Ad Valvas 1996-1997 - pagina 88

AD VALVAS 26 SEPTEMBER 1996

PAGINA 6

Bètafaculteit

De toekomst van wiskunde: praktiscli en toepassingsgericht

Clustering behoort niet tl De bètafaculteiten wil denken over hun toekomJ En het c luster wis-, nat| weinig van verwachten. dj

"Wij moeten goed onze mogelijkheden uitbuiten om in de concurrentie met de UVA overeind te blijven", zegt dec aan prof.dr. J. Oosterhoff van Wiskunde en Informatica. Profilering is voor de VUwiskundigen en informatici daarom het toverwoord van de toekomst. Het land kan, gezien de geringe studentaantallen, best af met wat minder wiskundeopleidingen. Dat meldt het rapport van de Overleg Commissie Verkenningen dat afgelopen juni verscheen. Er wordt wel gewezen op Amsterdam, omdat de hoofdstad twee opleidingen telt. Een formele samenwerking tussen de wiskundigen van de vu en die van de UVA ligt vanwege de concurrentie­ verhouding voorlopig met voor de hand. "Ik denk dat er, in ieder geval aan de UVA, krachten zijn die het op bui­ gen of barsten aan willen laten komen", zegt Oosterhoff. Voor het zelfbehoud van de vu­wiskundigen is het van belang zich op de een of andere manier te onderscheiden in het Nederlandse veld van wiskundeopleidingen. Zoals de Leidse en Utrechtse universiteit dat doen door zich te profileren als een leerschool voor de allerbesten. Andere universiteiten zullen nu ook positie moeten gaan kiezen, meent Oosterhoff. Het bestuur van de faculteit wiskunde en mformatica van de VU kiest positie door zijn opleidin­ gen de komende jaren meer dan voorheen te presenteren als praktisch, toepassingsgericht. Oosterhoff: "Wij willen een breder scala van mogelijkheden binnen de opleiding aanbieden; naast twee fundamenteel­wetenschappelijke richtingen moeten er meerdere maatschappijgerichte varianten zijn." In feite is de faculteit daar al mee begonnen. T o e n Wis­ kunde en Informatica minder studenten trok, reageerde het bestuur snel door de studierichtingen bedrijfswiskun­ de informatica en kunstmatige intelligentie in het leven te roepen. "De kemstudies wiskunde en informati­ ca zijn nogal specialistische vakgebieden, terwijl een stu­

Martine Zuidweg

dierichting als bedrijfswiskunde informatica duidelijk praktisch is georiënteerd. Dat is wat veel studenten wil­ len: een brede opleiding om daarmee het bedrijfsleven in te kunnen." Bijkomend voordeel van 'brede' opleidingen is dat via de studenten contact kan worden gelegd met het bedrijfsle­ ven. Ze volgen m hun laatste studiejaar immers stages. "We zijn kien op vergroting van contacten met de bui­ tenwereld, omdat we op die manier aandacht kunnen besteden aan vergroting van onze derdegeldstroom. Überhaupt kunnen we op die manier het gezicht van onze faculteit nchting bedrijfsleven accent geven. Je begint niks als je geen mensen kent en mensen niet kunt overtuigen dat je veel te bieden hebt." (MZ)

'Wiskunde of niet', is de dramatische titel die decaan prof.dr. J. Oosterhoff van de faculteit wiskunde en informa­ tica voor zijn afscheidsrede heeft bedacht. Vandaag (donderdag 26 sep­ tember) sluit Oosterhoff een periode van ruim twintig jaar af aan de vu. T o e n hij begon, was alles oneindig anders. "We werden overstroomd met studenten, je had nauwelijks tijd om beleid voor te bereiden. Iedereen had het gevoel dat de bomen tot in de hemel groeiden en je deed maar wat", herinnert de decaan zich. Terwijl het nu dus tijd is voor keuzes: wiskunde of met. "Er wordt algemeen uitgesproken dat het aantal wiskundeopleidingen beperkt zal worden, gezien de geringe studentenaantallen. We moeten m ieder geval met die mogelijkheid reke­ ning houden", zegt Oosterhoff. Vol­ gens hem loopt de vu het risico haar wiskundeopleiding te verliezen. "Bui­ tenstaanders hebben gezegd: als we moeten beperken dan ligt Amsterdam het meest voor de hand; twee oplei­ dingen in één stad, is dat niet over­ dreven? En ik moet eerlijk zeggen, als je kijkt naar de studentenaantallen, zijn we in Nederland ook niet efficiënt bezig. De onderzoekseenheden zijn in feite te klein, de opleidingsmogelijkhe­ den beperkt. Aan de andere kant is men er gelukkig wel van doordrongen dat door een beperking van het aantal opleidingen het aantal wiskundigen op de arbeidsmarkt nog kleiner wordt."

Niet verheugend

De toekomst van natuurkunde: keuzes in onderzoek De faculteit natuur- en sterrenkunde zal het in de nabije toekomst mogelijk zonder de sterren moeten doen. Sterrenkunde is een van de vakgroepen die met opheffing worden bedreigd. D e financiële situatie van de natuurkundefaculteit maakt een herbezinning op het functioneren noodzakelijk, zei het college van bestuur ruim twee jaar geleden. Er moe­ ten keuzes worden gemaakt in het onderzoek, besefte ook het faculteitsbestuur. Daarom werd een commissie mgesteld die met voorstellen moest komen voor een toe­ komstig wetenschappelijk profiel van de faculteit. Vijf hoogleraren telde de commissie aanvankelijk, maar halverwege haakten twee van hen verontwaardigd af Dat het de hoogleraar sterrenkunde en atoomfysica en de hoogleraar subatomaire fysica betrof, was niet toeval­ lig. In het uiteindelijke rapport van de commissie staat het zwart op wit: sterrenkunde, een relatief kleme vak­ groep op de faculteit en subatomaire fysica, qua onder­ zoek een buitenbeentje, moeten na 2000, als de betrok­ ken hoogleraren en docenten vertrekken, worden stopge­ zet. Vakken als natuurkundige informatica en kernfysi­ sche meetmethoden zouden beter elders op de universi­ teit kunnen worden ondergebracht. Waarnemend secretaris drs. A. van Rijn, die zich inten­ sief heeft bezig gehouden met de totstandkoming van de beleidsnota van de faculteit: "Het is een feit dat het steeds moeilijker wordt om je als kleine groep in het onderzoeksgeweld van de experimentele fysica staande te' houden. Soms moet je louter op grond van aantallen zeggen: het moeten wel briljante mensen zijn, willen ze zich met een groepje van anderhalve man kunnen profi­ leren in dat onderzoek, en kunnen ze dat niet, dan begrijpen we het ook wel, maar moeten we besluiten dat we er misschien mee moeten stoppen." In de plaats van de sterrenkunde en de fysica, zo had de commissie gedacht, komt er dan de natuurkunde van de toekomst: de fysica op nanoschaal (een miljardste deel van een meter), volgens de wetenschappers een gat in de natuurkundemarkt. Of alle plannen van de commissie daadwerkelijk worden uitgevoerd, staat nog niet vast.

Drs. A.J.van Rijn Het faculteitsbestuur wil een slag om de arm houden en eerst bekijken of het nieuwe onderzoek van de grond komt, voordat achter sterrenkunde en subatomaire fysica een punt wordt gezel. "M ocht het zo zijn dat we het geld en de mensen niet kunnen vinden, dan moet je niet al je schepen achter je verbrand hebben." De natuurkundigen hopen dat het college van bestuur het starten van de fysica op nanoschaal financieel wil ondersteunen. M aar het college had het liefst gezien dat de faculteit zich zou richten op de fysica die samenhangt met levenswetenschappen. Volgens Van Rijn zit dat er niet in. "Het is voor ons op z'n minst riskant om daar je profilering aan op te hangen. Van de zestien miljoen die hier in totaal omgaat, is ongeveer acht miljoen afkomstig van buiten, en dan met name van FOM (stichting Fimda­ menteel Onderzoek der M aterie, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onder­ zoek, mz). Ons onderzoek moet binnen FOM passen, want daar leven wij voor een groot deel van. Als het daar niet meer in zou passen, omdat de v u vindt dat het levenswetenschappen moet zijn, dan snijden we ons infuus af, dan komen we droog te staan." (MZ)

Was rond 1980 de landelijke instroom van eerstejaars wiskundestudenten, inclusief de technische universiteiten, nog circa zeshonderd per jaar, inmid­ dels is dat gedaald tot tweehonderd. Tussen de vijftien en twintig eerste­ jaars komen er jaarlijks naar de vu. Daarvan valt in de propedeuse nog eens zo'n 40 procent af "De situatie is weinig verheugend", beaamt de decaan. "We zitten nu in een fase dat we bepaalde deelgebieden moeten laten vallen waarvan we vroeger von­ den dat ze een essentieel deel uit­ maakten van het vak." Vooral de zogenaamde zuivere wiskunde, waar­ onder algebra en meetkunde, moet een grote veer laten: het vakgebied wordt gehalveerd. M aar ook andere vakken verdwijnen, zoals de mathe­ matische fysica, die een verbinding vormt tussen wiskunde en natuurkun­ de. Oosterhoffs eigen leerstoel mathe­ matische statestiek wordt na zijn ver­ trek gecombineerd met een andere leerstoel. D e faculteit van Oosterhoff moet het vooral hebben van de meer moderne studierichtingen: mformatica, bedrijfs­ wiskunde en mformatica, kunstmatige intelligentie. Die opleidmgen zijn de reden dat er in totaal nog bijna zes­ honderd studenten op de faculteit rondlopen. Een magisch getal, gezien vanuit de natuurkundigen. Zij moeten het doen met 110 studenten. D e laatste zeven jaar begroet de faculteit natuur­ en sterrenkunde gemiddeld zo'n dertig eerstejaars. "De belangstelling van middelbare scholieren in dit land voor natuurkunde is gering en dat is zorge­ lijk", zegt drs. A. van Rijn, sinds twee jaar waarnemend secretaris bij Natuurkunde. "Zo zorgelijk dat je voor de toekomst van belangrijke wetenschappelijke posten moet vre­ zen. Over een jaar of vijf a tien is er een aantal mensen dat m één klap weggaat. D a n moet je wel wat klaar hebben staan." Natuur­ en Sterrenkunde van de v u is een van de kleinere fysicafaculteiten van Nederland. Volgens Van Rijn is de faculteit niettemm p n m a in staat studenten een degelijke opleiding aan te bieden. "M aar we moeten niet veel kleiner worden. D e grens is wat dat betreft al bereikt." En soms heeft het

faculteitsbestuur ook wel reden om het benauwd te krijgen. Van Rijn: "Wij zien natuurlijk ook dat als er weinig studenten komen, dat een reden is voor vragen vanuit de univer­ siteit, en anders wel vanuit D e n Haag. We hebben ook wel eens tegen het college gezegd: als u het idee hebt dat Natuurkunde hier niet levensvatbaar is, zeg het ons dan. D e mensen hier willen m eerste instantie h u n vak bedrijven, in tweede instantie zijn ze over het algemeen heel tevreden dat ze dat aan de v u kunnen doen, maar als de nood aan de man komt, kan het | ook ergens anders." Maar de faculteit staat of valt niet bij een paar studenten meer of minder, meent Van Rijn. Al kwamen er vol­ gend jaar zestig eerstejaars bij, dan lost dat de budgettaire problemen van | de faculteit nog niet op. Bij ongewij­ zigd beleid stevent de faculteit af op een tekort op het personele budget van rond de half miljoen gulden. "Dat | is de reden dat het college ons een paar jaar terug achter de vodden begon te zitten: 'Jongens, zijn jullie er nu zelf wel van overtuigd dat julie kunnen blijven doen wat jullie doen? Als jullie misschien nog andere ambi­ ties hebben, hoe wou je die dan finan­ cieren?'" Er barstte een heftige discus­1 sie los bitmen de faculteit: welk onderzoek was de moeite waard om voort te zetten en wat moest onder de huidige omstandigheden worden afge­1 bouwd.

Bestaansrecht Hoewel het aandeel van Scheikunde op de landelijke studentenmarkt de laatste jaren stijgt, behoort Scheikun­ de van de v u nog steeds tot de klein­ ste chemiefaculteiten van Nederland. Er lopen nu zo'n 250 studenten rond en secretaris dr. P. Kwantes ziet voor­ lopig geen einde komen aan de mage­ re instroom van eerstejaars.

-1

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen