Ad Valvas 1996-1997 - pagina 454

AD VALVAS 20 MAART 1997

PAGINA 8

'Artsopleiding selecteert brekebenen onvoldoende uit' Stilte rond probleemartsen doorbroken Drie jaar geleden doorbraken de medici Peter Lens en Gerrit van der Wal een taboe door een artikel te publiceren over incompetente artsen en de doodzwijgmechanismen die hen beschermen. Vijf procent van de specialisten in Noord-Hollandse ziekenhuizen bleek slecht te functioneren. In het vorige week verschenen boek 'Problem doctors A conspiracy of silence' plaatsen Lens en Van der Wal, sinds kort VU-hoogleraar sociale geneeskunde, de 'probleemarts' in een internationaal kader. Frank van Ko fschooten Incompetente artsen kunnen vaak jaren hun beroep blijven uitoefenen voordat er maatregelen tegen hen worden genomen. Hun collega's kunnen of willen zulke artsen niet aanpakken of weten niet goed welke weg ze daarvoor moeten bewandelen. Vaak vinden ze het ook oncollegiaal; in de medische wereld bestaat een sterke onderlinge solidariteit, die ervoor' zorgt dat missers nogal eens vergoelijkt worden. Elke arts, incompetent of niet, kan immers fouten maken. Bij iedere diagnose of operatieve ingreep kan iets onvoorziens gebeuren. Ook ziekenhuisdirecties houden de conspiracy of silence in stand door af te zien van maatregelen uit angst voor juridische problemen met de arts in kwestie. Bij de Inspectie voor de gezondheidszorg komen geregeld brieven binnen van betrokkenen die zijn vastgelopen op deze doodzwijgmechanismen en die zich aftrragen of en hoe zulke 'probleemartsen' toch een halt kan worden toegeroepen. Prof.dr. Gerrit van der Wal, sinds dit jaar hoogleraar

Illustratie: Aad Meijer

sociale geneeskunde aan de vu, deed samen met dr. Peter Lens in 1992/'93 voor de Inspectie voor de gezondheidzorg voor Noord-Holland in 21 ziekenhuizen onderzoek naar de omvang van het verschijnsel 'probleemarts'. Uit gesprekken met de directies bleek dat in de voorbije vijf jaar 93 van de

in totaal 2000 specialisten slecht had omdat wat hem betreft elke slecht gefunctioneerd, een percentage van 5. fiinctionerende arts er een te veel is Een exacte definitie van slecht funcdoor de schade die deze kan berokketioneren was niet te geven, maar de nen. Veel belangrijker lijkt het Van belangrijkste kenmerken waren: der Wal om te voorkomen dat univergebrek aan sociale vaardigheden, siteiten incompetente artsen afleveren. medische en technische beoordelings"Ik praat nu even niet vanuit mijn fouten en onvermogen om in een nieuwe positie als hoogleraar aan de team te werken. vu, maar ik denk dat het in het algemeen nog steeds zo is dat de opleiding De publicatie veroorzaakte de nodige brekebenen onvoldoende uitselecteert. (Fragment uit Problemdocwrs) opschudding in de medische wereld. Elke docent kent voorbeelden van Het onderwerp 'probleemarts' kwam mensen die al tijdens hun studie ziekuit de taboesfeer en er werden enkele teverschijnselen vertonen, schizofrenie congressen aan gewijd. Er bleek bijvoorbeeld of andere psychiatrische (internationaal) vrij weinig literatuur aandoeningen", zegt van der Wal. te bestaan over het thema en daarom Geachte Inspecteur, Dat zulke studenten toch hun artsdibesloot het tweetal een boek samen te stellen met bijdragen van deskundigen ploma halen heeft bijvoorbeeld te Sinds 1 mei 1978 werk ik in de maatschap van Jansen en De Vries. Ik ben al maken met wat Van der Wal aanduidt enige tijd bezorgd over de medische kwaliteit van mijn collega De Vries. Andere uit de hele wereld. Zij hoopten op als het 'doorschuifmechanisme': "Een deze manier ideeën te ontwikkelen mensen hebben ook vraagtekens gezet bij zijn kennis en kundigheid. Dit heeft al begeleider laat een student doorgaan over de preventie van slecht functiotot het nemen van de volgende maatregelen geleid: naar het volgende coschap, hoewel hij neren en de bestrijding ervan. jOok 1. op 20-8-1991 heeft het management hem verboden grote operaties te doen; twijfels heeft over zijn functioneren en wilden de auteurs meer cijfers boven 2. op 10-5-1994 is hij uitgesloten van alle operaties; denkt: als het echt niet goed gaat 3. sinds 1-6-1995 is hij met verplicht ziekteverlof, althans voor wat betreft verlos- tafel te krijgen over het aantal 'prokomt dat daar wel aan het licht. Op bleemartsen'. kunde. die manier kunnen studenten die Dat laatste is nauwelijks gelukt. Voor communicatief absoluut onder de Op het ogenblik neem ik alle klinische verplichtingen op mij en mijn collega De zover er cijfers genoemd worden in Vries is min of meer gedwongen om ztch te beperken tot poliklinische gynaecologi- Problem doctors - A conspiracy of silence maat zijn, toch doorroUen en uiteindelijk hun bul halen." sche en verloskundige controles. komen deze overeen met het getal van De patiënten en huisartsen zijn zich kennelijk niet bewust van deze situatie en als 5 procent dat Lens en Van der Wal Relatieproblemen vonden onder de Noord-Hollandse collega, is het mijn plicht dit te respecteren. specialisten. Van der Wal weet niet of Onlangs is echter weer duidelijk geworden dat zelfs een persoon die alleen consulten Een eenvoudig recept voor de verbetedoet, rampen kan veroorzaken. Het is nu een kwestie van wachten op de volgende dat percentage als hoog of laag moet ring van de opleiding op dit punt worden beschouwd. "Dan zou je een fout. Ik realiseer mij dat mijn collega De Vnes zelf verantwoordelijk is voor zijn heeft Van der Wal niet. "Het is een eigen medische handelen, maar als maatschaplid staat ook mijn reputatie op het standaard moeten hebben om het mee kwestie van moed, beleid en trouw. Je te vergelijken, bijvoorbeeld uit andere spel, of kan op het spel komen te staan. moet de moed hebben om iemand de waarheid te zeggen. Studenten hebOntelbare discussies die diverse andere collega's met De Vries hebben gehad, heb-beroepsgroepen. Een directeur van ben er recht op om te horen wat ze ben niets uitgehaald. Mijn vraag is daarom: hoe kan dit probleem worden opgelosteen groot bedrijf heeft mij wel eens verkeerd doen. En er moet een onderop een collegiale en juridisch correcte wijze? Of moet ik afzien van elke verdere gezegd dat hij blij zou zijn als het peractie? Collega De Vnes is natuurlijk zelf verantwoordelijk, dus deze bnefkan wor- centage slecht functionerende werkne- wijsbeleid zijn waarin het ook mogemers bij hem zo laag was. Maar een lijk is om consequenties te trekken uit den beschouwd als een schending van vertrouwen. vergelijking met een bedrijf is niet zo dat oordeel. Dat wil zeggen dat er bijzinvol. Je zou moeten kijken naar bescholings- of opvangmogelijkheden Ik zou een snel antwoord van u op prijs stellen. roepen waar mensen eveneens afhanmoeten zijn voor studenten die niet kelijk zijn van het goed functioneren geschikt zijn voor arts. Je kunt iemand Hoogachtend, van een individu", zegt Van der Wal. niet alleen het bos insturen als dat na Hij wil ook niet al te veel nadruk legzoveel jaren studie blijkt. Dat noem ik A. Jansen, gynaecoloog gen op de hoogte van het percentage. trouw aan je studenten."

Noodkreet uit de praktijk

In de praktijk zal dat betekenen dat de opleiding rationelere selectiecriteria moet ontwikkelen. Of dat moet in de vorm van een examen of met behulp van supervisie, weet Van der Wal met. "Ik vind het al heel wat als er nagedacht gaat worden over dit onderwerp, nu het uit de taboesfeer is gehaald." Van der Wal heeft niet de illusie dat de 'probleemarts' zal verdwijnen door een zorgvuldiger selectie binnen de studie. Artsen kunnen ook op latere leeftijd gaan disfunctioneren, bijvoorbeeld door relatieproblemen of fysieke ongemakken. Dan komt het aan op de zelfi'egulering van de beroepsgroep en daar schort het dus aan. Meestal kan er pas worden opgetreden tegen probleemartsen als er echt ongelukken zijn gebeurd. "Het Medisch Tuchtcollege doet op zichzelf goed werk, maar komt vaak nogal laat in actie door de structuur waarin het is ingebed. Dat college heeft een klacht van een patiënt nodig. Klachten van collega's die signalen hebben opgevangen dat er iets mis is, neemt het niet in behandeling. De Inspecteur voor de gezondheidszorg staat dan ook vaak machteloos als hem veronrustende verhalen bereiken." Het lijkt Van der Wal daarom een goed idee om een voorbeeld te nemen aan Engeland, waar de General Medical Council in actie kan komen als er aanwijzingen zijn dat een arts ernstig tekortschiet. Ook verwacht hij veel van de Kwaliteitswet Zorginstellingen, die het mogelijk moet maken dat de Inspectie voor de gezondheidszorg artsen of zelfs ziekenhuizen schorst tot het Medisch Tuchtcollege uitspraak heeft gedaan. Peter Lens en Gernt van der Wal (red ) Problem doctors A conspiracy of silence, lOS Press, Amsterdam 1997, ƒ130,-, ISBN 90 5199 287 4

Hoogleraren zien ruimte voor meer opdraclitonderzoek Frank Steenkamp De universiteiten kunnen nog veel meer onderzoek doen voor externe financiers. Dat blijkt uit twee enquêtes waarvan de resultaten deze week zijn bekend gemaakt. Bedrijven willen meer gebruik maken van universitaire kennis. En de meeste hoogleraren zeggen meer onderzoek voor derden aan te kunnen - als er maar behoorlijk betaald wordt. Met onderzoek voor 'derden' (of: anderen dan minister Ritzen) verdienen de universiteiten nu al een miljard gulden per jaar, of ruim een kwart van al hun onderzoeksgeld.

Toch is het verzadigingspimt kennelijk nog niet bereikt. Maar liefst tweederde van alle hoogleraren meent namelijk dat er - bij afdoende vergoeding - biimen de eigen afdeling ruimte is voor méér 'extern gestuurd' onderzoek. Slechts een op de vijf ziet niet zulke mogelijkheden. Deze enquêteresultaten werden dinsdag in Rotterdam bekend gemaakt door de netwerkorganisatie Science Alliance, op een congres over sturing van onderzoek. Veel hoogleraren vinden de externe invloed op de keus van onderzoeksthema's nog niet groot. Dat lijkt vreemd, gezien het miljard aan 'contractonderzoek' dat ze samen jaarlijks al omzetten. Maar op het congres

werd duidelijk hoe dit kan. Driekwart van de derde geldstroom komt van overheden en non-profitorganisaties die vaak geen opdrachten geven, maar onderzoek subsidiëren dat aansluit op de universitaire missie. Zelfs veel contracten met bedrijven hebben inhoudelijke meerwaarde voor de uitvoerder. De consequentie, zo werd onlangs in een ambtelijk rapport aan het kabinet erkend, is dat ook voor de prijsstelling van onderzoek een genuanceerd verhaal geldt. Hoe meer de belangen parallel lopen, hoe acceptabeler het is om een financier slechts een deel van de kostprijs te rekenen. Wie wél invloed op het onderzoek wil, moet ook betalen. Daarover zijn de

ondervraagde hoogleraren het in de genoemde enquête eens. Maar over de omgekeerde stelling - wie betaalt, bepaalt - bestaat onenigheid. Bètahoogleraren vinden het in grote meerderheid legitiem dat de beste betaler ook de meeste zeggenschap krijgt. Alfa-proffen denken daar heel anders over: 62 procent van hen verzet zich tegen de automatische logica van het geld. Maar wellicht is dit een 'wat de boer niet kent'-effect: 85 procent van de alfa's zegt in de praktijk nog weinig externe invloed op het onderzoek te ondervinden. Terwijl toch zestig procent van hen ruimte ziet om, bij adequate vergoeding, meer onderzoek voor derden te doen. Dat zoveel hoogleraren méér werk

voor derden willen doen, ziet mr. F. Zwetsloot van Science Alliance als het belangrijkste resultaat van deze enquête. Een grote groep wetenschappers toont een "open attitude" tegenover externe invloed op het onderzoek. Dat sluit goed aan op het resultaat van een andere enquête, onder 180 brancheverenigingen. Daaruit blijkt dat ruim de helft van de kleine en middelgrote bedrijven meer gebruik wil maken van het universitaire kennisaanbod - mits dit beter toegankelijk wordt gemaakt. En voor die makelaarsrol heeft Science Alliance zich opgeworpen. (HOP)

1 ^ ^

l

C 3 V.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen