Ad Valvas 1996-1997 - pagina 197

AD VALVAS 1 4 NOVEMBER 1 9 9 6

PAGINA 1 1

En nu nog een baan! Als de afstudeerfestiviteiten achter de rug zijn, slaat de paniek bij veel doctorandi toe. Wat kunnen ze eigenlijk, en hoe vinden ze een baan? Hadewych Hazeizet, exstudente politicologie, doet verslag van haar bevindingen op de arbeidsmarkt. Deze week deel drie: Hadewych ontdekt het glazen plafond. Hadewych Hazeizet

VWO'ers gaan kiezen niet langer vanzelfsprekend voor de universiteit. Een HBO-studie is geen taboe meer.

Peter Wolters - AVC/VU

Leenangst stuurt de studiekeuze de verkeerde kant op Op safe spelende scholier kiest hbo - en daarna universiteit? Het aantal eerstejaars valt dit jaar zowel in het HBO ais bij de universiteiten fors mee. Maar de meevaller is betrekkelijk. Steeds meer VWO'ers lijken HBO boven universiteit te verkiezen. De tempo-eisen van de studiefinanciering spelen daarbij een rol. Het is de vraag of minister Ritzen trots moet zijn - zeker als over enkele jaren blijkt dat veel van deze studenten alsnog een universitaire titel willen halen.

sinds 1991 gestaag marktaandeel wint op de universiteiten. Het totale aantal voltijd-eerstejaars in het hoger De universiteiten moeten minder onderwijs bleef rond de 96 duizend, massaal worden, zei minister Ritzen maar het HBO-aandeel steeg van 63 vong jaar. Vooral de stroom afgestunaar 69 procent. De vraag is wat die deerde HBo'ers die aan de universitrend veroorzaakt. teit verder studeert, moest worden Uit CBS-gegevens blijkt dat de hogeingedamd. Want dat 'stapelen' van scholen begin jaren negentig géén diploma's is een dure luxe. studenten wegkaapten bij de univerJaargang 1995 bediende Ritzen op zijn wenken. De imiversiteiten telden siteiten - integendeel. Ze trokken 10 procent minder eerstejaars, terwijl meer havisten en MBo'ers, maar van de VWO'ers ging steeds 66 procent het HBO gelijk bleef. Kamerleden direct naar de universiteit. De daling werden zelfs ongerust: daalde de van het aantal academische eersteinstroom bij de universiteiten niet te jaars kwam doordat er gewoon minhard? Werden studenten misschien der jongens en meisjes van het vwo afgeschrikt door de karige studiefinanciering? Nu is het een jaar later. kwamen. En de imiversiteiten beperkten de schade nog door afgeEn er is nu meer bekend. studeerde HBO'ers te werven. De De universiteiten telden vorig jaar arbeidsmarkt was matig en dat 28 500 voltijd-eerstejaars, drieduimaakte studieverlenging voor deze zend minder dan in 1994; dit jaar groep aantrekkelijk. blijft de teruggang kleiner dan duizend. Het HBO maakt na jaren rust zelfs een groeistuip door: de Sussend instroom stijgt er met enkele duizenVorig jaar gebeurden er echter twee den, tot een record van ruim 67 duionverwachte dingen. Aan de ene zend voltijdstudenten. kant ging geen 66 maar slechts 63,4 De cijfers lijken gunstig. Maar vooral procent van de vwo'ers naar de unibi) de universiteiten kan er sprake versiteit; dat kostte 800 eerstejaars. zijn van een eenmalige 'bult', als Tegelijk daalde de animo van reactie op het 'dal' van vorig jaar. HBo'ers voor de imiversiteit plots Volgens het rapport Uitstel of afstel met een kwart; en dat scheelde zelfs van de Universiteit van Amsterdam 1450 eerstejaars. Was de universiteit wachtte in 1995 een op de tien zijn 'meerwaarde' vergeleken met het VWO'ers met zijn studiekeus; dat is HBO aan het verliezen? tweemaal zoveel als voorheen. Als De minister kon tot nu sussend op dat uitstel kwam door de onzekerdie vraag reageren. Volgens het aanheid vong jaar over invoering van de gehaalde rapport van de UVA was bij prestatiebeurs, ligt een inhaalslag nu de vwo'ers slechts sprake van een voor de hand. Volgend jaar zet de uitgestelde studiekeus, en minder daling van de instroom dan versterkt van een draai naar het HBO. Toch is door. er reden voor twijfel. Opvallend is verder dat het HBO al Wat de vwo'ers betreft: het duurt Frank Steenkamp

even voordat een nieuwe trend duidelijk is, maar er zijn wel degelijk signalen dat een groeiend deel van hen de universiteit mijdt - omdat ze geen risico's willen nemen met de 'temponorm'. Zo worden in een bijlage van het Amsterdamse rapport schooldecanen aangehaald die steeds meer vwo'ers naar het HBO zien gaan. "De vrijheid is verminderd en dat maakt ze terughoudender", zegt een van hen. Ook op de gjTnnasia blijkt HBO niet meer taboe. Voor de universiteiten is dat jammer. Maar ook Ritzen hoeft daar niet blij mee te zijn - zeker als over een aantal jaren een groot deel van deze studenten alsnog een universitaire titel wil halen. Want zo'n omwegstudie

'Is het •waarschijnlijk dat iemand zijn academische aspiraties inlevert voor een luttele duizend gulden?^

jaagt zowel henzelf als de overheid op kosten. Van de stroom HBO'ers naar de universiteit wordt intussen sinds vorig jaar gepapegaaid dat Ritzen die heeft ingedamd. Het uitzicht op een hoog collegegeld in de laatste studiejaren zou velen afschrikken. Maar is het waarschijnlijk dat iemand zijn academische aspiraties inlevert voor een luttele duizend gulden? Uit de jaarlijkse enquêtes van de HBO-Momtor is een simpeler verklanng te halen voor de daling van het aantal HBO-doorstromers. Al jaren geldt de vuistregel dat de helft van de HBO-afgestudeerden die géén betaald werk vindt, naar de universiteit komt. Omdat in 1995 de arbeidsmarkt sterk verbeterde, werd ook het academische overloopputje minder gebruikt. Maar zodra de markt weer eens verslechtert, mogen

de universiteiten op een nieuwe golf HBo'ers rekenen. Vraag is dus of Ritzens pogingen om de studentenmassa's efficiënter door het hoger onderwijs te laten stromen wel slagen. Zijn beleid heeft wel invloed, maar niet per se de invloed die hij bedoeld heeft. De keuzes van studenten worden steeds meer bepaald door het mijden van fmanciële risico's. Dat blijkt ook uit het vorige week gepubliceerde onderzoek naar leenaversie. Studenten nemen liever een bijbaan dan dat ze geld lenen. Op dezelfde manier lijken velen de gevaren van de temponorm (wie zijn punten niet haalt, heeft een schuld) te ontlopen door een 'veilige' studiekeus. Door dit uitgelokte gedrag dreigt het beleid op twee fronten in gevaar te komen. Ten eerste zijn er de vwo'ers die eigenlijk op de imiversiteit horen, maar nu de omweg via het HBO kiezen. Zulke omwegen wil de minister juist niet. Een ander gevaar is dat studenten de zo belangrijk gevonden exacte en technische studies mijden. Ook dit lijkt al het geval: terwijl deze richtingen in economische bloeiperiodes altijd in trek waren, herstellen ze zich nu absoluut niet van de slappe jaren sinds 1990. Bij de verenigmg van universiteiten (VSNU) maakt men zich over deze materie de nodige zorgen. "Ik heb sterk de indruk dat studenten op safe spelen en de moeilijke studies ontlopen", zegt vSNU-voorzitter prof. M.H Meijerink. Juist om die reden heeft hij dit jaar een heel andere aanpak van de studiefinanciering bepleit. Geef de studenten aan het begin van de studie een royalere beurs en laat ze verderop, als ze door de riskante beginfase van de studie heen zijn, fors lenen. Dat pleidooi vindt mmiddels steun van D66. En zodra vaststaat dat de huidige studiefmancienng de keuzes van studenten echt zo sterk beïnvloedt, zullen ook andere fracties er serieus iets mee moeten. (HOP)

"Goeiemorgen, ik ben op zoek naar meneer Hadev?ych." "Meneer Hadewych? Die woont hier niet." "Oh, zou ik dan misschien uw echtgenoot kunnen spreken?" "Die heb ik met meneer, mag ik vragen waar het over gaat?" "Tja, ik vond een briefje op mijn bureau of ik wilde terugbellen in verband met de vacature." "Ja hoor, dan bent u aan het goede adres. Mijn voornaam IS namelijk Hadewych. Had u soms gedacht dat er alleen maar heren zouden reageren, meneer?" Die baan kon ik vast op mijn buik schrijven. Aan zulke assertieve dames had meneer geen behoefte. Wie als vrouw aan de lopende band reacties krijgt met de vanzelfsprekende aaiihef "geachte heer", wordt hier echter lichtelijk baldadig van. Zeker als op je c.v. emancipatiecommissies en vrouwennetwerken prijken. Als je er eenmaal op let, ligt het niet aan een voornaam maar opent zich een doos van Pandora. Gezocht: "nuchtere praktijkman", "zakenman van formaat" of "kom jij ons team bemannen?". Tegelijkertijd worden vrouwen vaak nadrukkelijk verzocht te solhciteren. In één adem wordt daar aan toegevoegd dat er kinderopvang aanwezig is en de baan ook in deeltijd vervuld kan worden. Bij de heren wordt hier niet over gerept. Een enkeling vervangt m/v door v/m maar spreekt verder ondoordacht in de bijvorm. Verschillende titels en beroepen hebben niet eens een vrouwelijke vorm, op een stereotype ais secretaresse na. Vorig jaar bleek uit een onderzoek naar loopbaanbegeleiding aan de vu dat vrouwelijke studenten de hele discussie over gelijke kansen uit de tijd vonden. Maar wat gebeurt er als er na hun studie echt harde keuzes gemaakt moeten worden tussen hun carrière en die van hun partner, laat staan als er kindjes komen? Voordat het zover is blijken jonge vrouwen echter al tegen het 'glazen plafond' te stoten. Zo kreeg een vriendm kort na aanvang van haar eerste baan al van haar baas te horen dat hij haar een 'bloedmooie vrouw' vond en er wel eens aan dacht hoe het zou zijn om met haar naar bed te gaan. Dat ze wel zou moeten overwerken om haar tijdelijk dienstverband omgezet te krijgen in een vaste job. Na veel onzekerheid en tranen stapte ze naar een vertrouwenspersoon. Haar chef hield zijn oude studievriend de hand boven het hoofd en suggereerde dat een onwerkbare situatie was ontstaan. Of zij niet beter zou kunnen opstappen? Vorige week zat ik tegenover een sollicitatiecommissie bestaande uit vijf heren in driedelig pak. We hadden een geanimeerd gesprek over een internationale positie bij hun organisatie. Op mijn voorzichtige slotvraag of de vele vrouwen in hun organisatie ook op hoger niveau vertegenwoordigd waren, begonnen hun wangen rood te gloeien. "Goeie vraag", werd er gemompeld, "daar moesten ze zeker aan werken". Na twee uitputtende rondes mocht ik door naar de psychologische test. Lijsten vol met vragen: "Met welk beroep voelt u meer affiniteit, verpleegster of houtvester? Leest u liever een computergids of de bijbel? Voelt u zich aangetrokken tot de andere sekse? Voelt u wel eens tranen opkomen in een spannende vergadering?" Mijn net afgestudeerde mannelijke vrienden klagen steen en been: "Iedereen geeft bijna de voorkeur aan vrouwelijke kandidaten. Ja, op dat ene adviesbureau voor carrièreplanning van vrouwen na, dat nu in verband met de samenstelling van het team de voorkeur geeft aan een man. Maar welk watje wil daar nou op solliciteren? Jullie vrouwen hebben het maar gemakkelijk. Je gooit wat charmes in de strijd en je hebt de heren zo onder tafel." Morgen mag ik weer opdraven voor een 'oriënterend gesprek'. Op de uitnodiging zag ik al dat hoogstens de personeelsconsulente een rokje zal dragen. Misschien moet ik toch eens mijn 'push-up' in plaats van al mijn titels uit de kast halen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen