Ad Valvas 1996-1997 - pagina 503

AD VALVAS 17 APRIL 1997

PAGINA 5

Illustratie: Aad Meijer

A|ej£ aandacht voor mondelinge vaardigheden op de VU Zweten, knikkende knieën, een droge keei en liet ergste: waar iaat je je lianden? Het liouden van een presentatie wordt steeds belangrijker op de arbeidsmarkt. iVlaar op de VU wordt te weinig aandacht besteed aan mondelinge vaardigheden. Terwijl verschillende faculteiten zich bezinnen op hun praktijkonderwijs, traint het vormingscentrum studenten die hun spreekvaardigheid willen vergroten. Elsbeth Vernout "Toen ik een presentatie hield op de middelbare school, kreeg Ik als commentaar dat die uiterst saai en vervelend was om naar te luisteren. Dat hoor ik nog steeds in mijn achterhoofd als ik nu voor een groep sta", zegt Berdi, deelneemster aan de cursus 'Spreken voor een groep' van het vormingscentrum. "Vaak was ik toevallig ziek tijdens presentaties", vertelt Florieke, afgestudeerd in cultuur, organisatie en management aan de vu. "Ik deed er gewoon niet aan mee. In mijn studentenvereniging hield ik wel eens een praatje, over een bekend onderwerp. Maar altijd met trillende benen." Zeven dames en vier heren, in leeftijd variërend van negentien tot dertig jaar, zijn bijeen om him angst voor het spreken voor publiek te overwinnen. "We willen de studenten een redelijk veilige omgeving bieden waarin ze kunnen trainen met mondeling presenteren", zegt cursusleidster Aukje Strandstra. "Ze moeten hun beginnersangst overwinnen. Het accent op mondelinge vaardigheden is een trend die we signaleren en die nu langzaam doordringt. Studenten komen na hun stage tot de conclusie dat ze behoefte hebben aan extra training op dit gebied, ze moeten bijvoorbeeld een verhaal houden biimen een bedrijf." De meeste deelnemers aan de cursus zijn naar het vormingscentrum uitgeweken omdat de aandacht voor mondelinge vaardigheden in hun studie te wensen overliet. Sander, die in februari afstudeerde in strafirecht en criminologie aan de vu: "Bij rechten maak je simpelweg je tentamens en dan ga je weer. Er wordt niet over de leerstof gediscussieerd, terwijl je daar het meeste van opsteekt. Je hebt wel pleitgenootschappen, maar verder is er totaal geen aandacht voor de manier waarop je een verhaal houdt." Een alumni-enquête uit 1994 bevestigt het beeld dat Sander schetst: de meerderheid van de oud-studenten bij rechten heeft lessen in spreekvaardigheid, gesprekstechnieken en het houden van presentaties gemist in de opleiding. Ook de visitatiecommissie

gaf in 1996 aan dat er onvoldoende aandacht is voor met name training van mondelinge vaardigheden bij de rechtenfaculteit. Onderwijscoördinator Jan Aimard: "Tot nu toe besteden we alleen in de propedeuse aandacht aan mondelinge vaardigheden en daarna pas weer in het vierde jaar. Daar zit te veel tijd tussen. Pas in het laatste jaar zijn er tal van werkvormen waarin we wel expliciet iets aan spreekvaardigheid doen." Bij de faculteit der economische wetenschappen heerst een soorgelijk beeld: in 1995 gaf een grote meerderheid van de afgestudeerden aan dat de training in mondelinge vaardigheden onvoldoende is. "Colleges in kleinere groepen zal de betrokkenheid sterk vergroten. Dit zal discussies beter mogelijk maken en de mondelinge vaardigheden beter stimuleren", schrijft een oud-student. "Sommige studenten vinden dat ze nog niet voldoende voorbereid zijn als ze op stage gaan. Er wordt bij economie toch meer nadruk op de theorie gelegd", aldus studieadviseur Mirjam van Esch.

Cadeautjes In de cursusruimte gaan de do's en don't's van spreken voor een groep in een rap tempo over tafel. Wat je volgens de studenten niet moet doen: alleen tegen de eerste rij aan praten, na afloop zo snel mogelijk wegrennen en vaak uh... zeggen. Wel raadzaam is: rust bewaren, inspelen op het publiek en een grapje tussendoor. "Jullie gaan nu een praatje voorbereiden van een minuut. En dan mag je hier helemaal alleen vooraan gaan staan zodat je je flink verloren voelt. We zijn nu toch onder elkaar", zegt cursusleidster Strandstra monter. Links en rechts fronsen de deelnemers de wenkbrauwen en worden handen afgeveegd aan de broek. Het echte werk gaat beginnen. Jenneke, studente internationaal management aan de HES, gooit zich als eerste voor de leeuwen. Ze vertelt over een project waar ze op de opleiding mee bezig is. Na een minuut krijgt ze van de toehoorders twee 'cadeautjes', zoals de cursusleidster

positieve feedback noemt: ze vertelde zeer enthousiast en keek de groep goed aan. "Toen ik hier stond dacht ik: waarom doe ik dit?", lacht ze. De andere studenten volgen, eerst nog wat aarzelend maar al snel willen ze allemaal wel eens ervaren hoe dat gaat, praten voor de groep. "Diep in- en uitademen is belangrijk en hou beide voeten op de grond", zegt cursusleidster Strandstra tegen Frank, die nogal bleek ziet na zijn eerste korte presentatie. "Ben ik de laatste?", vraagt Sofie, psychologiestudente aan de uvA, als ze opstaat. "Jaah, jij bent de laatste", grapt Berdi, die nog niet aan de beurt is geweest en gedurende de presentaties steeds meer ineen is gedoken. "Misschien is er straks geen tijd meer voor mij!" Volgens de studenten steekt faalangst de kop op, als ze voor een groep gaan staan. Sofie: "Ik denk dat iedereen dat wel heeft, dat je onzeker bent voor een groot publiek." Jermeke: "Ik heb altijd het gevoel dat iedereen eens goed naar me gaat kijken als ik voor de klas sta. Ik heb een gelukstrui en gelukssokken die ik altijd aandoe tijdens presentaties. Het helpt natuurlijk niets, maar toch doe ik het." Onderwijscoördinator bij Rechten Annard merkt soms wel aan studenten dat him faalangst moeilijk te overwinnen is. "Van studenten hoor ik dat ze het spannend vinden een presentatie te houden of voor de groep te staan. Soms merk ik vluchtgedrag bij studenten, ze proberen te ontkomen aan een vak waarin ze mondelinge of schriftelijke presentaties moeten houden. Ze moeten wel een drempel over. Daarom vind ik het belangrijk om door de hele studie heen aandacht aan vaardigheden te besteden."

komt het er op neer dat studenten steeds dezelfde dingen oefenen, zoals het schrijven van een werkstuk of het verdedigen of aanvallen van een casus. Ze kunnen het vak gespreks- en onderhandelingstechnieken volgen bij rechten, maar dat is het enige." Ook de faculteit economie gaat het studieprogramma meer afstemmen op de arbeidsmarkt, vertelt studieadviseur Mirjam van Esch. "Er komt een herziening in het curriculum bij Economie, we gaan meer aandacht aan vaardigheden besteden. Niet specifiek aan mondelinge vaardigheden, maar ook aan schriftelijke. Op de huidige arbeidsmarkt moet iedere academicus zich zowel schriftelijk als mondeling goed kuimen uitdrukken. Nu leren studenten dat vooral via nevenactiviteiten." Een andere faculteit waar het een en ander in beweging is op het gebied van vaardighedenonderwijs is de letterenfaculteit. Elseline Vester, hoofd bureau onderwijszaken bij Letteren: "Het is een tendens die al een aantal jaren aan de gang is: er is toenemende aandacht voor praktische vaardigheden, ook op de universiteit. In de pro-

zich geen fouten meer veroorloven, een stage moet succesvol zijn. Vroeger deed je acht jaar over je studie, dan kun je door schade en schande iets. leren. Nu moet je in korte tijd van alles leren en dan komen die vaardigheden goed van pas. De maatschappij stelt behoorlijk hoge eisen, een half jaar inwerken in een nieuwe werkkring is er niet meer bij. Als freelancer, en dat is toch het circuit waar veel van onze studenten in terechtkomen, moet je meteen op hoog niveau presteren." Volgens De Groot heeft de verkorting van de studieduur ook gevolgen gehad voor de geringe aandacht voor mondelinge vaardigheden. "Het accent ligt op schriftelijke vaardigheden en op theorie. Maar voor een kunsthistoricus is overdracht van eminent belang, of je nu een rondleiding geeft of in een raadsvergadering moet pleiten voor een pand op de monumentenlijst. Je moet helder en duidelijk kunnen verwoorden wat je bedoelt." De temperatuur in de cursusruimte is iimiiddels gestegen, de wangen zijn rood gekleurd en na de eerste presentatieronde is op sommige gezichten iets van opluchting te bespeuren. "Het viel me mee", zegt Florieke. "Ik had geen last van trillende benen en vond het minder eng omdat ik iets over mezelf vertelde. Alleen wist ik niet zo goed wat ik met mijn handen moest doen." Lonneke heeft hetzelfde probleem. "Ik maak te veel onnodige gebaren, zit bijvoorbeeld aan mijn haar. Maar waar laat je die handen?" Jenneke heeft daar wat op gevonden: "Ik doe mijn handen in elkaar, zodat ze geen kant op kuimen. Dan hoef ik daar tenminste niet meer over na te denken." Berdi, die haar presentatie tot het laatst toe uitstelde en ten slotte met hangende pootjes naar voren liep, kijkt bijna tevreden nu ze haar praatje heeft afgerond. Ze vertelde over een vakantie in Indonesië en hoe zij en haar vriend spannende avonturen beleefden op Java, Sumatra en Bali. "In het begin vond ik het moeilijk, maar later werd ik steeds enthousiaster. Toen vergat ik dat er zoveel mensen naar me keken. Ik durfde het publiek nog niet goed aan te kijken. Maar om dat te leren, ben ik hier."

iep in- en uitadetnen is belangrijk en hou beide voeten op de grond*

Geld Het belang van mondelinge vaardigheden is inmiddels dus doorgedrongen bij de rechtenfaculteit. Nog dit studiejaar komt er volgens Annard extra aandacht voor. "We hebben onlangs een plan ingediend ter verbetering van het vaardighedenonderwijs bij het studeerbaarheidsfonds. Maar of we nu geld krijgen van de minister of niet, we moeten hier wat aan doen. Binnen het vak rechtsfilosofie komen dit jaar in plaats van de aloude hoorcolleges een tiental werkgroepen waarin we aandacht besteden aan het aanvallen en verdedigen van bepaalde stellingen. Een afgestudeerd jurist moet zich in elk geval goed in woord en geschrift kuimen uitdrukken. Nu

pedeuse van 1998 komt een vak academische vaardigheden. Mondeling presenteren maakt daar deel van uit. Het wisselt hoe de verschillende opleidingen bij de letterenfaculteit dat invullen." Docente Kunstgeschiedenis Agnes Groot meent dat er sprake is van een soort omslag in de universitaire wereld. "Iedereen heeft mondelinge vaardigheden tegenwoordig hoog in het vaandel. Het komend studiejaar gaan we ook bij kunstgeschiedenis spreekvaardigheid stimuleren. Het hoorcollege van twee uur wordt gevolgd door werkcolleges van een uur. En bij de inleidende colleges komt na het twee uur durende hoorcollege een responsiecollege." "De aandacht voor vaardigheden gaat als een rode draad door alle colleges heen lopen", vervolgt ze. "Dat is hard nodig, want als je afgestudeerd bent, ontdek je pas wat voor eisen de arbeidsmarkt aan je stelt. Veel studenten voelen zich gehandicapt voor ze aan hun stage beginnen. Ze kunnen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen