Ad Valvas 1996-1997 - pagina 555

AD VALVAS 15 MEI 1997

PAGINA 5

'Medezeggenschap blijft' Soeteman ontkent universitaire democratie te willen afschaffen De VU moet haar bestuur in hoofdlijnen inrichten volgens de wet IVIodernisering Universitaire Bestuursorganisatie, adviseert de commissie-Soeteman. Nu het rapport klaar is kan de discussie over wel of geen universiteitsraad beginnen. Maar volgens prof.mr. A. Soeteman gaat het om andere vragen: "Hoe krijgen we beter onderwijs en onderzoek? Democratie is op de universiteit geen doel op zichzelf." Dirk de Hoog

Dat de Stuurgroep Bestuursorganisatie het verwijt zou krijgen de invloed van studenten drastisch te willen inperken had de voorzitter van deze stuurgroep, Rechtendecaan en conrector prof.mr. A. Soeteman, wel verwacht. Maar hij vindt de kritiek niet terecht. "We willen de democratie veranderen, niet afschaffen. Het is onterecht om ons rapport als antidemocratisch te bestempelen", zegt Soeteman. De conrector werd door het college van bestuur gevraagd de commissie voor te zitten die een advies moest opstellen over de toekomstige bestuursstructuur van de Vrije Universiteit. Dit was nodig omdat het parlement de wet Modernisering Universitaire Bestuursorganisatie (MUB) heeft aanvaard. Het rapport van de commissie, waarin vooral decanen en secretarissen van verschillende faculteiten zaten plus twee studenten als adviseur, is klaar en de discussie kan begmnen. Wat het college betreft moet voor het einde van dit jaar duidelijkheid bestaan over de nieuwe bestuursstructuur, zodat die aan het begin van het academisch jaar in 1998 m werking kan treden. "We adviseren niet om klakkeloos de MUB m te voeren", stelt Soeteman. "De commissie heeft gekeken welke ideeën over het toekomstige bestuur en management er binnen de eigen universiteit leven en gedeeltelijk al de praktijk zijn. Die bleken op hoofdlijnen parallel te lopen met wat de MUB voorschrijft." Scheiding van de bestuurlijke macht en de medezeggenschap van personeel plus studenten is volgens Soeteman dé hoofdlijn van de MUB. "In de huidige structuur is het

zo dat de bestuurlijke bevoegdheden verdeeld zijn over verschillende organen. Over sommige punten gaat het college, over andere punten beslist de universiteitsraad. Dat is op de faculteiten net zo en daar hebben ook de vakgroepen weer eigen bevoegdheden. Daardoor is uiteindelijk geen enkel orgaan echt eindverantwoordelijk voor wat er gebeurt. Dat geeft bestuurlijke onduidelijkheid. Daar moet een einde aan komen", zegt Soeteman stellig. Het rapport van zijn commissie pleit dan ook voor eenzelfde hiërarchie als de MUB voorschrijft. Het college van bestuur is integraal emdverantwoordelijke voor alles wat binnen de instelling gebeurt. Het college moet zich verantwoorden tegenover een commissie van toezicht, die wordt benoemd door de Vereniging voor Christelijk Wetenschappelijk Onderwijs. Op de faculteiten is een driekoppig bestuur verantwoordelijk, waarbij de decaan een vooraanstaande rol speelt. Dit bestuur stelt de hoofdlijnen voor het onderwijs en onderzoek vast. Eventueel kan een student of lid van het niet-wetenschappelijke personeel als adviseur worden toegevoegd. De vakgroepen hebben geen eindverantwoordelijkheid meer, maar zijn er vooral om het dagelijkse werk op het gebied van onderwijs en onderzoek te regelen. Maar Soeteman verwacht dat door de aanwezige deskimdigheid de vakgroepen wel een belangrijke voortrekkersrol zullen blijven spelen op het gebied van onderwijs en onderzoek. "Ons uitgangspunt is niet zozeer de organisatievorm op zichzelf geweest, maar de vraag hoe we zo goed mogelijk onderwijs en onderzoek krijgen. Daar gaat het tenslotte om. Een aantal garanties daarvoor zitten er als

vanzelf ingebakken. Want als het onderwijs niet deugt, lopen de studenten weg en bij slecht onderzoek worden we de topinstituten uitgemieterd. Maar dat is niet genoeg, want we weten dat je macht niet in een beperkt aantal handen moet leggen. Macht corrumpeert, dus er moet voldoende controle en medezeggenschap zijn", aldus Soeteman. Op de faculteiten moet die medezeggenschap tot stand komen via faculteitsraden nieuwe stijl. Die mogen het bestuur adviseren en hebben op sommige punten een instemmingsrecht, bijvoorbeeld voor het faculteits- en het onderwijs- en examenreglement. Voor de centrale universiteit wil de commissie naast de al bestaande ondernemingsraad een inspraakorgaan voor studenten oprichten dat ook op een aantal punten instemmingsrecht krijgt. Soeteman vindt deze raden zeker niet tandeloos: "Het zijn geen adviescommissies zoals het nu bestaande studentenplatform. Op sommige punten hebben ze echt iets te vertellen. Studenten krijgen stevige medezeggenschap op die gebieden die voor hen van groot belang zijn. En dat is vooral het onderwijs." Onderdeel van de medezeggenschapsstructuur is een geschillencommissie. Mocht het college een advies niet opvolgen dan kan de ondernemingsof studentenraad hiertegen in beroep gaan. Anderzijds kan het college beroep aantekenen als een raad niet instemt met een voorstel. Soeteman erkent dat in de plannen van zijn commissie hoogleraren weer meer in de melk te brokkelen knjgen. Zo komt er per faculteit een hooglerarenoverleg en blijft het college van decanen als adviesorgaan van het college van bestuur bestaan, iets wat volgens de MUB niet nodig is. "De hoogleraren vormen het topkader van de universiteit. Ze zijn mede aangesteld om leiding te geven aan het personeel. Dus het is niet zo gek dat je ze een belangrijke rol toekent. Een faculteitsbestuur zal zeker bij hen, maar daar niet alleen, draagvlak moeten vinden." Het laten voortbestaan van het college van decanen vindt Soeteman vooral praktisch. "Door regelmatig te overleggen met de eerst verantwoordelijke bestuurders van de faculteiten kan het

Prof.mr. A. Soeteman: 'Er moet een eind komen aan de bestuurlijke onduidelijkheid aan de VU' Peter Wolters AVC/VU

college tijdig aftasten of over hoofdlijnen van het beleid voldoende overeenstemming bestaat.Bovendien vinden we het belangrijk dat het universitaire topbestuur niet te ver af komt te staan van de dagelijkse praktijk op de faculteiten. Daar zijn decanen prima waakhonden voor." De vrees dat de hoogleraren in de rust van vertrouwelijke vergaderingen onderling de zaakjes kunnen gaan bedisselen, deelt Soeteman niet. "Openheid van bestuur is een essentiële voorwaarde voor het krijgen van een draagvlak dat nodig is voor het optimaliseren van het onderwijs en onderzoek. Maar die openheid

laat zich niet zo makkelijk vangen in formele regels. Het is meer een kwestie van cultuur en mentaliteit." Overigens zijn volgens Soeteman de tijden voorbij dat hoogleraren kunnen regeren als koningen in een eigen njk. "Ze moeten aan het faculteitsbestuur verantwoording afleggen over hun handel en wandel. Bovendien wordt er serieus gewerkt aan een beoordelingssysteem voor hoogleraren. Want als je mensen aanstelt om managementtaken te verrichten moet je ook controleren of ze dat goed genoeg doen."

Studenten verdeeld over rapport-Soeteman Niet alle studenten blijken het erg te vinden dat er wordt gemorreld aan hun positie in het universitair bestuur. De twee studenten die als adviseur in de commissie zaten die een nieuwe bestuursstructuur voor de VU moest bedenken, zijn het eens over het feit dat door de voorstellen van de commissie de invloed van studenten wordt verminderd. Maar over de vraag of dat kwalijk is, zijn ze het absoluut oneens. Over één ding zijn Joyce Hamilton en Enk Boels het eens. De voorstellen van de commissie-Soeteman voor aanpassing van de universitaire bestuursstructuur draait de democratie aan de universiteit een behoorlijk eind terug. Maar over de vraag of dat erg is verschillen ze van mening. De twee studenten, die respectievelijk in het faculteitsbestuur bij Sociaal Culturele Wetenschappen en Economie zitten, maakten als adviseur deel uit van de commissie-Soeteman. "De voorstellen van de commissie schaffen de democratie op de universiteit af ", zegt Boels, "maar ik ben econoom en ik vraag me af of dat zo erg is. Bedrijven worden toch ook niet democratisch bestuurd?" Hamilton is het niet met hem eens. "Een universiteit kan je toch niet vergelijken met een fabriek? Ik ben er voor dat de verschillende geledingen evenveel macht hebben en dat er echte democratische controle op de verschillende besturen mogelijk is." Daarom is Hamilton ook tegen het uitgangspunt van Soeteman om de bestuurlijke macht en de medezeggenschap te scheiden. "Door de besturen alle macht te geven dreigt het evenwicht te verdwijnen. De

Joyce Hamilton (rechts) en Erik Boels zaten als adviseur in de commissieSoeteman Peter Wolters - AVC/VU

besturen zijn niet meer verplicht zich te legitimeren voor wat ze doen en daardoor ktmnen ze hun draagvlak verliezen. Inspraak zonder machtsmiddelen is tandeloos." Maar Boels kan zich wel vinden in de voorstellen. "Waarom zou je naast een bestuur nog een ander orgaan moeten hebben dat meebestuurt? Dat werkt alleen maar vertragend. Wel moet je zorgen voor een goede controle op de besturen. Daar zijn de verschillende mspraakorganen voor." Hij is wel van mening dat over de bevoegdheden van die inspraakorganen nog het nodige moet worden geregeld. "Dit rapport is het begin van de discussie. Het is voor

studenten erg belangrijk om te zorgen dat er echte garanties komen dat de inspraakorganen ook de middelen krijgen om te kunnen controleren." Dat het college van decanen aan de vu blijf bestaan als het aan Soeteman ligt, vinden de studenten niet erg. "Het is een typische vu-oplossing. Het is handig voor het college om met alle decanen tegelijk te spreken. Kunnen ze snel zaken doen." Hamilton heeft wel enige bedenkingen. "Je hoort wel eens zeggen dat via het college van decanen allerlei zaken buiten de rest van de universitaire gemeenschap om worden geregeld. En bij die kritiek kan ik me wel iets voorstellen.

Maar bij ons in het bestuur doet de decaan altijd keurig verslag van hetgeen er besproken is." Bij Economie blijkt dat ook het geval te zijn. Dat geeft Boels vertrouwen in de bestuurscultuur op de vu. "Natuurlijk kunnen bestuurders altijd onder elkaar zaken bekokstoven. En in de nieuwe voorgestelde structuur kunnen bestuurders nog makkelijker doen waar ze zelf zin in hebben. Maar je mag aan de vu verwachten dat ze dat niet doen en zich wel degelijk iets van anderen aantrekken." Boels is op één punt in ieder geval tegen het advies van Soeteman. En dat is om op centraal niveau naast de

ondernemingsraad een studentenraad in te stellen. "Principieel ben ik er voor om medezeggenschapsorganen te hebben waarin zowel studenten als medewerkers zitten. Dan krijg je een betere afweging van de belangen. Bovendien kunnen de bestuurders anders de verschillende mspraakorganen tegen elkaar uitspelen. Hamilton is het met hem eens. "Gescheiden optrekken van de verschillende geledingen leidt eerder tot blikvemauwmg. Het is beter om als collectief mee te denken over de algemene beleidslijnen voor de hele universiteit. Het is belangrijk dat er interactie tussen de verschillende denkwerelden van de geledingen blijft." En over de positie van studenten in het faculteitsbestuur zijn ze het ook redelijk eens. "Bij ons is al mm of meer besloten dat het studentbestuurslid in de toekomst blijft", verklapt Boels, die er aan toevoegt dat het hem niet uitmaakt of dat als volwaardig lid of slechts als adviseur is. "Bij Economie wordt in het bestuur alles uitgepraat. We streven naar consensus. Er is nog nooit gestemd." En volgens Joyce moeten ze het op haar faculteit niet wagen studenten uit het bestuur te gooien. "Maar wij willen wel graag volwaardig lid blijven en ik zie met m waarom studenten dat niet zouden kunnen. In de MUB staat zelfs dat studenten 'ten minste' een adviserende stem in het bestuur moeten hebben. De vu zou in ieder geval zo ruimhartig moeten zijn die bepaling over te nemen zodat de faculteiten dat naar eigen inzicht kunnen invullen." (DdH)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen