Ad Valvas 1996-1997 - pagina 616

PAGINA 10

AD VALVAS 5 JUNI 1997 Illustratie Aad Meijere

Rugpijn komt bijna net zoveei voor ais verl(oudlieid. Toch is niet duideiijlt hoe je eraan l(omt en hoe je er weer vanaf Icomt. De geltozen behandeiing is nattevingerwerlt en mist een wetenschappeiijke basis, biijkt uit het internationaie rugpijncongres dat 30 en 3 1 mei werd gehouden in Den Haag en dat mede door de VU werd georganiseerd.

'We hadden nooit rechtop moeten gaan lopen' Beste behandeling van rugpijn nog steeds natte-vingerwerk Sheila Kamerman Zestig tot negentig procent van de inwoners van de westerse wereld zal tenminste één keer van zijn leven te maken krijgen met lage rugpijn. Ongeveer vijf procent daarvan houdt chronische klachten. Het internationale rugpijncongres dat vorige week in Den Haag werd gehouden als followup van een soortgelijke bijeenkomst twee jaar eerder in Seatde (vs), was dan ook geen overbodige luxe. Vijfentachtig vooraanstaande wetenschappers op het gebied van rugpijnonderzoek uit verschillende landen waren aanwezig, onder wie vier onderzoekers van het instituut voor Extramuraal Geneeskundig Onderzoek (EMGO) van de vu. Dit instituut speelt internationaal een belangrijke rol bij onderzoek naar rugpijn. De rode draad van het congres was de preventie en de aanpak van acute lage rugpijn in de eerstelijns gezondheidszorg: de zorgverlening waarmee de patiënt in eerste instantie in aanraking komt. Voor Nederlanders met rugklachten is dat de huisarts en daarna, indien nodig, meestal een fysiotherapeut. Aandacht voor rugklachten is hard nodig, want de kosten voor de samenleving zijn enorm. Dr. Maurits van Tulder van de vu komt in zijn proefschrift op een bedrag van zevenhonderd miljoen gulden voor medische kosten en 8,6 miljard voor indirecte kosten vanwege ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid (1991). De wetenschap heeft nog steeds geen sluitende verklaring voor het ontstaan van rugpijn. Dr. Pim Assendelft van de vu, die het congres bezocht: "Je kunt patiënten niet vertellen waar de pijn precies vandaan komt. Een gebroken been heeft een duidelijke oorzaak, maar bij rugklachten kunnen zoveel verschillende factoren een rol spelen dat je het nooit weet. Dat geldt overigens voor heel veel aandoeningen." Om de patiënten toch enigszins

tevreden te stellen, legt Assendelft hen uit dat het een grote fout van de mens is geweest om rechtop te gaan lopen. "Als we op vier pootjes waren doorgewandeld, zou onze rug veel minder zijn belast. Rugpijn is een protest van het lichaam tegen die overbelasting."

Trouwen Op het congres bleek weer eens dat niemand echt weet hoe acute lage rugpijn het best kan worden behandeld, hl de Nederlandse Huisartsen Genootschap-Standaard, de bijbel voor huisartsen, wordt geadviseerd om iemand die op het spreekuur komt met rugpijn vooral niet meteen door te verwijzen. Een dokter zou de patiënt moeten geruststellen ("Nee, de kans dat u in een rolstoel terechtkomt is echt nihU"). Soms wordt een pijnstiller of een spierverslapper voorgeschreven. De klachten verdwijnen meestal binnen enkele weken vanzelf. "Nederland is met deze wak and seehouding veel conservatiever dan andere landen", zegt Assendelft, zelf huisarts. "In de VS en Canada wordt veel sneller tot actie overgegaan uit angst dat de klachten chronisch worden. Dan ben je verder van huis." Voor Assendelft is het afwachten in de eerste fase telkens weer een afweging. "Maar als een patiënt bij mij komt die binnenkort gaat trouwen, dan verwijs ik die persoon meteen door." Over één therapie voor lage rugpijn is iedereen het eens: mensen met rugklachten moeten niet in bed blijven liggen. "Gewoon doorstiefelen", zegt Assendelft. "Mensen denken vaak dat er iets kapot gaat als ze bewegen. Of ze gaan uit voorzorg maar vast in bed liggen als ze een beetje pijn voelen. Niet doen. De spieren verzwakken en worden stijf waardoor de klachten juist verergeren." Als de pijn niet vanzelf verdwijnt of als mensen erg veel last hebben, wordt de patiënt in elk geval doorverwezen. "In Nederland meestal naar een fysio-

therapeut of een oefentherapeut, omdat die door het ziekenfonds worden vergoed", zegt Van Tulder. Patiënten kunnen ook naar speciale rugscholen, waar voorlichting of ontspanningsoefeningen worden gegeven. De arts kan ook kiezen voor een doorverwijzing buiten het reguliere circuit. Bijvoorbeeld naar een chiropractor, in de volksmond wel bottenkraker genoemd, of een andere manuele therapeut. Vooral de chiropractor is sterk in opkomst. In de Verenigde Staten, Canada en Australië is hij al veel langer populair. In Nederland waren aan het begin van dit decennium vijftig chiropractoren, die overigens hun opleiding in het buitenland moesten volgen. Maar daarmee is het scala aan behandelingsmethoden nog niet uitgeput. Patiënten kunnen een homeopaat bezoeken of kijken of acupunctuur hun baat brengt. Misschien suggereert de arts wel dat de klachten een psychische oorzaak hebben en stuurt hij de patiënt naar een psycholoog. Van Tulder: "Mensen proberen gewoon alles. Tot ze iets hebben gevonden dat helpt."

Bleekjes Op het congres werd duidelijk dat er verschillende opvattingen zijn over de beste behandeling. Dr. Peter Aker, een Canadees onderzoeker en tevens chiropractor: "De therapie is afhankelijk van het land waar de arts vandaan komt en de opleiding die hij heeft gehad. Persoonlijk denk ik dat patiënten veel baat kunnen hebben bij ruggengraatmanipulatie (manuele therapie), maar misschien komt dat omdat ik daar het meest mee bezig ben. Het zou daarom heel goed zijn als er meer onderzoek zou komen naar rugpijn." Ook Van Tulder meent dat er een schrijnend gebrek is aan kwalitatief hoogstaand onderzoek. "Het is eigenlijk pas de laatste tien jaar op gang gekomen. Als je dat vergelijkt met

onderzoek naar kanker of hartproblemen, dan steekt het er zeer bleekjes bij af." "Rugpijn is niet levensbedreigend", concludeert Aker droogjes. "Daarom wordt er minder geld en expertise voor vrijgemaakt. Over de hele wereld houdt maar een handjevol onderzoekers zich met het probleem bezig. Voor het merendeel waren die op het congres aanwezig." Schertsend: "Als een terrorist het Europahotel met de congresgangers had opgeblazen, dan was er weinig kennis op het gebied van rugpijn overgebleven."

Asperine Het bestaande onderzoek is vaak onbruikbaar, vinden zowel Aker als Van Tulder. Voor een onderzoek worden bijvoorbeeld twee groepen rugpijnpatiënten vergeleken. De ene groep kreeg medicijnen en kwam na zes weken bij de arts terug om te vertellen of de klachten waren verminderd. De andere groep kreeg twaalf keer fysiotherapie. Aker: "Als uit het onderzoek blijkt dat de fysiotherapiegroep sneller geneest, zegt dat niet zoveel. Want je weet niet of dat komt door de therapie, of doordat ze zich beter voelen omdat er twee keer per week aandacht aan hun klachten wordt besteed en ze zich serieus genomen voelen. Of misschien hebben ze wel asperine gekocht." Van Tulder voegt daaraan toe: "Vaak haakt ook meer dan de helft onderweg af. Zijn die genezen? Of zijn de klachten niet verminderd, maar hebben ze hun heil ergens anders gezocht? Ik heb liever één degelijk onderzoek dan aan tien van dit soort studies." Pim Assendelft beaamt dat onderzoek belangrijk is, maar vindt de nadruk daarop een beetje overdreven. "Als je het kaf van het koren scheidt, dan zijn de reeds aanwezige studies vaak heel bruikbaar. Bovendien levert nader onderzoek misschien over vijf jaar nieuwe inzichten op, maar ik krijg patiënten die nu geholpen moeten

worden. Als die gebaat zijn bij een behandeling van bijvoorbeeld een chiropractor, ben ik tevreden." Het is moeUijk achter de precieze reden van de genezing te komen. "Het kan zijn dat de chiropractor een wervel rechtzet die scheef zat. Maar het placebo-effect kan ook een grote rol spelen. Patiënten voelen zich veilig bij een arts die zelfverzekerd tegen ze zegt: 'Ik weet wat er met jou aan de hand is, en ik ga dat verhelpen.' Vervolgens horen ze 'krak' en denken: 'Hij heeft gelijk, nu zit het allemaal weer op zijn plaats.'" Er is dus nog veel onduidelijk over de oorzaak en de behandeling van lagerugklachten. Zijn er dan misschien wel suggesties om rugpijn te voorkómen? Van Tulder kijkt wazig en schudt zijn hoofd. "Tja, stress is niet goed", zegt hij. "Toch kunnen ook heel ontspannen mensen rugklachten krijgen. Roken is niet goed, want het vernauwt de bloedvaten. Maar als niemand zou roken, blijft er nog wel rugpijn bestaan. Sporten is goed, want het verstevigt de spieren, maar er zijn topsporters met rugpijn." Met een zucht: "Het enige dat ik kan zeggen is dat gezond leven preventief kan werken. Maar dat is een geweldige open deur." "Het grote aantal mensen met rugklachten heeft ook te maken met de ^ aandacht voor het probleem. Dat komt de rugpijn niet ten goede", meent Assendelft. "Vroeger negeerden mensen de pijn. Op een schilderij van Van Gogh staat een korensnijder gebogen aan werk. Een vreselijk ongelukkige houding. Zouden die mensen geen rugpijn hebben gehad? Natuurlijk wel, maar de volgende morgen stonden ze weer op het veld, anders had het gezin niet te eten."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen