Ad Valvas 1996-1997 - pagina 409

AD VALVAS 27 FEBRUARI 1997

PAGINA H

Kiezen tussen rijdende treinen en gebaande paden Invoering van de MUB is al in volle gang De wet op de universitaire bestuursstructuur, de iVlUB, is vorige week door de Eerste Kamer aangenomen. De universiteiten zijn nu al bezig met de invoering ervan. De VU wacht tot de door haar ingestelde commissie-Soeteman rapport uitbrengt over de meest gewenste bestuursstructuur en kijkt met argusogen naar wat de andere universiteiten doen. Hanne Obbink (HOPi/Peter Boerman Jarenlang was de universiteitsraad de nachtmerrie van elke universiteitsbestuurder. Zelf wist hij precies wat er moest gebeuren, maar van elk nieuw plan moest hij de raad overtuigen. En met zelden stuitte zo'n plan op taaie weerstand. Altijd was er wel een raadslid dat zich opwierp als belangenbehartiger van een faculteit die door het plan geraakt werd - bijvoorbeeld omdat hl) zelf toevallig tot die faculteit behoorde. Vaak bleef er van het oorspronkelijke plan niet meer over dan een slap compromis tussen het college van bestuur en de raad. Bestuurders hoeven met langer van dit schrikbeeld wakker te liggen, want de nieuwe Wet op de Modernisering van de Universitaire Bestuursorganisatie (kortweg MUB) legt de bevoegdheden van de universiteitsraad aan banden. Die mag voortaan niet meer meebesturen Het college van bestuur moet over een aantal zaken nog wel overleggen met de raad, maar uiteindelijk beslist het college zelf. Een universiteit kan zelfs besluiten nog ingrijpender af te rekenen met de universiteitsraad: dankzi) de MUB kan die raad worden afgeschaft en vervangen door een ondernemingsraad. Er komt dan wel een afzonderlijke adviesraad voor studenten. Aan de v u bestaat zowel een ondernemingsraad als zo'n studentenraad al enige jaren. Maar wel naast de universiteitsraad. Omdat de v u een bijzondere instelling is en dus niet onder rijkstoezicht valt, zo betoogde collegelid mr.J. Dormer altijd, was zij wel verplicht een ondernemingsraad te hebben. Dat staat immers in de wet op de ondernemingsraden. Maar omdat de v u voor een deel ook gewoon onder de regels van minister Ritzen valt, moest er tot voor kort ook een universiteitsraad blijven bestaan. Pas nu de MUB is ingevoerd, zou de vu eventueel kunnen besluiten de universiteitsraad af te schaffen. Of dat gebeurt, is nog zeer de vraag. Momenteel is een commissie onder leiding van rechtendecaan prof.mr. A. Soeteman bezig een voorstel te formuleren voor de meest gewenste

bestuursstructuur op de vu. Of daarin plaats is voor een universiteitsraad, weten we pas in april, als deze commissie rapport uitbrengt. Op andere universiteiten is de ontwikkeling op dit moment al duidelijker. Het college van bestuur van de Universiteit van Amsterdam liet emd vorig jaar als eerste van de Rijksuniversiteiten weten te kiezen voor "gedeelde medezeggenschap": er komt - net als aan de vu - een ondernemingsraad voor het personeel, met daarnaast een studentenraad. De universiteitsraad ruimt daarvoor het veld. D e wens om radicaal te breken met het verleden lijkt een van de belangrijkste redenen voor die keuze. Want, schreef het Amsterdamse college vorige maand, als de universiteitsraad blijft bestaan, zouden er "ten onrechte veel elementen van de huidige situatie simpelweg gecontinueerd kunnen worden". De keuze voor een ondememmgsraad in plaats van een universiteitsraad schept daarentegen een "heldere breuk" met het verleden. Zo'n breuk is noodzakelijk, want er moet veel meer veranderen dan de MUB voorschrijft, vindt het uvA-bestuur. De UVA moet een "markt" worden. Er moeten vakgroepen-nieuwe-stijl komen die geld verdienen door staf te "verkopen" aan onderwijs- en onderzoekinstituten. D e bestaande structuur moet dus op de helling en daarom, schrijft het bestuur, zou in deze omstandigheden het handhaven van een universiteitsraad een verkeerd "signaal" zijn. Het college voert meer redenen aan voor zijn keuze. Een ondernemingsraad, schnjft het, past beter bij de uitgangspunten van de MUB. N u de universitaire raden niet meer de bevoegdheid hebben mee te besturen, kunnen ze zich maar beter meteen nog meer beperken. Voortaan moeten de raden doen wat hen in het verleden juist verweten werd: zich toeleggen op belangenbehartiging. En omdat studenten en personeel uiteenlopende belangen hebben, kan dat het best als ze ieder een eigen raad hebben. D e afweging tussen personeelsen studentenbelangen maakt het college van bestuur zelf wel. Het zijn in grote lijnen dezelfde argu-

Plannen van het college van bestuur stuitten in de universiteitsraad niet zelden op taaie weerstand. menten als die van het tweede college van bestuur dat voor een ondernemingsraad heeft gekozen, dat van de Technische Universiteit Delft. Er is een "afscheid van oude gewoontes" nodig, aldus ook de Delftse collegevoorzitter dr N . de Voogd, en een "transparante" scheiding van personeels- en studentenbelangen. Hij verwijst vooral naar de omstandigheden waaronder een universiteit moet werken. Die gaan steeds meer op die van het bednjfsleven lijken. Daarbij past "een medezeggenschapsstelsel waarmee in het bednjfsleven al jarenlang goede ervarmgen zijn opgedaan". De keuze voor een universiteitsraad-nieuwe-stijl 20U volgens de Delftse bestuurders te veel onduidelijkheid met zich meebrengen. Want niemand weet nog hoe de bevoegdheden die die raad volgens de MUB krijgt in de praktijk precies uitpakken. Over de bevoegdheden van een ondernemingsraad is de wet op de ondememmgsraden (WOR) op zich duidelijk. Het meest heeft een raad te zeggen in aangelegenheden die rechtstreeks het personeel raken, zoals arbeidsomstandigheden, salanssen, werktijden en dergelijke. Met besluiten hierover moet de raad instemmen alvorens ze uitgevoerd kunnen worden. Dat lijkt overigens meer dan het is, want in de prak-

Ingezonden Mededeling

Feiten over IJburg (ii)

Door IJburg komen er duizenden goedkope woningen in de stad vrij. De nieuwe stadswijl< Ijburg, die een thuis gaat bieden aan 45.000 Amsterdammers, wordt een wijl< voor iedereen. Er l<omen l<oopwoningen, de meeste met een prijs tussen de f 200.000,- en f 300.000,- en 5.400 woningen met huren tot f 850,per maand. De gemeente investeert geld om de helft daarvan extra goedkoop te maken, met huren rond de ƒ 600,-. Verder zullen door de bouw van Ijburg duizenden goedkope huurwoningen in de stad vrijkomen. En dat is goed nieuws voor alle 100.000 woningzoekenden in Amsterdam - of ze nu een smalle of een ruimere beurs hebben.

Amsterdammers willen betaalbaar wonen. Stem bij het referendum op 19 maart in met het besluit van uw gemeenteraad om nieuwe wonmgen voor 45.000 Amsterdammers te bouwen. Zeg Ja! tegen wonen, stem vóór Uburg. Informatie: Projectbureau IJburg, tel. 020 621 4176.

tijk zijn deze zaken meestal al in de cao geregeld, en dan staat de raad erbuiten. Minder zeggenschap heeft de raad als het gaat om de strategie van de onderneming: dan mag de raad advies uitbrengen. In de woR staan bijvoorbeeld aandelentransacties genoemd als iets wat onder dit adviesrecht valt, evenals investenngen, reorganisaties en verandenngen in de werkzaamheden van een onderneming.

Mondigheid De colleges van bestuur lijken zich te laten leiden door de opvattingen van iemand als de Amsterdamse arbeidsjurist prof.mr. P.F. van der Heijden. Half Nederland werkt al met zo'n raad, zegt hij. Wat is er zo bijzonder aan een universiteit dat die er niet mee uit de voeten zou kunnen? "De wet geeft zo'n GR de bevoegdheid om over alle aangelegenheden van importantie mee te praten", zegt hij. "Het verschilt per bedrijf hoe daarvan gebruik wordt gemaakt. Dat hangt mede af van de mondigheid van de leden - maar wat dat betreft hoef je aan een universiteit met bang te zijn. En een college van bestuur kan een advies niet zonder redenen naast zich neerleggen. Want als de ondernemingsraad dan een geschil aanhangig maakt, verliest zo'n college dat zeker." Een keus voor de ondernemingsraad, vmdt Van der Heijden, "betekent het springen op een reeds lang rijdende trem." T o c h zal de meerderheid van de universiteiten waarschijnlijk kiezen voor het gebaande pad van de universiteitsraad. Die bestaat immers ook al zo'n 27 jaar.

AVC/VU

Vijf universiteiten hebben mmiddels al gekozen voor het handhaven van 'ongedeelde medezeggenschap': personeel en studenten in één universiteitsraad-nieuwe-stijl En zoals Amsterdam en Delft kiezen voor een ondernemingsraad vanwege de noodzaak van mgrijpende verandenngen, zo kiezen de vijf voor het tegenovergestelde om m grote lijnen te kunnen aansluiten bij het bestaande. D e Universiteit Utrecht bijvoorbeeld heeft wemig behoefte aan een "breuk", maar eerder aan een "wendmg", zegt collegevoorzitter drs. J.G.F. Veldhuis. "Het ging hier de laatste jaren al goed", zegt hij. E n dat studenten en personeel lid zijn van één raad, is volgens hem juist goed voor het "academisch debat". Belangenbehartiging - volgens de Amsterdamse voorstellen bij uitstek de taak van de nieuwe raden - wil men in Utrecht juist buiten de raadsvergaderingen houden. "Daar hebben we andere organen voor", zegt Veldhuis, die er in één adem aan toevoegt zich de keuze voor een ondernemingsraad ook heel goed te kunnen voorstellen. Dat laatste is tekenend voor de overtuiging van de colleges van bestuur die nu kiezen voor een universiteitsraad-meuwe-stijl: het doet er voor hen met veel toe. De colleges die een ondernemingsraad willen invoeren, zijn veel meer overtuigd van h u n eigen gelijk. Dat kan een voorteken zijn. De keuze die de universiteiten nu maken, geldt maar voor twee jaar. Daarna zou de ondernemingsraad wel eens een echte doorbraak kunnen gaan beleven.

Tussenstand UR-OR: 5-2 O

ndernemingsraad of «niversiteitsraad-nieuwe-stijl, dat is de eerste k e u z e waarvoor de MUB alle universiteiten stelt. D i e m o e t gemaakt w o r d e n door de colleges v a n bestuur e n g o e d g e keurd door de raden van toezicht - die pas ingesteld k u n n e n w o r den als de M U B van kracht i s . D e keus geldt voorlopig voor twee jaar. T o t n u toe is de stand 5-2. Er zijn t w e e colleges die kiezen v o o r e e n ondernemingsraad: die van de Universiteit v a n A m s t e r d a m en de T e c h n i s c h e Universiteit Delft. B e i d e n willen voor d e faculteiten e e n eigen o n d e r n e m i n g s r a a d ; deze raden kiezen voor de u n i versiteit als geheel d e l e d e n van e e n centrale o n d e r n e m i n g s r a a d . Vijf anderen zijn er eveneens uit: U t r e c h t , Leiden, Groningen, R o t t e r d a m en Maastricht willen e e n universiteitsraad-nieuwestijl. D e colleges v a n b e s t u u r i n T w e n t e en E i n d h o v e n h e b b e n tot n u h u n kruit droog gehouden: er wordt n o g studie gemaakt van de

voors en tegens van de twee m o d e l l e n . Volgens insiders n e i g e n beide colleges e r echter t o e voor een o n d e r n e m i n g s r a a d te kiezen. E e n verhaal apart zijn d e bijzondere universiteiten: naast de v u de katholieke universiteiten in Nijmegen en Tilburg. D i e drie h e b b e n zich in de vorig jaar afgesloten cao verplicht tot het invoeren van een o n d e r n e m i n g s r a a d , zoals de v u al drie jaar h a d . Maar wat dat voor gevolgen heeft voor de universiteitsraad is nu n o g niet te z e g g e n . E e n ander uitzonderlijk geval is de Landbouwuniversiteit. H e t college van bestuur in Wageningen lijkt te kiezen voor een o n d e r n e m i n g s raad. Maar de r e d e n is bijzonder: de universiteit gaat fuseren m e t de D i e n s t Landbouwkundig Onderzoek van het ministerie van Landbouw. O m d a t die e e n o n d e r n e m i n g s r a a d heeft, is er volgens het Wageningse college wat voor te zeggen dat ook de umversiteit die krijgt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen