Ad Valvas 1996-1997 - pagina 45

AD VALVAS 12 SEPTEMBER 1996

PAGINA 3

'Nieuwe bestuursstructuur kan beleid jaren vertragen' Minister Ritzen spant het paard achter de wagen. Hij wil universiteitsbestuurders in staat stellen slagvaardig te werken. Maar de wet die daarvoor moet zorgen, is zo slecht doordacht dat hij misschien het tegendeel bewerkstelligt. Dat zegt mr. W.E. Pors, specialist in onderwijswetgeving. Ritzen geeft in zijn wetsvoorstel over de modernisering van de universitaire bestuursorganisatie (MUB) de zeggenschap in handen van een klein aantal professionele managers, met aan de top het college van bestuur en een raad van toezicht. De gekozen universiteits- en faculteitsraden worden beperkt in hun invloed. Zo wil Ritzen de slagkracht van het universiteitsbestuur vergroten. Maar volgens mr. W.E. Pors zit het wetsvoorstel vol voetangels en klemmen. "Onderwijswetgeving wordt nooit goed juridisch onderzocht, ook niet door de Tweede Kamer", zegt Pors. "Daardoor ontstaan brokken." De grootste valkuil in de nieuwe wet is de regeling voor geschillen; die zou wel eens tot jarenlang slepende procedures kunnen gaan leiden. De bestuurders die Ritzen armslag wil geven, dreigen daardoor aan

handen en voeten gebonden te raken. Pors werkt als onderwijsspecialist voor het internationale advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek. Hij telt onder meer hogescholen en vakgroepen van universiteiten onder zijn klanten, maar ook individuele werknemers en de studentenbond Lsvb. Ook is hij voorzitter van de geschillencommissie in het HBO. En met name dat laatste geeft hem inzicht in wat de universiteiten te wachten kan staan. De MUB schrijft voor dat elke universiteit een commissie voor geschillen krijgt zoals het HBO die ook kent, legt Pors uit. Die moet zich bijvoorbeeld uitspreken als universiteitsraad en college van bestuur het niet eens worden over een van de zaken waarover het college instemming van de raad nodig heeft. Als een van beide partijen zich niet neerlegt bij de uitspraak van de geschillencommissie, kan ze een procedure aanspannen bij de rechtbank, en uiteindelijk doorprocederen tot aan de Raad van State toe. Pors: "Maar dan zijn we inmiddels wel een jaar of vier verder." De ervaringen m het HBO en ook het voortgezet onderwijs leren dat

Kamer eist student in faculteitsbestuur Een student moet lid kunnen worden van het faculteitsbestuur. Minister Ritzen voelt er niets voor om een bepaling van deze strekking in zijn wet over de universitaire bestuursstructuur, de MUB, op te nemen. Maar hij is deze week onder zware druk komen te staan van een meerderheid in de Tweede Kamer. D66 en CDA willen het zelfs verplicht stellen dat er een student in het faculteitsbestuur komt. De PvdA wil slechts vastleggen dat een student lid kan zijn. Ritzen vindt het eerste voorstel onaanvaardbaar en ook tegen de PvdA-variant hikt hij aan. Ritzen betoogde dinsdag dat hij de verantwoordelijkheid van een faculteitsbestuur veel te groot vindt om mede door een student gedragen te worden. "Dan gaat het onder meer over het benoemen van hoogleraren, het personeelsbeleid, keuzes in onderzoek, toezicht op het onderwijs", somde de minister op. Hij kon zich "niet voorstellen" dat een student daarmee belast kon worden. PvdA-woordvoerder Van Gelder daarentegen ziet zijn voorstel als uitwerking van de gedachte van de "universiteit als werkgemeenschap". Ritzen staat onder grote druk. Het PvdA-voorstel zal - met stetm van CDA, D66 en de kleine linkse partijen

- een ruime meerderheid halen. Daarom sprak de minister dinsdag met het 'onaanvaardbaar' uit, maar stelde hij zijn eindoordeel uit; hi) wil nu eerst met het kabinet overleggen. De WD is fel tegen het voorstel en dreigt zelfs tegen de hele MUB te stemmen als het wordt aangenomen. Het lot van de wet hangt dan af van de steun van PvdA, D66 en de kleine rechtse partijen, samen een krappe meerderheid. Ritzen moet nu zeer behoedzaam manoeuvreren. D 6 6 heeft nog een aantal wensen die hij niet wil inwilligen en moet niet nog verder tegen hem m het harnas gejaagd worden. En ook de enkele dissident in de PvdA-fractie vormt een risico. Ritzen heeft inmiddels op een aantal punten toegegeven aan wensen van de Kamer. Universiteits- en faculteitsraden krijgen inderdaad invloed op de benoeming van leden van de raad van toezicht, het college van bestuur en van decanen. Ook mogen universiteiten, dankzij een zogeheten experimenteerartikel, afwijken van de wet. Zij moeten zich dan wel houden aan de grondslag van de wet en mogen daarom de gekozen raden niet de bestuursbevoegdheden geven die zij nu nog hebben. (HO, HOP)

Ook ouders mogen protesteren tegen Stufi Ouders die hun maandelijkse bijdrage in de studiefinanciering van hun studerende kind te hoog vinden, kunnen bezwaar aantekenen bij de Informatie Beheer Groep. Dat blijkt uit een uitspraak van het College van Beroep Studiefinanciering. Een vader wilde onlangs in beroep tegen de beurzenfabriek in Groningen. Hi) was het niet eens met de hoogte van zijn ouderlijke bijdrage, die op grond van zijn inkomen was vastgesteld. Zijn studerende kind daarentegen vond dat de IBG zijn werk goed had gedaan. Volgens de spelregels stond de vader machteloos: ouders kuimen alleen in beroep gaan als hun kind daartoe een machtiging ondertekent. De student is de aanvrager van de aanvullende beurs, aldus de IBG, en niet de ouders. Als de aanvrager het eens is met de hoogte van de aanvulling, was voor de IBG daarmee de kous af. Een uitwonende student krijgt 425 gulden. Afhankelijk van

het inkomen van zijn ouders kan dat bedrag worden aangevuld tot 1125 gulden per maand. De vader liet het er echter niet bij zitten - en met succes. Na een wijziging op de wet Studiefinanciering in januan 1994, zegt het College, is de handtekening van 'de studerende' onder een bezwaarschrift niet langer noodzakelijk. Een woordvoerder van de IBG zegt dat ouders wel vaker moeite hebben met de voor hen berekende ouderlijke bijdrage. Met name bij echtscheidingen ontstaat soms onenigheid. "Ouders worden geacht de bijdrage te betalen, maar we verplichten niemand." Het College van Beroep vindt die redenering te makkelijk. "De IBG legt wel degelijk een morele verplichting op. Negen van de tien ouders vinden dat ze de bijdrage moeten betalen, anders komt hun kind in de problemen." (MtW, HOP)

zulke slepende procedures zeker met denkbeeldig zijn. Pors kent bijvoorbeeld de gang van zaken aan een hogeschool waar een reorganisatie eindeloos vertraagd werd doordat de medezeggenschapsraad over elke nieuwe stap in het proces een geschillenprocedure aanspande, uitemdelijk zelfs over de vraag hoeveel leden het college van bestuur moest tellen. "Er zijn hogescholen", vertelt Pors, "waar dat aanwijsbaar tot slechte verhoudingen tussen het personeel en zelfs tot dalende studentenaantallen heeft geleld." Veel critici van de MUB hebben al aangevoerd dat de huidige bestuursstructuur een college van bestuur ertoe verplicht te zorgen voor draagvlak m de universiteitsraad. De nieuwe wet houdt het risico in dat een college van bestuur gaat regeren over de hoofden van de betrokkenen heen. En dat zou wel er wel eens toe kunnen leiden dat coUegebesluiten nooit goed worden uitgevoerd. Pors is het daarmee eens, maar voegt er nog een jundisch argument aan toe. "In de nu geldende wet nemen het college van bestuur en de universiteitsraad samen besluiten", aldus Pors. "Als er conflicten zijn, duurt het soms lang, maar uiteinde-

lijk wordt er wel een besluit genomen. De MUB draait het om. Eerst is er een besluit; vervolgens moeten er, bij conflicten, ellenlange procedures gevolgd worden om dat besluit ook uitgevoerd te krijgen." Een van Ritzens belangrijkste argumenten voor de MUB is volgens Pors dan ook niet steekhoudend. De minister voert steeds aan dat het college van bestuur zich nu vaak verschuilt achter een onwillige universiteitsraad; daarom legt de MUB bevoegdheden in één hand. "Maar in de situatie na de invoering van de MUB zal een college van bestuur, net als nu, rekening moeten houden met het draagvlak voor een bepaald besluit", zegt Pors. "Doet het dat niet, dan loopt het het risico van slepende procedures." Kan een college van bestuur zo'n geschillencommissie omzeilen door in plaats van een universiteitsraadnieuwe-stijl een ondernemingsraad in te stellen? Integendeel, zegt Pors, "Want dan moet er, naast een ondernemingsraad, ook een studentenraad komen. Die moet ten minste dezelfde bevoegdheden krijgen als een universiteitsraad-nieuwe-stijl. Het gevolg is dat over veel besluiten niet één, maar twee procedures aan-

gesparmen kunnen worden, via de geschillencommissie én via de civiele rechter." Pors voorziet ook de nodige invoeringsproblemen. "Het gedeelte van de MUB dat over medezeggenschap gaat, is rechtstreeks afkomstig uit de HBO-wet", legt hij uit. "Maar die HBO-wet sloot aan op een oudere wet, die een referentiekader bood bi) de invoering. Aan de universiteiten bestaat zo'n voorganger niet, en dat maakt de invoering ingewikkeld. Een universiteit kan bij het opstellen van nieuwe reglementen maar het beste precies nagaan hoe de bevoegdheden op dit ogenblik verdeeld zijn en daar nauw bij aansluiten. Elke afwijking daarvan kan trouwens tot geschillenprocedures leiden." Als een universiteitsraad dwars gaat liggen, kan het trouwens jaren duren voor de nieuwe reglementen ingevoerd worden. Tot die tijd blijven de oude gelden en kan de invoering van de MUB de facto uitgesteld worden. Wat Ritzen dan kan doen? "Het enige wat hij kan, is dreigen een universiteit niet meer te betalen", zegt Pors. "Maar ik ben benieuwd of hij zo ver zal gaan." (HO, HOP)

Studentenacties laat op gang

Kamerleden verbaasden zich begin vorige weelc nog over liet gebrek aan belangstelling van de studenten. Maar sindsdien komen de studentenacties tegen de MUB, de nieuwe wet op de universitaire bestuursstructuur, op gang. Dinsdag verstoorden studenten de TweedeKamervergadering met een zogeheten 'estafettespeech' vanaf de publieke tribune. Vorige week woensdagavond waren er al eieren door de zaal van de Tweede Kamer gevlogen. Minister Ritzen dook weg achter het spreekgestoelte en werd niet geraakt.

Maandag werd in Amsterdam het Maagdenhuis bezet. De actievoerders tooiden zich met de naam ' 6 9 - 9 6 ' , een verwijzing naar de eerste Maagdenhuis-bezetting van 2 7 jaar geleden, die de regering er uiteindelijk toe bracht het bestuur van de universiteiten te democratiseren. De bezetters van nu hadden minder succes. Het college van bestuur van de Universiteit van Amsterdam ging niet op hun eisen in en liet de bezetters aan het begin van de avond door de politie uit het pand zetten. (HO, HOP) Bram de Hollander

Universiteiten slaan alarm over wijziging waclitgeld Een wijziging in de wachtgeldregeling dreigt voor de universiteiten uit te lopen op een strop van 60 miljoen gulden. Een aanpassing van de BWOO, de wachtgelduitkering, dreigt voor de universiteiten catastrofale gevolgen te krijgen, nu het ministerie de aanpassing in de wet anders interpreteert dan de universiteiten. Als het ministerie voet bij stuk houdt, moeten universiteiten al hun wachtgelders een jaar langer betalen. Dat levert een extra kostenpost op van ongeveer 30.000 gulden per wachtgelder. Een wachtgelduitkering is opgebouwd uit twee delen: een zogeheten 'loongerelateerd' deel, en een uitkering op bijstandsniveau, de vervolguitkering. De hoogte van het loongerelateerde deel hangt af van het aantal dagen dat een werknemer de afgelopen vijfjaar

heeft gewerkt. Ook het aantal jaren dat dit deel wordt betaald hangt daarvan af. Sinds 1 augustus zijn de regels voor de Bwoo gewijzigd. De duur van deze uitkering wordt ingekort; in sommige gevallen wordt de uitkering zelfs twaalf maanden eerder gestopt. In ruil daarvoor ontvangen wachtgelders eerder een vervolguitkenng op bijstandsniveau. De wijziging, zo hield het ministerie indertijd voor, zou voor de universiteiten gunstig uitpakken. Het ministene legde hen daarom dit jaar alvast een korting op van 1,8 miljoen gulden. Volgend jaar bedraagt de korting 6,5 miljoen gulden. De VSNU, de vereniging van universiteiten, is er altijd van uitgegaan dat de wetswijziging zou gelden voor personeel dat na 1 augustus wachtgelder is geworden. Het ministerie denkt daar echter anders over, blijkt

nu. ocw vindt dat ook oude wachtgelders, die op of na 1 augustus een vervolguitkering krijgen, onder de nieuwe regeling vallen. Hun vervolguitkering, redeneert het ministerie, moet eveneens met een jaar worden verlengd. Volgens een eerste schatting van de VSNU kost de tegenvaller de universiteiten tot het jaar 2000 in totaal 60 miljoen gulden. De vsNU vreest dat dit bedrag nog zal oplopen, omdat de administratie van de Uszo - de uitvoerder van de uitkeringen - de afgelopen jaren zeer onoverzichtelijk is geweest. De werkelijke kosten kunnen, volgens de vsNU, mede door dat slechte beheer wellicht nog 20 miljoen gulden hoger uitvallen. Het ministerie was woensdagochtend niet voor commentaar bereikbaar. (MtW, HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen