Ad Valvas 1996-1997 - pagina 403

PAGINA 5

AD VALVAS 27 FEBRUARI 1 9 9 7

Meteorietinslag werd dinosauriërs fataal Expeditie met VU-aardwetenschapper Smit vindt nieuwe bewijzen voor juistheid theorie Bij boringen voor de kust van Florida zijn nieuwe bewijzen gevonden dat een meteorietinslag 6 5 miljoen jaar geleden heeft geleid t o t het uitsterven van de dinosauriërs en vele andere plant- en diersoorten. VUaardwetenschapper dr. Jan Smit nam deel aan de expeditie en doet verslag van zes weken aan boord van boorschip de 'Joides Resolution'. Frank van Kolfschooten Tijd om zijn kamer op te ruimen heeft aardwetenschapper dr. Jan Smit nog niet gehad sinds hij half februari is teruggekeerd van een expeditie voor de kust van Florida. Overal slingeren nog spullen rond die herinneren aan zijn verblijf aan boord van het boorschip de Joides Resolution. Maar de resultaten van de tocht prijken overzichtelijk op het beeldscherm van Smits computer. Foto's van de boorkemen die uit zee omhoog zijn gehaald, tonen in één oogopslag de juistheid van de theoiie die Smit sinds begin jaren tachtig heeft proberen te bewijzen: de dinosauriërs zijn 65 miljoen jaar geleden uitgestorven door de inslag van een enorme meteoriet. \X'etenschappers zijn decennialang op zoek geweest naar de oorzaak van het mysterieuze uitsterven van de dinosauriërs, die miljoenen jaren de machtigste dieren op aarde waren, en voorkwamen op elk continent. Dat diersoorten uitsterven is op zichzelf niets bijzonders, maar meestal gaat dit geleidelijk. De dinosauriërs verdwenen echter in (geologisch gezien) zeer korte tijd van de aardbodem. De eerste verklaring die weid geopperd, was dat de dinosauriërs niet bestand waren tegen een ingrijpende klimaatverandering. ''Maar dat bleek met zo te zijn", zegt Smit "Er was in die periode wel een langzame klimaatverslechtering gaande, maar van een ijstijd was beslist geen sprake. Het was warm op aarde en het plantendek was vrij stabiel." Halverwege de jaren zeventig ontdekte Smit bij zijn promotie-onderzoek aan de Universiteit van Amsterdam dat niet alleen de dinosauriërs massaal het loodje hadden gelegd. "Door het bestuderen van kleilaagjes uit de diepzee stelde ik

vast dat zo'n 65 miljoen jaar geleden het plankton in enkele jaren tijd totaal IS verdwenen uit de oceanen. Ik kon ook geen geleidelijke overgang vinden." Ander onderzoek wees uit dat op de grens van het Krijt en het Tertiair ook vele zee- en landdieren en planten waren uitgestorven. In totaal verdween 70 procent van aUe soorten. Een belangrijke stap op weg naar een verklaring werd gezet door de vondst van het element iridium in sedimentlagen van 65 miljoen jaar geleden. Iridium komt normaal gesproken in zeer lage concentraties voor in de aardkorst, maar in de Krijt/Tertiairlagen bleek de concentratie ineens tienduizend tot vijftigduizend keer hoger. Ook Smit vond tijdens veldwerk in Spanje iridium, en bovendien talrijke bolletjes, gesmolten door de hoge energie van de inslag. D e Amerikaan Walter Alvarez van Berkeley opperde in 1980 dat het iridium afkomstig moest zijn van een grote meteoriet. Zi)n theorie, die aanvankelijk op veel scepsis stuitte, was dat een meteoriet met een diameter van tien kilometer met een snelheid van tienduizenden kilometers per uur op aarde was ingeslagen. Door deze gigantische klap ontstonden branden, en werden hele kusten weggevaagd door enorme vloedgolven. Ook zou de inslag een stofwolk hebben doen ontstaan die de aarde geheel omhulde, met ingrijpende gevolgen voor het klimaat. Doordat de zon niet meer door de stofwolk heen kon dringen koelde de aarde af en kregen planten onvoldoende licht. Herbivoren stierven door voedselgebrek, waarmee ook de voedselbron van vleeseters verdween. Pas nadat de stofwolk verspreid over de hele aarde was neergedaald, kon het leven op aarde Het boorschip de 'Joides Resolution' liaalde nieuwe bewijzen boven water voor het uitsterven van de dinosauriërs door een meteorietinslag

G. iupibiiia Zone

POZOÏB "Stï8ïigeloYe Oceaaa"

MraoniSK te/er "sT \

(!r-8aoma]ie «ucrolaystiies fttebaJlteag)

m de Chicx«l»b faréler

löT BOUNDARY Ivfeissttticlitian {M prmskZoM A ma?/ciroerisk

ASiclbeviï^eia door d» Chicxulwb impaa^)

Als de afstudeerfestiviteiten achter de rug zijn, slaat de paniek bij veel doctorandi toe. Wat kunnen ze eigenlijk, en hoe vinden ze een baan? Hadewych Hazelzet, ex-studente politicologie, doet verslag van haar bevindingen op de arbeidsmarkt. Deze week deel negen: hartstocht voor hard werken of andersom? Hadewych Hazelzet

Bolletjes

ODP Hole 1 7 I B 1049A-17X-2

En nu dan een baan

zich herstellen. Alvarez' theorie bood een goede verklaring voor het feit dat het iridium in min of meer gelijke concentraties werd aangetroffen van Nieuw-Zeeland tot Italië en Denemarken. Zijn idee sprak dermate tot de verbeelding dat aardwetenschappers de jacht openden op de meteoriet en intensief zijn gaan zoeken naar de plek waar deze kon zijn ingeslagen. Een belangrijke stap was de vondst van resten van vloedgolven in de Golf van Mexico en van gesmolten meteorietmateriaal op het eiland Tahiti. Uiteindelijk vonden aardwetenschappers in 1990 op het schiereiland Yucatan in Mexico een enorme krater, die n u bekend is als de Chicxulubkrater. "Eigenlijk ging het om een herontdekking, want de krater bleek al sinds de jaren zeventig bekend onder oliegeologen. T o e n h u n boormonsters uit de kluizen werden opgediept bleek dat het een echte meteorietkrater was en geen vulkaan. Ook bleek hij 65 miljoen jaar oud te zijn", zegt Smit. Daarmee waren in principe alle ingrediënten geleverd om de juistheid van Alvarez' theorie te bevestigen. Dat deze klopt staat voor Jan Smit al jaren buiten kijf, maar toch wilde hij begin dit jaar de kans niet missen om nog overtuigender bewijzen te vinden bij de expeditie met de Joides Resolution. "Het gebied waar we geboord hebben ligt zo'n vijftienhonderd kilometer van de Chicxulubkrater. Dat is dicht genoeg bij de krater om in de bodemlagen materiaal dat uit de krater is geslingerd te kunnen vinden, maar het ligt er net zo ver vandaan dat de verwachting

was dat dat materiaal niet door elkaar is geslingerd door vloedgolven. Dat komt doordat Florida en de Bahama's er nog tussen liggen." Smit was zes weken lang elke dag van middernacht tot twaalf u u r 's ochtends in touw, om monsters naar boven te halen uit zee. Vooral drie boringen op 2600 meter onder de zeespiegel en driehonderd meter in de bodem leverden prachtig materiaal op. Een laagje van zeventien centimeter dikte laat in de juiste volgorde zien wat zich 65 miljoen jaar geleden heeft afgespeeld. Bovenop het witte sediment met fossielen van voor de inslag ligt grof materiaal uit de krater zelf, in de vorm van groene ronde glasachtige bolletjes. Daarboven liggen wat kleinere bolletjes, ook van de krater zelf. Daar weer boven vond het onderzoeksteam een dun roestig laagje van zo'n twee millimeter, dat bestaat uit verdampingsresten van de meteoriet zelf En direct daarboven een donkere kleilaag uit de periode dat de oceanen bijna levenloos zijn waardoor er geen kalkafzetting is van fossielen, de zogenaamde Strangelove Ocean. Dat laagje bestrijkt een periode van zo'n vijfduizend jaar. Daarna wordt het langzaam weer wit, ten teken dat het leven is teruggekeerd. Het nieuwe planktonleven begint zich vanaf dat moment weer als een razende te vermenigvuldigen. "Het hele verhaal van de inslag is op deze plek dus ongelooflijk mooi bewaard gebleven. D e plaatjes die dat heeft opgeleverd zullen dan ook nog wel vaak gebruikt worden", denkt Smit.

\ (

In gesprekken met carrièrejagers komt het onderwerp op een of andere manier altijd op de liefde uit. H o e combineer je je professionele leven met je liefdesleven? Wat IS de pnjs voor passie? H o e hoog de prijs voor een carrière? Voor sommige mensen is het heel vanzelfsprekend: )e werkt om te leven en niet omgekeerd. Voor mij was het tot n u toe juist andersom. H o e gepassioneerd ik ook raakte, ik sloot geen compromissen vanwege de liefde. Carrière ging voor. Wie een plaatsje in mijn hart wilde veroveren, kreeg eerst de voorwaarden te horen: denk niet dat je op de eerste plaats zult komen. Ik kende te veel vrouwen die eenmaal naast h u n geliefde op de bank nog slechts in zijn hand knepen als er een glanzende carrière op de buis verscheen. Zap. Volgende kanaal. De doorzetters lachten o m mijn voorwaarden. D e roze bril der liefde deed de rest. T o t ik daadwerkelijk naar het buitenland vertrok. Want als je niet alleen een carrière ambieert, maar ook nog één op internationaal niveau, wordt de strijd nog harder. O, ik ken ze wel. Trouwe zielen die voor h u n studie naar het buitenland vertrekken in de overtuiging dat h u n hefde standhoudt. Een eigentijds dilemma. Maar ik weet ook hoe vele grenzen vervagen als je er eenmaal één hebt overschreden. Wie nooit vertrekt omwille van de liefde, houdt altijd dat knagende gevoel. Ben je ook nog vrouw, kruis dan je degens. Immers, wie wil jou achterna reizen als het erop aan komt dat hij daar al dan niet tijdelijk - zijn eigen professionele leven aan ondergeschikt moet maken? Solliciteer je als jonge vrouw op een mtemationale functie, dan zie je al ras een frons verschijnen boven dat vers gestreken overhemd: "Mevrouw, kunt u ook nadelen bedenken die aan deze overplaatsbare functie kleven?" Je ziet h e m grinniken: "Ja, ja, ambities, wacht maar tot je de dertig bereikt." Achter die paar succesvolle dames die je tot voorbeeld strekken in h u n carrièrepad, zie je nooit een gewillige schaduw lopen. Achter al die succesvolle heren daarentegen vermoed je op een of andere manier nog altijd een partner. Zijn hartstocht en hard werken dan onverzoenbaar? D e softe super(wo)man een onmogelijkheid? Heeft alles zijn prijs? Of zijn er creatieve tussenwegen te bewandelen? Waar een wil is, is een omweg, dus ik zocht naar een truc. Een roman leerde mij er een: een paar keer per jaar ergens in de wereld intens van elkaar genieten, en daarna weer volop je eigen leven leiden, leek me het proberen waard. N a een jaar volop mijn eigen leven geleid te hebben in een ver land, n a m ik met een pijn in mijn hart afscheid. Ook van mijn gehefde. Maar ja, die fantastische stageplaats aan de andere kant van de oceaan liet ik niet zomaar schieten. Ik wist waar ik het voor deed, maar gemakkelijk was het niet. Hoge telefoonrekeningen, lange e-mailtjes, brieven en pakketjes bleven echter de hartstocht voeden. D u s maakten we plannen voor een paar keer per jaar ergens in de wereld... Maar als je al het inkomen verdient om dat te kunnen bekostigen, ontbreekt het je meestal aan de vakantiedagen. Okee, dan maar één keer per jaar, te beginnen in Amsterdam. Ondertussen hard aan de weg timmeren, zonder tijd te hoeven verdoen bij schoonouders. En zowaar, de tijd vloog, de lente kwam eraan, dus hij ook. Met extra energie stortte ik me op mijn werk. Stiekem verlangde ik al naar dat moment: op de rem, het reimen voorbij, eindelijk samen op mijn bank. T o e n rinkelde zijn telefoon aan de andere kant van de wereld. Een opdracht als nooit tevoren. Een buitenkans. H e t was nu of nooit. En ja, buiten zijn gewone werk om was er geen tijd voor dus het moest in die ene week vakantie. "I am so sorry darling. But, as you always reminded m e , carreer goes first. Remember how you insisted on that, the very first day we met?" Klik. "Darling?"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen