Ad Valvas 1996-1997 - pagina 491

AD VALVAS^föTVPRIL^igg?

PAGINA 9

Bericht uit Nieuw-Zeeland Veel docenten en studenten op de VU brengen een deel van hun werk- of studietijd door in het buitenland. Elke twee weken doet een van hen verslag in Ad Valvas. Deze week Ellen Brinksma. Zij doet atmosferisch onderzoek in NieuwZeeland.

De medewerkers van de faculteit natuurkunde die zijn betrokken bij het uitwisselingsproject. Van links naar rechts: drs. A. van Rijn (secretaris, tevens medewerker OAB), dr. P. Blankert, drs. J. Buning, prof. dr. H. Boersma (decaan), en prof. dr. D. Lenstra (Dr. J. Stuivenberg staat niet op de foto).

Ellen Brinksma

Peter Wolters - AVC/VU

'Het VWO wordt vrijer, de universiteit versclioolst' v u en twee middelbare scholen zoeken toenadering Op de middelbare school gaat het er inmiddels heel anders aan toen dan toen ze zelf nog puber waren, dus een goede voorstelling van wat ze van eerstejaars kunnen verwachten, hebben VU-docenten niet. Omgekeerd verlieten veel vwodocenten minstens vijftien jaar geleden de universiteit, dus misschien bereiden ze hun leerlingen wel helemaal verkeerd voor. Reden om eens bij elkaar op bezoek te gaan. Frieda Pruim

Als was het een schoolreisje, koersen op vrijdag 4 april drie docenten natuurkunde, twee docenten rechten en een miedewerker van het onderwijsadviesbureau per busje richting een Noord-Hollandse middelbare school, begeleid door het hoofd en een medewerker van Studentenzaken. Twee docenten Engels reizen op eigen gelegenheid. Onderweg wordt nog net geen lied aangeheven, maar de stemming is opperbest. Het reisdoel is Wieringerwerf, waar docenten van de vu en van twee middelbare scholen elkaar zullen treffen. Eerder hebben zi) elkaar al ontmoet op de vu en op een middelbare school in Noordwijk. Door met elkaar te praten, eikaars lessen bij te wonen en uiteindelijk lessen van elkaar over te nemen, hopen zij hun onderwijs beter op elkaar af te stemmen, zodat de overgang van middelbare school naar universiteit in de toekomst soepeler gaat verlopen. "Laagbouw!", klinkt het verrukt als de school m het vizier komt. Wat lacherig dribbelen de docenten van vleugel naar vleugel, op zoek naar hun medeuitwisselaars. Een van de vu-docenten stort zich onmiddellijk op een snoepautomaat en houdt even later triomfantelijk een Balisto in de lucht. Ook de aula, met repeterende schoolband, roept nostalgische gevoelens op. "O heerlijk. Ik ken alle liedjes van de

revue nog uit m'n hoofd!" In de 'docentenvleugel' wordt jaloers de riante studentenadministratie bekeken, en met de koffiemachine in de docentenkamer weten de vu'ers wel raad. Het weerzien met de middelbare-schooldocenten, even later in weer een andere vleugel, is hartelijk. Enthousiast kloppen de mannen en een enkele vrouw elkaar op de schouders en wisselen de laatste nieuwtjes uit. Eenmaal in het gereserveerde lokaal o leuk, een carré! - bijt Arjen van Rijn van het onderwijsadviesbureau OAB de spits af. Na een algemene bijeenkomst, een bijeenkomst vanuit het perspectief van de middelbare scholen en bezoeken van eikaars lessen aan de vu en in Noordwijk in de afgelopen maanden, staat vandaag het onderwijs op de universiteit centraal. Uit een recent onderzoek van het OAB blijkt dat vaardigheden zoals kunnen plannen en een goede studiehouding door iedereen heel belangrijk gevonden worden, maar dat de meeste propedeusestudenten deze met beheersen. In het kader van het 'activerend onderwijs' probeert de vu hier verandering in te brengen door bijvoorbeeld veel opdrachten te geven in een opklimmende moeilijklieidsgraad en door met een studiewijzer te werken. "Wij worden als OAB wel eens uitgemaakt voor hbo-verschoolsingsideologen, maar daar heb ik geen moeite

Ingezonden Mededeling

ZIE DR' Zaterdagavond, j i

JULES UNLIMIf Jan Douwe, Ivette en Men op ontdekkingsreisM

Uil-gesproken

VARA

mee", aldus Van Rijn. "Studenten hebben nu eenmaal geen acht of negen jaar meer om te studeren. Dat je studenten meer bij de hand neemt, hoeft niet ten koste van hun uiteindelijke niveau en vaardigheden te gaan." "We naderen elkaar langzaam", constateert een middelbare-schooldocent na afloop van Van Rijns verhaal, doelend op de grotere nadruk op vaardigheden op zowel vwo als vu en de grotere vrijheid van werken op de middelbare school (het 'studiehuis'), terwijl de vu juist schoolser wordt. "Wat jullie op de universiteit verschoolsing noemen, zien wij in het studiehuis als vernieuwing, dus ik herken veel", voegt een ander toe. "Ook wij gebruiken tegenwoordig studiewijzers, en bij jullie wordt de docent van coach tot meedenker, terwijl bij ons de leerkracht zich ontwikkelt tot coach. We komen dus dichter bij elkaar."

Logboek Als de zoemer al drie keer gegaan is "Wat betekent dat toch", vraagt een vu-docent zich af "Het wordt tijd dat je eens een les op een middelbare school bijwoont", repliceert een collega - gaan de docenten in drie groepen uiteen: een groep docenten Engels, een groep docenten natuurkunde en enkele docenten rechten die met leraren geschiedenis, maatschappijleer en Nederlands werken aan een uitwisselingsproject. De natuurkundeploeg is het grootst. De tien bèta's hebben tijdens de vorige bijeenkomst, in Noordwijk, besloten om het vandaag over vaardigheden te hebben. "Ik heb liever dat studenten op de vu binnenkomen met een goede studiehouding dan met een enorme hoeveelheid kennis, want die brengen wij ze wel bij", gooit vu-docent Piet Blankert de knuppel in het hoenderhok. "Maar als ze al bepaalde vaardigheden beheersen, raken ze die in de propedeuse weer kwijt, want onze manier van college geven sluit daar niet op aan", relativeert zijn collega Jan Stuivenberg. Leraar natuurkunde Sjaak Zanen uit Noordwijk vindt het moeilijk om zijn leerlingen in een aantal vaardigheden te scholen. "Zelfstandig werken gaat goed, maar zelfstandig leren een stuk moeizamer, want je kunt met m hun hoofden kijken. Daarom moeten de leerlingen volgend jaar een logboek gaan bijhouden." Er ontstaat discussie over de vraag of het voldoende is als leerlingen of studenten een bepaalde formule kunnen toepassen, of dat ze ook m staat moeten zijn om deze in helder Nederlands uit te leggen. Blankert en zijn collega Jaap Bumng kijken wel naar taalgebruik omdat een warrige formulering invloed kan hebben op de inhoud, maar volgens leraar Mare Janssen uit Noordwijk gaat dat te ver. "De vaardigheden waaraan leerlingen aan het eind van het vwo moeten voldoen, moeten verdeeld worden over de verschillende vakken die ze krijgen, want

één docent kan z'n leerlingen al die vaardigheden niet in z'n eentje bijbrengen", meent hij. Als de docenten zich buigen over de 'eindtermen natuurkunde vwo', dat de vaardigheden opsomt waaraan leerlingen aan het einde van hun opleidmg moeten voldoen, wordt duidelijk wat hij bedoelt. Leerlingen die natuurkunde in hun pakket hebben gehad, moeten bijvoorbeeld correct kunnen formuleren, informatie inhoudelijk logisch kunnen presenteren en verslag kunnen doen. Dat soort vaardigheden komen ook bij een vak als Nederlands aan de orde. "Komen de geformuleerde vaardigheden overeen met wat jullie van eerstejaars studenten verwachten?", vraagt een van de leraren natuurkunde. "Het hangt er helemaal vanaf hoe je ze invult", reageert Buning. Ook Blankert is sceptisch: "Je vraagt hetzelfde van vwo'ers en promovendi, maar je bedoelt er iets anders mee."

Onderwijsleergesprek Sjaak Zanen uit Wieringerwerf en Jan Willem Aalberts en Mare Janssen uit Noordwijk volgden eind november vong jaar colleges wiskunde en natuurktinde en een practicum op de vu. "Het college wiskunde was exact hetzelfde als vijftien jaar geleden", vertelt Aalberts uit eigen ervaring. "Hetzelfde vak, dezelfde docent en dezelfde stof." Zanen, die 25 jaar geleden de universiteit verliet, was evenmm verrast. "De gang van zaken tijdens het wiskundecoUege was wel chaotischer dan vroeger, vooral achterin praatten de studenten dwars door de docent heen, maar het frontaal college geven is een onderwijsvorm die al eeuwen bestaat." Janssen volgde een wat "interactiever" college mechanica van Daan Lenstra. "Hij nep een student naar voren om met een proefje te helpen, maar verder was het eenrichtingsverkeer en leek het op hoe ik vroeger zelf coUege heb gehad." vu-docent Blankert, die dertig jaar geleden eindexamen deed, keek daarentegen op de middelbare school m Noordwijk zijn ogen uit. "Het gaat er totaal anders aan toe dan vroeger, veel minder frontaal", constateert hij naar aanleidmg van een les van Mare Janssen. "Het was een onderwijsleergesprek, een onderwijsvorm waarvan ik wel eens had gehoord maar die me toch verraste. In een vraag-antwoordspel met de leerlingen bracht hij in kleine stapjes de essentie van de leerstof over. Ineens realiseerde ik me hoeveel stappen je overslaat als je frontaal lesgeeft. Maar tegelijkertijd schrok ik van het tempo waann hij vooruit kwam. Hoe komen ze op die manier ooit door de stof heen? Ik zou deze onderwijsvorm graag willen toepassen, maar als ik zo college zou geven, zou ik acht jaar over de propedeuse doen."

Aan de andere kant van de wereld beweegt de zon de verkeerde kant op en staan de seizoenen op z'n kop. Hier betekent Pasen het begin van de herfst, steekt de nachtvorst de kop weer op en wordt de oogst binnengehaald. Echt koud is het nog niet, op een zonnige dag als vandaag lopen alle collega's in korte broek, maar 's nachts, als wij onze metingen doen, is het al wel merkbaar kouder. Vooral als je naar huis loopt, of een collega helpt een weerballon op te laten. Dat naar huis lopen vergt wat behendigheid, want over een catdeswp (wildrooster) lopen met schoenmaat 37 terwijl je letterlijk geen hand voor ogen ziet, is vragen om gebroken enkels. Tegenwoordig neem ik dus een zaklantaarn mee. Ik woon hier, op het terrein van het NIWA, het instituut voor atmosferisch onderzoek waar ik mijn metingen uitvoer, letterlijk tussen de weilanden. Vanuit de woonkamer zie ik uit op de bergen van St Bathans en de Dunstan Range, met op de voorgrond de onvermijdelijke schapen. Vanuit de keuken zie ik het huis van Folkert, de vu-student die hier samen met mij werkt. En als ik de tuin mloop zie ik tussen de appelbomen door het huis van Kathy, die hier een jaar als postdoc werkt aan computermodellen van de atmosfeer. Met z'n drieën vormen we de lokale bevolking van het NIWA, ongeveer drie kilometer van de dorpskern van Lauder, die overigens bestaat uit een café, een benzinestation en een zestal huizen aan de snelweg. Het land waarop NIWA ligt, is gehuurd van een boer. Zo af en toe laat hij zijn schapen hier grazen, tussen de huizen en laboratoria in. Dat houdt het gras lekker kort. Het contrast tussen NIWA, een internationaal gerenommeerd instituut met een hightech instrumentarium voor atmosferisch onderzoek en erg veel internationale contacten, en de rest van het dorpje Lauder is groot. Contact met de andere dorpsbewoners maak je vooral tijdens het benzine tanken - zonder auto kom je nergens want de dichtstbijzijnde grote supermarkt is 40 km verderop. In de lokale pub die ik op vrijdagavond bezoek, vertel ik het handjevol mensen dat daar zit dat ik met de Dutch Itdar, een opstelling met onder meer een krachtige laser, ozonmetingen doe. Terwijl een paar van de halfdronken mannen me vooral zien als een van die wereldvreemde stargazers (sterrenstaarders), is een vrouw geïnteresseerd. Zij vraagt me wat de dunner wordende ozonlaag betekent voor haar gezondheid, en of al die extra straling het groeien van de plantjes in haar tuin beïnvloedt. Ook heeft ze wel eens gehoord van het gat in de ozonlaag, maar dat alleen Antarctica daar direct door beïnvloed wordt en Nieuw-Zeeland juist een dikkere ozonlaag heeft aan het begin van de lente, wanneer het ozongat het diepst is, is haar onbekend. En passant wordt er gesproken over een Amerikaanse toeriste, die in professionele uitrusting en met zonnebril op over de gravelwegen fietst op een duidelijk geïmporteerde mountainbike. Wat doet zo iemand hier? Lachend leg ik uit dat dat Kathy is, mijn Canadese buurvrouw. De locals zijn gerustgesteld, ze zijn weer op de hoogte van wie er rondrijdt op 'hun wegen'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen