert er eerst een kwak lijm over­ heen om te voorkomen dat het uit elkaar valt. Schulp en zijn metgezel zochten de eerste dagen tevergeefs. De derde dag van hun expeditie brachten ze door in

Al­Khod, het gebied in het noorden van Oman dat zeventig miljoen jaar geleden is gevormd. Daar hadden de geologen in 1982 het bot gevonden dat nu in de vitrine van de universiteit van Oman ligt. Maar ook daar vingen Schulp en Hartman bot. Pas tegen zonsondergang, een eind verder de rotswoestijn in, zagen de twee geologen her en der stukjes bot liggen. "Binnen een paar minuten waren we erachter dat het daar vol zat", zegt Schulp. Op elke vijf vierkan­ te meter bleek wel een fragmentje bot aanwezig. Toch ging het niet om echt spectaculaire vondsten. En de twee geologen moesten voortmaken, omdat de zon in de buurt van de evenaar zakt met de snelheid van een vallende steen. Schulp: "Ik liep al zigzaggend speurend terug naar de auto. Axel liep achter me en opeens stond hij met een brede grijns voor me. "Ik heb een botje gevonden", zei hij koel en hij hield een stuk wervel omhoog, zo groot als een cd. Toen ik zag hoe groot die was, was het duidelijk: we waren niet voor niets naar Oman afge­ reisd." Ze zagen direct dat het een wervel van een dinosaurus was. Later bleek het te gaan om een staartwervel van een zes tot acht meter lange vleesetende dinosaurus, waarschijnlijk een T hero­ pode, de groep waar ook de T yran­ nosaurus deel van uitmaakt. De Telegraaf kopte prompt op de voorpagina van het wetenschapskatern 'Nederlander vindt nieuwe dinosoort' en Natuur Techniek sprak in de aankondiging van Schulps verslag over "indrukwekkende vondsten, waaron­ der mogelijk een nieuwe dinosaurus­ soort". Schulp is daar niet zo gelukkig

mee. "De wereld ligt vol met nieuwe dmo's. Dat betekent niks. Bovendien ga ik op grond van deze wervel geen nieuwe soort lanceren. We moeten eerst wat meer materiaal opgraven." Voor de geoloog is die ene wervel niet het meest spectaculaire van zijn ont­ dekking. "Je kunt geen verhaal halen uit één zo'n stukje bot. Pas als je genoeg matenaal hebt om de comple­ te fauna van dat gebied te reconstru­ eren wordt het echt boeiend. Gelukkig hebben we veel meer dinosaurusmate­ riaal gevonden: stukken plantetende dino's, stukken vleesetende dino's. We hebben ook micro­organismen, schelpjes, slakjes; we hebben hout en bladeren, het voedsel van de plante­ tende dmo's; we hebben stukken schildpad, krokodillen. We hebben een compleet ecosysteem." In het meinummer van Natuur Techniek stelt Schulp zich dat ecosys­ teem voor. Hij verplaatst zich in de tijd naar het einde van het Krijt toen het warme klimaat zorgde voor een tropische plantengroei: "Aan de voet van het Omangebergte banen dino­ sauriërs zich een weg door de weelde­ rige vegetatie. Een hongerige dinos­ aurus zal zich wel twee keer bedenken voor hij zijn tanden stuk bijt op een schildpad. Een smakelijke hap van een kleme soortgenoot is veel aantrekkelij­ ker. Wat de dinosaunèrs niet te pak­ ken krijgen, daar weten de krokodillen wel raad mee. Oman, pakweg zeventig miljoen jaar geleden: eten en gegeten worden." De resten van al deze dieren kwamen terecht in de rivieren van het Oman­ gebergte en spoelden aan in Al­Khod. Toevallig stuitten Schulp en Hartman op een deel van die resten. "We had­

Student a a rdwetenscha ppen Anne Schulp: "Toen ik za g hoe groot de wervel wa s, wist ik: we zijn niet voor niets na a r Oma n a fgereisd." Peter Wolters AVC/VU

den natuurlijk ook kunnen besluiten om honderd meter verderop te gaan zoeken. Dan hadden we misschien helemaal niets gevonden. In die zin hebben we geluk gehad. Maar wie weet vinden we volgend jaar wel hele skeletten en dan blijkt dat we deze keer pech hebben gehad." Dat de aardwetenschappers van de Sultan Qaboos­universiteit in Oman, vlakbij Al­Khod, er tot nu toe niet in slaagden meer dan één bot van een dinosaurus op te vissen, is volgens Schulp niet zo vreemd. "Er is daar wel een faculteit aardwetenschappen, maar de sectie paleontologie is piep­ klein. Op die faculteit worden mensen opgeleid om naar ohe te boren en water te vinden." Schulp en zijn reisgenoot zijn de eer­ Sten die een beeld kunnen geven van het leven van dinosaurussen op het Arabisch schiereiland. "Ik kwam op een congres David Weishampel tegen, die de dikke Van Dale op dinogebied heeft gemaakt. Daar staat niet eens een kaart van het Arabisch Schierei­ land in. Weishampel zei dat­ie blij was dat hij daar nu eindelijk ook een punt­ je kan zetten." De gevonden fossiele resten, waaron­ der de wervel, liggen inmiddels op een studentenkamer van de faculteit aard­ wetenschappen. Het is streng verbo­ den om fossielen uit Oman te smok­ kelen, daarom heeft Schulp van tevo­ ren toestemming gevraagd van de Sul­ tan Qaboos­universiteit. Ook heeft hij het ministerie van olie en mineralen in Oman ingelicht. "Daar hebben we een groot papier met stempels en handte­ keningen gekregen waarop staat dat wij dit materiaal tijdelijk mogen exporteren voor onderzoek." Schulp en zijn reisgenoot tekenden een docu­ ment waarin ze verklaren dat de bot­ ten eind dit jaar terug zijn in Oman. "Als wij dit materiaal hier houden, dan kunnen we de relatie met Oman verder wel schudden", zegt Schulp. "Bovendien vmd ik dat het materiaal daar hoort: het is het natuurlijk eigen­ dom van het sultanaat. Een kwestie van gewoon fatsoen." Komende wmter gaat hij natuurlijk weer. Dit keer met een team bestaan­ de uit paleontologen van de vu en het Natuurhistorisch Museum Maastricht. Het team gaat grootschalige opgravin­ gen doen in het Al­Khodconglomeraat in Oman, maar is ook van plan te zoe­ ken op nieuwe plaatsen. De financie­ ring van de expeditie verloopt een stuk vlotter dan de vorige keer. Schulp heeft ervoor gezorgd dat ande­ ren de plek waar hij zoveel botten vond, niet kunnen lokaliseren. Hij zegt bang te zijn voor plimdenng door mensen die er een privé­coUectie dino's op na willen houden. Uit het reisverslag dat hij schreef voor Natuur Techniek kan dan ook niemand afleiden waar Schulp is geweest. "Het is een heel karwei om als buitenlander dat Al Khod­conglomeraat te vinden. Je kunt uit mijn tekst niet halen waar je naar toe moet. Ik heb er een paar kleine dwaalspoortjes in gebracht. Ze doen hun best maar."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen