Ad Valvas 1996-1997 - pagina 299

En nu nog een baan! Als de afstudeerfestiviteiten achter de rug zijn, slaat de paniek bij veel doctorandi toe. Wat kunnen ze eigenlijk, en hoe vinden ze een baan? Hadewych Hazelzet, ex-studente politicologie, doet verslag van haar bevindingen op de arbeidsmarkt. Deze week deel zes: het kerstpakket. Hadewych Hazelzet

De uitstoot van broeikasgassen heeft de temperatuur op aarde de afgelopen eeuw een halve graad doen stijgen.

Bram de Hollander

Rekenen aan het broeikaseffect Promovendus Tol: klimaatveranderingen mogelijk ingrijpender dan gedacht De klimaatveranderingen ten gevolge van het broeikaseffect zouden heel goed ernstiger kunnen blijken dan nu wordt aangenomen. Voor Europa zullen de economische gevolgen relatief gering zijn, voor de derde wereld veel groter. Dit blijkt uit berekeningen van econometrist Richard Tol, die begin januari op dit onderwerp Is gepromoveerd. Frank van Kolfschooten Wetenschappers hebben de afgelopen decennia fel gediscussieerd over de vraag waarom de gemiddelde temperatuur op aarde de afgelopen honderd jaar met een halve graad Celsius is gestegen. Sommigen houden nog steeds vol dat er niets bijzonders aan de hand is of dat de stijging toe te schrijven is aan natuurlijke fluctuaties of aan veranderingen op de zon (zonnevlekken). De meest onheilspellende verklaring, die zegt dat de mens deze klimaatverandering zelf veroorzaakt, staat bekend als het 'versterkte broeikaseffect' (zie ook kader). Vorig jaar durfde een commissie van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) voor het eerst hardop te zeggen dat de landbouw en het energiegebruik van de mens een waarneembare invloed hebben op het wereldklimaat. Ook econometrist Richard Tol, werkzaam bij het Instituut voor Milieuvraagstukken van de vu, kent geen twijfel meer over de realiteit van het broeikaseffect. In het proefschrift, waarop hl) dinsdag 7 januari is gepromoveerd, heeft hij alle relevante gegevens over de wereldgemiddelde tem-

peratuurstijging op een rijtje gezet, en komt tot de onontkoombare conclusie dat de opwarming van de aarde sinds 1870 het best te verklaren valt door de opeenhoping in de atmosfeer van broeikasgassen zoals koolzuur, aardgas en lachgas. De stijging kan volgens Tol wel mede veroorzaakt zijn door bovengenoemde andere factoren, maar hun aandeel kan de stijging niet volledig verklaren. Tol heeft een model ontworpen waarmee hij voorspellingen kan doen over verdere temperatuurstijgingen ten gevolge van uitstoot van kooldioxide. Dat model leverde tot Tols verrassing ongunstiger schattingen op dan die van het IPCC. "In

het

beste geval sti)gt de temperatuur op aarde 3,8 graden als de hoeveelheid kooldioxide verdubbelt. Maar de kans dat het ongunstiger uitpakt is groter dan dat het meevalt", zegt Tol. Een van de effecten van een hogere temperatuur is een stijging van de zeespiegel. Bij hogere temperaturen zet water uit en smelt bovendien de ijskap. Tol maakte een model dat uitspraken kan doen over de verhouding tussen wereldgemiddelde temperatuur en zeespiegel. Ook dit

leverde verontrustende resultaten op. "De beste schatting is een stijging van 44 centimeter per graad Celsius. Maar ook hier geldt dat de kans op een grote zeespiegelstijging hoger is dan de kans op een geringe stijging." D e afgelopen jaren hebben wetenschappers gespeculeerd dat het broeikaseffect zal leiden tot een toename van het aantal tropische orkanen. In het zuidwesten van de Stille Oceaan is het aantal orkanen inderdaad waarneembaar gestegen. Tol analyseerde deze gegevens, maar kwam tot de conclusie dat de toename vermoedelijk voor een belangrijk deel moet worden toegeschreven aan de uitbreiding van het waamemingsnetwerk sinds de Tweede Wereldoorlog. "Pas in 1969 werd de hele regio gedekt met behulp van satellietwaamemingen. Het is goed mogelijk dat er voor die tijd wel eens orkanen gemist werden, want veel orkanen bereiken nooit het land."

Economische gevolgen Tol heeft in zijn proefschrift ook een analyse gemaakt van de economische gevolgen van klimaatverandering, uitgedrukt in een percentage van het Bruto Nationaal Product (BNP). Hij heeft in zijn model niet alleen de kosten ondergebracht die worden gemaakt voor aanpassingen van de landbouw, dijkenbouw en energievoorziening, maar ook de kosten veroorzaakt door aantasting van de menselijke gezondheid en de biodiversiteit. Dat had als verrassende uitkomst dat Europa economisch niet erg kwetsbaar is voor klimaatveranderingen. "De totale kosten van klimaatgevolgen zullen in Euro-

Het broeikaseffect De Franse wetenschapper Fourier heeft het atmosferisch s y s t e e m van de aarde in 1827 als eerste vergeleken m e t e e n broeikas. D e aarde ontvangt energie van de z o n , voornamelijk in de vorm van zichtbaar licht. D e z e energie verlaat de aarde weer in de v o r m van infrarode w a r m t e s t r a ling. Gassen als kooldioxide, aardgas en lachgas, die als een deken o m de aarde h e e n liggen, laten wel gewoon Ucht door, m a a r geen infrarood licht.

L

Als gevolg daarvan kan energie het aardse s y s t e e m makkelijker b i n n e n k o m e n d a n verlaten. Zonder dit natuurlijke broeikaseffect zou de g e m i d d e l d e t e m p e r a t u u r op aarde m e t 33 graden dalen van 15 tot -18. H e t broeikaseffect wordt versterkt door menselijke activiteiten die extra broeikasgassen in de atmosfeer brengen. D e deken van broeikasgassen wordt dan dikker, waardoor het w a r m e r wordt op aarde. (FvK)

pa nooit uitstijgen boven een half procent van het BNP. Z O kan de schade door extreem weer, zoals droogtes, rivieroverstromrngen en stormen, heel goed verdubbelen, maar toch zal dat bedrag nooit meer worden dan 0,1 procent van het BNP."

Ook over de economische gevolgen voor Nederland is Tol niet erg somber. "Een zeespiegelstijging kunnen we in Nederland wel opvangen. Daar zijn we door de eeuwen heen goed in geworden. Wel zorgelijk is dat een verandering van de windrichting kan leiden tot meer kustafslag waardoor onze stranden en duinen dreigen te verdwijnen." Uit Tols berekeningen blijkt dat het streven van de Europese Unie om de temperatuurverhoging te stabiliseren op 2 graden boven het pre-industrieel niveau, veel te ambitieus is. "Dat is verschrikkelijk duur, terwijl uit mijn model blijkt dat stabilisatie helemaal met nodig is. Een matige stijging van de temperatuur is best op te vangen. T o c h is dat geen reden voor optimisme, want het gaat om de praktijk en niet om de mooie voornemens. En in de praktijk gebeurt er nu te weinig om de temperatuurstijging tegen te gaan", aldus Tol. Veel somberder is Tol over de toekomst van de arme, warme landen, die veel gevoeliger zijn voor klimaatveranderingen, ook al dragen ze het minst bij aan de uitstoot van broeikasgassen. Het ontbreekt de derdewereldlanden niet alleen aan geld, ze hebben ook vaak niet de benodigde kennisinfrastructuur om de gevolgen van klimaatsveranderingen op te vangen. Bovendien is de volksgezondheid in deze landen veel kwetsbaarder. "Malaria zou op allerlei plaatsen kunnen terugkeren, bijvoorbeeld in de hooglanden van Afrika. De bevolking heeft daar geen genetische resistentie opgebouwd tegen malaria en bovendien bestaat er geen goede primaire gezondheidszorg, met alle fatale gevolgen van dien. Amerikanen en Europeanen zijn de oorzaak van de klimaatveranderingen, maar Afrikanen en Aziaten zijn daarvan de klos", vindt Tol.

M e t een rood hoofd en natte spijkerbroek van het fietsen in de regen zonder spatbord storm ik de gang op. Zoals altijd vijf minuten te laat. Geeft niets, Klaartje zit al klaar met de koffie. Voor ik het weet zitten we weer honderduit te praten over haar vogeltje en mijn kerstboom. Ik zit nu aan wat vroeger haar bureau was. Ze is al ruuTi een jaar uit de running en komt nu een paar uur per week bij wijze van arbeidstherapie. Onze conversaties zijn een welkome afwisseling voor het typen van briefjes, notuleren en rondbrengen van de post. Als de telefoon gaat, houden we de hoorn in de lucht zodat de hele afdeling het gefoeter van een wijkgenoot aan de andere kant van de lijn kan horen. Willem steekt zijn hoofd om de hoek: of de dames nog een wijntje lusten? Alweer een aannemer die met een kist wijn probeert een opdracht in de wacht te slepen voor het komend jaar. Enneh, morgen wel in kersttenue verschijnen hè! D e volgende dag is niet alleen de kerstgourmet, maar ook mijn laatste dag als uitzendkracht. Nooit meer lunchen bij de bruine kroeg op de hoek. Geen biertje meer op vrijdagmiddag met de jongens. De avondvergaderingen waar de hele buurt zijn zegje kon doen hoef ik niet meer te verslaan, 's Avonds is de afdeling omgetoverd tot feestruimte. D e glazen van de schaarse dames blijven voortdurend gevuld. D e jongens zitten prachtig opgepoetst achter een kaarsje met htm grote handen te frutten in een pannetje, onder het genot van Amsterdamse smartlappen. T o t de stoppen doorslaan. Geëmotioneerd nemen we afscheid. Ze wensen me veel geluk in mijn nieuwe baan. Ik haast me naar huis na het feest. Nog even wat stukken doorlezen voor morgen: de eerste dag op mijn nieuwe werkplek. Voor ik het weet gaat de wekker alweer en hijs ik me zenuwachtig in een mantelpak. De ramen beslaan in de trein en de bus tijdens de ochtendspits. Automatisch dein ik mee met de massa, dicht tegen versgeschoren wangen en kwetsbare panty's aan. Ik stap ruim op tijd uit bij de 'adviesboulevard' vol glimmende nieuwe gebouwen. M e t een kop koffie in de hand nestel ik me in zo'n grote zwartleren bureaustoel. Net echt. Het geluidje van Windows95 klinkt: het startsein voor het gevecht met mijn eigen multimediacomputer. D e lunch wordt verzorgd door een cateringbedrijf en tussen de bedrijven door genuttigd. D e secretaresse rent over de gang met de portable telefoon. Mijn baas belt vanuit de auto, of ik morgen iets langer wil blijven. Dat projectvoorstel moet echt nog voor eind december d e deur uit. En dat artikel, zou je daar vast even naar willen kijken? T r o u wens, ga morgen maar meteen mee naar een van de klanten, dan kun je gelijk dat vervolgtraject voor je rekening nemen. "No problem", hoor ik mezelf overmoedig zeggen. We hebben mijn contract nog niet eens getekend. Bovendien geldt het het vooralsnog slechts voor drie maanden voor officieel twintig uur in de week, dus ik ben overal voor in. Mezelf bewijzen. Zelfs voor een salaris op minimumniveau. Die avond ga ik ook pas laat in de avond weg, maar dat is ter ere van de stafvergadering. D e kennismaking met de andere consultants is wat komisch: de een heeft nog grotere blufverhalen dan de ander en iedereen blijkt op een of andere manier vrienden van vrienden te kennen. Met een kerstpakket onder de arm vioiift de baas ons uit. Eindelijk thuis realiseer ik me dat ik helemaal ben vergeten boodschappen te doen. D a n maar brinta. Hoewel, daar heb ik ook al mee ontbeten aangezien zo vroeg de bakker nog niet open was. Mechanisch breek ik het nieuwe kistje wijn open. Ohlala, heuse champagne en een fles port uit een goed ogend jaar. Dat is een veelbelovend begin van mijn nieuwe baan. Maar wie probeert hier nu een opdracht van wie in de wacht te slepen voor het komend jaar?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen