Ad Valvas 1996-1997 - pagina 584

AD VALVAS 22 MEI 1997

PAGINA 14

'Ik ben n iet suf en in gedut' Ad Lansink viert twintig jaar Tweede­Kamerlidmaatschap Twintig jaar is Ad Lansink lid van de Tweede Kamer. Hijzelf wil de kwart eeuw graag volmaken, maar zijn partijvoorzitter vindt het al meer dan genoeg: na de volgende verkiezingen moet het af gelopen zijn. Toch is er volgens de hogeronderwijswoordvoerder van het CDA genoeg reden voor een feest. En voor een terugblik.

cratie", vindt hij, maar met die grond­ slagen bleek hij in bijvoorbeeld het MUB­debat beland te zijn op de vleu­ gel waar verder alleen Groen Links en de Socialistische Partij opereren. "Ik ben niet verschoven, de anderen zijn opgeschoven", zegt Lansink. "Ik maak me sterk dat zo'n discussie over de MUB in de jaren tachtig nooit had kunnen plaatsvinden. T o e n zou zelfs de WD met zover zijn gegaan. D e coalitiepartijen zijn meer kinderen van deze tijd dan ik. Misschien kun je mij verwijten dat ik deze tijd niet aanvoel of zoiets." Zelfs met voor de hand liggende bondgenoten verloopt het contact stroef Universiteitsbestuurders van CDA­huize hadden Lansink bezworen de MUB te steunen. Maar de fractie vond dat er echt oppositie gevoerd moest worden en Lansink ­ "nou, dat lag me wel" ­ ging er stevig tegenaan. T o t woede van de CDA­bestuurders. Nee, de verhoudingen zijn niet meer wat ze waren, geeft Lansink toe. "Maar daar lig ik geen nacht wakker van. We moeten binnenkort maar een hapje gaan eten." De ruzie heeft hem wel geleerd dat ook aan de universiteiten het "management­ideaal het gewonnen heeft van saamhongheid en betrok­ kenheid".

Hanne Obbin k Zeker, dat feest gaat door. Een "dank­ en drankfeest" moet het worden, zegt hij, om twmtig jaar Kamerlidmaat­ schap te vieren en ook om iets "terug te doen" voor iedereen die in die tijd iets voor hem betekend heeft. H o n ­ derden mensen verwacht hij, eind deze maand bij hem thuis in Nijme­ gen. CDA­voorzitter Helgers zal waarschijn­ lijk niet verschijnen. Die kondigde half april aan dat CDA'ers die drie ter­ mijnen of meer Tweede­Kamerlid zijn, moeten vertrekken. En de man uit Nijmegen is, met vijf termijnen, het op een na langst zittende Kamer­ hd. H I J is symbool geworden voor de 'dinosaurussen': oude, suffe Kamerle­ den, niet vooruit te branden en rijp om uit te sterven. Dr. A.G.W.J. Lansink (63) is bele­ digd. "Ik stel voorop: niemand heeft het eeuwige leven. Je moet er vrede mee hebben als er gezegd wordt: laat de zaak nu eens aan anderen over. Maar ik geloof niet dat ik suf en inge­ dut ben, geen sprake van. Dat zit me dwars. Als dat geroepen wordt, dan knok ik terug." Pais, Van Kemenade, Deetman en Ritzen ­ vier ministers van Onderwijs heeft Lansink tegenover zich gehad. Die kregen van hem, zo is ooit bere­ kend, soms driehonderd woorden per m m u u t over zich heen. Dat ontaardde soms in gemompel, er ontspoorde wel eens een betoog. Maar hoewel hem is aan te zien dat vooral de jaren in de oppositie hem met in de koude kleren zijn gaan zitten, kan hij nog steeds plotseling fel ontbranden. "Ik ben ver­ knocht aan het politieke bedrijf", zegt hij, en dat is aan alles duidelijk.

CDA-TweedeKamerlid Ad Lansink: 'De vergelijking met Ritzen valt

Gordijnen

dik in het voordeel van Deetman uit." Nout Steenkamp

Studiefinanciering Het meeste werk op het gebied van het hoger onderwijs had Lansink aan de studiefinanciering. Hij is "gehecht" aan de huidige wet, zegt hij, omdat hijzelf aan de wieg ervan stond. D e motie die m 1981 de studiefinancie­ n n g op de politieke agenda plaatste, was mede van zijn hand en bevatte al het stramien van de wet die uiteinde­ Ujk in 1986 werd ingevoerd. "En dat stramien was goed, dat verdedig ik nog steeds door dik en dun." Met zijn steun maakte Lansmk zich niet geliefd bij de studentenbonden. Hij werd zelfs bekogeld met eieren. "Zoiets kan gebeuren", zegt hij nu, zo'n tien jaar later. "Dat pak was niet meer schoon te krijgen, ook niet met drie keer stomen. Maar de Lsvb kwam meteen excuses aanbieden, met bloe­ men en zo. En later gingen studenten de wet, mét mij, verdedigen tegen allerlei aanvallen." Meestal vergeefs, trouwens. Want uit­ eindelijk ging Lansink akkoord met elke bezuiniging op de studiefinancie­ ring, behalve de prestatiebeurs. D e

wet is "uitgehold", zegt hij nu, en zijn steun daaraan vervult hem met gemengde gevoelens. "Al die over­ spannen bezuinigingsdoelstellingen van de afgelopen jaren ­ daar hebben wij van harte aan meegewerkt, hoor, we wisten niet beter. Maar die blijken nu door de werkelijkheid te worden ingehaald. N u is er opeens ruimte, n u legt opeens elke minister claims op tafel." Zeventien jaar lang was Lansink lid van een regermgsfractie, en dat de laatste jaren in de oppositie hem slecht bevallen, kan hij niet verhelen. "Je wilt wel eens wat bereiken, je naam aan een amendement verbon­ den zien of zoiets", zegt hij. "Maar we krijgen de kans niet, terwijl de media en de achterban je afrekenen op de vraag of je genoeg scoort. Een minis­ ter naar huis sturen of een wet de prullenbak in, dat zou aantikken. Zolang dat niet lukt, bestaat het beeld dat we het niet goed doen." "Maar ik kan er niets aan doen dat de

Ingezonden Mededeling

paarse coalitie dingen samen doet waarvan volstrekt niet te voorzien was dat ze het samen zouden doen. D e WD aanvaardt bijvoorbeeld de ecotax, terwijl ze in 1989 nog een kabinet liet vallen op iets soortgelijks. D e compro­ missen van paars zijn ongeloofwaar­ dig. Maar wij hebben er geen greep op en de bewindslieden worden er nog niet op afgerekend." De MUB, de wet op de 'modemisermg van de universitaire bestuursorganisa­ tie' die de Kamer m september behandelde, is voor Lansink ook zo'n voorbeeld van onbegrijpelijke paarse eensgezindheid, en in dit geval is het de PvdA die hij ongeloofwaardig vindt. "Ik heb nooit begrepen dat R itzen een uitermate neo­liberale wet als de MUB met droge ogen kon verdedigen", zegt hij. Maar hoezeer hij minister en rege­ ringspartijen ook onder vuur nam over dit "geweldig terugdraaien van de democratisering", aan het slot van het Kamerdebat kon hij slechts constate­ ren dat er voor de oppositie niets te halen valt als paars de njen gesloten houdt.

Jong broekje B m n n n f i%»tr\n

.f i.* 9_r

leraar basisonderwijs ^ I S if-^h-f-^'f'^ ^''ii^S'-a-p^AJf^^

^-^ff^;

Vim'MASi

**^

Lansink kan zich andere tijden heu­ gen. "In de eerste tijd was de afstand tot de PvdA niet groot. Ik herinner me mijn eerste debat over de tweefasen­ structuur: na afloop daarvan kwam Jos van Kemenade me feliciteren met het verhaal dat ik gehouden had. Dat vond ik fantastisch; ik was een jong broekje en hij was al minister geweest." "Je kon met de PvdA constructief wer­ ken. Dat was zo bij de tweefasenstruc­ tuur van de WD'er Pais, bij de nota

Autonomie en kwaliteit van onze eigen minister Deetman en ook bij de wet op het hoger onderwijs WHW, die door Ritzen verdedigd werd. Daar waren goede discussies over en al amende­ rend werkte je aan een draagvlak door alle partijen heen. De laatste jaren is dat anders. Bij de MUB zag je de PvdA echt achter de horizon van paars ver­ dwijnen." Lansink stelt het wat gelaten vast. Maar teleurgesteld is hij wel, n u gebleken is hoezeer het CDA als oppo­ sitiepartij er alleen voor staat. Want ook buiten de Tweede Kamer zijn de verhoudingen veranderd. Al snel nadat het regeerakkoord enorme bezuinigingen op het hoger onderwijs had aangekondigd, begon bijvoor­ beeld de vsNtJ, de vereniging van uni­ versiteiten, te onderhandelen met het kabinet. D e vsNU werd destijds geleid door een CDA'er ­ Van Lieshout ­, maar het gevolg van diens manoeu­ vres was dat het CDA buitenspel kwam te staan. Lansink: "Wij wilden ons tegen die bezuinigingen verzetten. Maar nog voor we de zaak op scherp konden zetten, sloot Van Lieshout een deal met het kabinet. Achter onze rug om, zeer teleurstellend. Dat hele maat­ schappelijk middenveld, waar wij goed in thuis waren, heeft eieren voor zijn geld gekozen en doet zaken met paars. Het hemd is nader dan de rok. E n de oppositie heeft het nakijken." "Het tijdsbeeld is veranderd", consta­ teert Lansink. "Ik zie een verhardmg in de samenleving en een onderwaar­ dering van zaken als betrokkenheid, mensen bij elkaar houden." Dat zijn de "grondslagen van de chnstendemo­

Ook met R itzen moet Lansink af en toe uit eten. Want hun verhouding is er de afgelopen tijd niet beter op geworden. Tijdens het MUB­debat lie­ pen de ergernissen zo hoog op dat Ritzen zijn tegenspeler tenslotte toe­ voegde: " U daalt m mijn achting." "Vreselijk vervelend", noemt Lansink die opmerking. "R itzen heeft later zijn excuses aangeboden. Maar dat deed hij 'achter de gordijnen'. Ik zou wel willen dat zoiets gewoon in de Kamer zelf gebeurde. Maar goed, het was misschien een uitglijer." D e eerste botsing tussen Lansmk en Ritzen was het niet. D e CDA'er heeft zich bijvoorbeeld ook kwaad gemaakt toen R itzen na zijn aantreden voor­ ganger Deetman 'kaalslag' van het onderwijs verweet. "Volstrekt ten onrechte, zeker als je ziet wat hij er later zelf van bakte. Maar op het per­ soonlijke vlak komt het steeds op zijn pootjes terecht, en n u gaat het weer redelijk goed. Een tijdje terug zijn we een hapje gaan eten, bij de Japanner. Dat was heel genoeglijk. Snel, hoor, we hadden geen van beiden veel tijd. Maar je kunt in anderhalf uur aardig wat afkletsen." Lansink wil R itzen zelfs wel "een goede minister" noemen. "Iemand die twee periodes minister is en overeind blijft, die moet je op zichzelf van een positief oordeel voorzien. Hij heeft toch aardig wat opdoffers gehad, maar hij komt steeds weer bovendrijven. En hij heeft wel wat bereikt ­ ook al waren wij vaak tegen." Niet verrassend geeft Lansink aan zijn eigen minister Deetman echter verre de voorkeur. Ook met hem heeft hij het nodige te stellen gehad. "Maar persoonlijk kon ik geweldig goed met hem opschieten. E n de MUB, die hij als Kamervoorzitter nog heeft meege­ maakt, daar was hij mordicus tegen. Nee, de vergelijking met R itzen valt dik in het voordeel van Deetman uit." H a d hij zelf niet eens minister willen zijn? "Van onderwijs? Nee. D e onder­ wijsportefeuiUe lijkt mij geweldig moeilijk, daar ben ik niet voldoende soepel, te rechtlijnig voor. Als ik ooit eens gevraagd was, had ik milieu wel willen doen. Maar ik hg er niet van wakker dat het nooit gebeurd is. Inte­ gendeel, ik ben trots op het feit dat ik dit twintig jaar heb mogen doen." (HOP))

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen