Ad Valvas 1996-1997 - pagina 245

AD VALVAS 5 DECEMBER

1996

PAGINA 7

Bericht uit de Filipijnen Veel docenten en studenten op de VU brengen een deel van hun werk- of studietijd door In het buitenland. Elke twee weken doet een van hen verslag in Ad Valvas. Deze week: drs. Kees Smit en dr. Rien Kool van de Dienst Ontwikkelingssamen-werking. Zij brachten een werkbezoek aan de Universiteit San Carlos (USC) in de Rlipijnse stad Cebu.

Uitreiking van de AKO-literatuurprijs 1996 op het Damrak, nadat een bommelding Sonja Barend en haar gasten uit de Beurs van Berlage had verjaagd Juan Vnjdag/ANP

Boeken beoordelen is een behoorlijke bewustzijnsgymnastiek' Debat over de voors en tegens van literaire prijzen "Hoe meer literaire prijzen, lioe meer vreugd", meent schrijver Nicolaas Matsier, die er ondanl<s vijf nominaties nooit één won. IVIaar volgens hem hoeven schrijvers niet de illusie te hebben dat er een verband bestaat tussen de kwaliteit van hun werk en het krijgen van een prijs. Op 27 november nam Matsier samen met een aantal juryleden van prijzen deel aan een debat op de VU over de goede en gevaarlijke kanten van de "prijzencultuur". Frieda Pruim "Wie van u weet nog wie dit jaar de Nobelprijs voor de literatuur heeft gewonnen?" vraagt vu-docent dr. Ad Zuiderent aan de zaal. Het blijft angstvallig stil. "Een Poolse", probeen dan iemand. Het illustreert Zuiderents stelling: "Als we een auteur al kennen en hij krijgt een prijs, dan is dat voor ons een bevestiging van wat wij ook al wel vonden, maar als we hem niet kennen, is de prijs volgens ons niet naar de goeie gegaan." Ondanks deze relativerende woorden over de betekenis van literaire prijzen, ziet Zuiderent het nut er wel van in, Niet voor niets heeft hij al zo'n zestig keer in een jury gezeten. "Een prijs kan de schrijver een duwije m de rug geven, al ben je daar nooit zeker van", zegt hij. "Zelf ben ik ooit genomineerd voor de VSBpoëzieprijs. De bank stelde 50.000 gulden beschikbaar, maar aan publiciteit rond de prijs hadden ze niet gedacht. Een tijdje daarna heb ik eens bij mijn uitgever geïnformeerd of de nominatie invloed had gehad op de verkoop van mijn dichtbundel. Er bleken tien exemplaren extra te zijn verkocht. Later bleek dat dat de exemplaren waren die ik als geschenken had meegenomen op een reis naar Zuid-Afrika." Aanleiding voor het debat op 27 november over literaire prijzen op de vu was de verschijning van het boek Consuming Fictions - The Booker Prize and Fiction in Britain Today van VUdocem Engels Richard T o d d . In dit boek signaleert T o d d dat Britse consumenten" van literaire romans in toenemende mate beïnvloed worden door prijzen zoals de prestigieuze Booker Prize. Salman Rushdie is een voorbeeld van een schrijver die

zijn roem volledig aan die prijs te danken heeft. "Nog nooit eerder heeft een literaire prijs zo'n duidelijk effect gehad", aldus T o d d . "Is die prijzencultuur toe te juichen en wat zijn de effecten van literaire prijzen op de cultuur", vroeg hij aan de forumleden prof.dr. Elrud Ibsch, prof.dr. Dick van Halsema en dr. Ad Zuiderent, allen verbonden aan de letterenfaculteit van de vu, aan schrijver Nicolaas Matsier en aan Philip Noble, directeur van het Franse culturele instituut Maison Descartes.

Rode hoofden "De prijzencultuur is toe te juichen, maar niet met alle gevolgen van dien", meende hoogleraar literatuurwetenschap prof.dr. Elrud Ibsch, die deel uitmaakte van de jury van de AKO-literatuurprijs 1992. O v e r b o e ken moet gepraat worden, weet Ibsch, want boeken waarvan men niet weet dat ze bestaan, worden niet gelezen. In die zin doen de prijzen hun werk. Maar voor het publiek is het niet te volgen waarom uit 200 a 250 boeken juist die twintig boeken worden geselecteerd voor de longlist en juist die zes boeken voor de shortlist, omdat daarover niets naar buiten komt. Daarna wordt het volgens haar pas echt ondoorgrondelijk wat de overwegingen van de jury zijn. "De eindkandidaat is vaak een compromis", onthulde Ibsch. "In jury's zitten meestal verdedigers van leesbare en verdedigers van niet per se al te leesbare literatuur. D e leesbaarheid wint het volgens mij altijd. Dat vind ik jammer. D e televisie zou de discussie van de juryleden over de zes overgebleven kandidaten moeten registreren in plaats van hoe rood de hoofden worden tijdens de diners." Philip Noble, directeur van Maison

Descartes, deed in de jury van de Librisprijs 1994 soortgelijke ervaringen op als Ibsch. "Ik begreep niet waarom sommige titels die niet op de longlist voorkwamen, slechter waren dan titels die daar wel op verschenen." T o c h heeft hij het deelnemen aan de jury ervaren als een "buitengewoon zinvolle activiteit". "Er werd alleen over literatuur gedebatteerd en niet over de vraag of we te veel mannen hadden geselecteerd en of we geen vrouw moesten nomineren uit een ex-koloniaal land die ook nog ziek was of zo. D e Librisprijs is dus politiek niet correct, maar literair wel." Dat bleek volgens Noble ook wel uit het boek dat in 1994 werd uitverkoren. Gewassen vlees van T h o mas Rosenboom was volgens hem "het moeilijkste boek op de lijst". Hoogleraar nieuwe Nederlandse letterkunde prof.dr. Dick van Halsema, die momenteel in de jury zit van de Librisprijs, worstelt net als Ibsch en Noble met de vraag wat een boek goed maakt. "Van tweehonderd boeken moet je meens iets vinden, terwijl je over de meeste boeken normaal gesproken geen mening zou hebben. Het is een behoorlijke bewustzijnsgymnastiek om bij alle uithoeken van je literatuuropvattingen te komen. Afgezien van literaire criteria zegt het mij ook wel iets als ik van een boek rode oren krijg, als ik het in één adem uitlees, als ik na een week met meer weet waar een boek over ging of als een verhaal niet meer uit mijn hoofd te branden is."

Doorgeriipt Het verschil tussen de AKO- en de Librisprijs is dat de AKO zich niet beperkt tot romans, maar ook essays en biografieën op de lijst zet. "En in de ogen van de stichting Librisprijs zijn hun juryleden al wat meer doorgerijpt dan die van de AKO-prijs", aldus Van Halsema. Behalve de Libris- en AKO-prijs kent Nederland nog talloze andere bekende en minder bekende literatuurprijzen, maar Frankrijk maakt het helemaal bont. Per jaar worden daar maar liefst 1500 literaire prijzen uitgereikt. "Het is in Frankrijk bij wijze van spreken moeilijker om geen literaire prijs te krijgen dan om er wel één in de wacht te slepen", aldus de directeur van Maison Descartes. Overigens zijn maar zes van deze prijzen echt prestigieus.

"Hoe meer prijzen, hoe meer vreugd", vindt "ervaringsdeskundige" Nicolaas Matsier, die vijf keer voor een prijs werd genomineerd, maar er nooit één won. "Het heeft mij wel diverse uitnodigingen opgeleverd om over mijn deskundigheid op dit gebied te komen spreken." Tegen het bestaan van veel verschillende prijzen heeft hij geen bezwaar, zeker niet als ze aanleiding geven tot gesprek over de kwaliteit van literatuur, maar dan moet je dat gesprek ook laten zien, vindt hij net als Ibsch. Volgens hem is de winnaar van een literaire prijs niet altijd onbetwist de schrijver van het beste boek. "In de sport is het heel bevredigend om een eerste, tweede en derde prijs uit te loven omdat de prestaties zo goed te meten zijn, maar in de literatuur is dat volstrekt onmogelijk", stelde hij. Hij noemde het voorbeeld van Marcel Möring, wiens boek niet meer dan gemiddeld verkocht voordat hij de AKO-literatuurprijs won. Daarna werd het een "niet meer weg te branden bestseller" en ook zijn volgende boeken werden dat. Daar tegenover zette hij Thomas Rosenboom. "Hij is drie keer zo interessant als Möring, maar beweegt zich niet in de media en richtte zich met zijn omvangrijke, stilistisch gewaagde boek niet op een groot publiek. Hij heeft maar heel weinig gehad aan zijn bekroning." Matsier heeft er als potentiële prijswinnaar geen moeite mee dat de geldbedragen die worden uitgeloofd, steeds hoger worden. Ibsch wel. "Hoe hoger het geldbedrag, hoe groter de afstand die wordt gecreëerd tussen de winnaar en de andere vijf schrijvers op de shortlist. Dat vind ik niet terecht." Zij bewondert de sinds 1896 bestaande Franse prijs, de Prix Goncourt, die zonder grote geldbedragen de aandacht blijft trekken van de media. Terwijl winnaars van de AKO-literatuurprijs in één klap 100.000 gulden rijker zijn, moeten de Franse prijswinnaars het met het symbolische bedrag van vijftig franc (zestien gulden) doen. Zij moeten het volgens Noble hebben van stijging van de boekverkoop. Richard Todd. Consuming Fictions - The Booker Prize and Fiction in Britain Today, Bloomsbury, Londen, 1996, ca ƒ 40, ISBN 0-7475-2822-5.

"Good afternoon visitors! T h a n k you for your visit", klinkt het uit minstens 55 meisjeskeien in schooluniform, met elkaar klas drie van use Girls' High. We hebben zojuist een scheikundeles bijgewoond van mevrouw Romaguera. Het was een interessante les, waarin de leerlingen dia's over atoombinding te zien kregen en met ballonnen modellen van moleculen moesten maken. Voordat ons het beste werd gewenst, was de les afgesloten met gebed en een weesgegroetje, want het is een katholieke school, verbonden aan de katholieke Universiteit San Carlos. Met haar vierhonderd jarig bestaan is de u s e misschien wel de oudste im;iversiteit buiten de 'oude wereld', üsc Girls' High wordt de komende jaren gebruikt als een stageschool van STEPS, oftewel Science Teacher Education Project Southern Philippines. Via STEPS geef de v u ondersteuning aan u s e . Een vu-staflid, Ed van den Berg, werkt op de u s e samen met de plaatselijke staf aan verbetering van curricula en laboratoria en aan het opleiden van natuur-, wis- en scheikundeleraren. D e omstandigheden waaronder in Cebu wordt lesgegeven, vallen niet mee: 55 tot 65 leerlingen per klas, een warm en vochtig klimaat en kleine lokalen die aan alle kanten open zijn, zodat er niet alleen ftisse lucht binnenkomt, maar minstens evenveel lawaai en kwalijke dampen. Verder zijn er te weinig boeken, geen tafels en alleen stoeltjes met een brede leuning zodat boek en schrift niet naast elkaar ktmnen liggen. Onder die omstandigheden is uit het hoofd leren en herhalen wat de docent zegt, een voor de hand liggende strategie. O p de vraag: "Wat is een andere naam voor vast koolzuur", antwoorden de meisjes in koor: "Dry ice". D e meeste leerlingen zullen zich dat moeilijk kutmen voorstellen: in Cebu is het nooit kouder dan 25 graden Celsius. D e vierjarige universitaire opleiding volgt op een eveneens vier jaar durende middelbare school en levert bij afronding de graad van bachelor op. Deze teaching university zal in de nabije toekomst uitgebouwd worden met enkele specialisaties op mastersniveau en bescheiden toegepast onderzoek. Rien Kool gaf in Cebu adviezen op het gebied van scheikunde en Kees Smit gaf workshops over nieuwe ontwikkelingen in het wiskundeonderwijs Onder de circa vijftig aanwezigen waren niet meer dan tien mannen. K o m daar in Nederland maar eens om! Omdat de huidige syllabi vooral de traditionele, abstracte wiskunde bevatten, legden we veel nadruk op de sterke veranderingen in het vakgebied. Onder groot enthousiasme werkten de deelnemers aan realistische problemen, zoals een oplossing voor de verkeerschaos in de stad, een economisch model om een straatwinkel rendabel te houden en berekeningen over luchtverkeer tussen de vele duizenden eilanden van de archipel. Computers waren redelijk voorhanden, maar de docenten ontdekten met enige verbazing dat ze niet alleen leuk zijn voor programmeren en spelletjes, maar dat je er ook echt iets mee kunt uitrekenen. D e electriciteit was een groter probleem: m e t onregelmatige tussenpozen viel deze uit in het verder potdichte (want met airconditioning uitgeruste) lokaal. Laconiek wandelde de groep op zulke momenten naar buiten, om onder de schaduwrijke bomen, waar de banken al klaar stonden, verder te werken aan verbetering van het onderwijs.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen