Ad Valvas 1996-1997 - pagina 583

AD VALVAS 22 MEI 1997

PAGINA 13

Internationaal sociaal beleid is hard nodig' Ex-minister Bangladesh bezet Dom Helder Camara-leerstoel "Het kwaad is niet te vermijden", zegt Kamal Hossain. "Het zit in de mens. Maar waar het om gaat is instituties te ontwerpen die liet goede belonen en het kwade bestraffen." Hossain, exminister in Bangladesh en voorvechter van de mensenrechten, verblijft drie maanden op de VU. Hij hoopt er aan veel mensen zijn boodschap te verkondigen: nu de vrije-markteconomie de wereld heeft veroverd, moet ook het sociale en milieubeleid zoveel mogelijk mondiaal worden vastgesteld. Peter Boerman "Neem Zaïre. Als je over M o b u t u leest dat hij vier miljard dollar uit de staatskas heeft gehaald om zichzelf te verrijken, terwijl in die tijd Zaïre een van de minst ontwikkelde landen ter wereld was en de economische en sociale rechten massaal werden geschonden, dan geeft dat te denken", vindt de zestigjarige Kamal Hossain, die dankzij zijn langdurige contacten met hoogleraar prof.dr. P. de Waart nu tijdelijk op de vu verblijft. "Als dat geld gebruikt zou zijn voor scholen en ziekenhuizen, dan hadden de burgers er nog iets aan gehad." Hossain beseft best dat het in dit soort landen vaak niet alleen gaat om de persoon die aan de touwtjes trekt. "Met de persoon Kabila hoeft de situatie in principe niet te verbeteren. Het gaat erom welke instituties er komen, hoe het land nu wordt ingericht. Dat IS doorslaggevend. Als je een oprecht democratisch syteem hebt, waarbij het volk regeert en in staat is iemand eruit te gooien die corrupt is, kan machtsmisbruik in principe worden tegengegaan." In de universele verklaring van de rechten van de mens staat het recht om geregeerd te worden door instituties die je via verkiezingen zelf hebt vormgegeven. Democratie is daarmee een onvervreemdbaar mensenrecht geworden. "Het klopt dat dit recht in de wereld veel geschonden wordt", zegt Hossain. "Maar er worden zoveel rechten geschonden. We leven in een imperfecte wereld. Ik zie het als mijn taak daar wat aan te doen." Hossain, die op de v u tot augustus als eerste moslim de D o m Helder Camara-leerstoel voor vrede en gerechtigheid zal bezetten, studeerde en pro-

Kamal Hossain: 'Als er één land achterblijft, blijft de hele wereld achter.'

Peter Wolters - AVC/VU

moveerde in Oxford, waarna hij naar Bangladesh vertrok om aldaar in de eerste onafhankelijke regering minister te worden, eerst van justitie, vervolgens van buitenlandse zaken. D e tijdelijke hoogleraar, tegenwoordig werkzaam bij het Hooggerechtshof van dat land, is als lid van de International Law Association al bijna twintig jaar begaan met de naleving van de mensenrechten. "In die tijd is er veel verbeterd. Veel autoritaire regimes zijn vervangen door democratische. Daarmee ben je er natuurlijk nog niet.

Maar er is in ieder geval wel een proces gestart dat de goede kant opgaat. In de laatste twintig jaar zijn naar schatting maar liefst zo'n tachtig landen in de wereld gedemocratiseerd. Niet alleen in Oost-Europa, maar bijvoorbeeld ook in Midden- en ZuidAmerika." Hossain houdt zich vooral bezig met de vraag hoe in deze steeds vrijer wordende wereldeconomie de elementaire mensenrechten het best te waarborgen zijn. D a t kan volgens h e m alleen door internationale regelgeving, waar alle

landen aan meedoen, en een internationale rechtsorde. Anders zou je als bedrijf dat de mensenrechten schendt, makkelijk naar een ander land kunnen uitwijken. "Globalisering van de economie kan een negatief effect hebben op de mensenrechten. Door verschillen in de grootte van economieën en de mate van ontwikkeling dreigt het gevaar van uitbuiting. Zolang goede arbeidsomstandigheden niet gewaarborgd zijn, kan dit ongestoord doorgaan. Ongereguleerde marktwerking leidt tot ontkenning en schending van

de mensenrechten. Dat is haast onvermijdelijk. Daarom pleit ik ervoor internationale afspraken te maken die bepaalde minimumvoorwaarden stellen aan arbeid. Vanuit één land is dat niet te regelen. Er is daarom een sterke behoefte aan een efficiënt internationaal orgaan. Dat is er nu niet. De Verenigde Naties kunnen die rol nauwelijks aan." Maar is een vrije wereldeconomie die de mensenrechten én ook nog eens het milieu ontziet geen utopie? "Misschien", zegt Hossain. "Maar het gaat mijns inziens de goede kant op. D e gesloten en centraal gestuurde economieën uit het verleden hebben wereldwijd geleid tot veel inefficiëntie. Dat is nu mogelijk voor een groot deel verholpen. Het garanderen van mensenrechten en een ontwikkeling die het milieu niet ontachtzaamt is een volgende stap. Maar dat kan alleen met een internationaal framework dat onwenselijkheden buiten de deur houdt. De spanning tussen goed en kwaad is van alle tijden. Dat valt ook niet zomaar te voorkomen, dat zit m de mens. Waar het om gaat is mondiaal die instituties te ontwerpen die het goede belonen en het kwade bestraffen. Pas dan kun je een klimaat scheppen waarin bijvoorbeeld corruptie ontmoedigd wordt en eerlijkheid wordt gestimuleerd." Hossain wil ook het milieu onder de mtemationale aandacht brengen. "Zo'n internationaal framework bestaat er voor duurzame ontwikkeling al sinds de conferentie in Rio van 1992. D e daar unaniem aangenomen verklaring stelt dat je ontwikkeling moet nastreven die zinvol is. En dan niet alleen voor de huidige, maar ook voor de komende generatie." Natuurlijk, geeft Hossain toe, valt nog maar te bezien wat er van die afspraken is geworden. Volgende maand, wanneer Rio precies vijf jaar geleden is, worden de resultaten geëvalueerd. Of er veel voortgang is geboekt, durft Hossain echter nu al te betwijfelen. "Het valt niet mee om alle milieuwetten die gemaakt zijn effectief te implementeren. Er is veel geld mee gemoeid. Maar het is wel een taak die de hele wereld aangaat. Als er één land achterblijft, blijft de hele wereld achter." Kamal Hossain houdt donderdag 22 mei om 15 45 uur zijn oratie in de Aula onder de titel 'Promotion of human nghts in the global market place

Migranten lopen extra risico op aids v u steunt project in Zuidoost-Azië Migranten in Zuidoost-Aziê lopen meer risico om HIV of aids op te lopen dan andere groepen, stelt hoogleraar gezondheidszorg en cultuur Ivan Wolffers. Hij coördineert op de VU het onlangs gestarte project 'Co-ordination of ActionResearch for Aids and Mobilitiy-Asia' (CARAM-Asia), dat als doel heeft iets aan deze problematiek te doen. Sheila Kamerman In Zuidoost-Azië zijn al jaren ware volksverhuizingen van vaak illegale werknemers aan de gang. D e economie in de regio bloeit, met Japan voorop en Maleisië als goede tweede. Maar niet iedereen profiteert evenredig van de toegenomen welvaart. Veel bewoners van veelal agrarische achterstandsgebieden trekken naar de steden of zelfs over de grens op zoek naar werk en welvaart. Het zijn vooral jonge Aziaten die besluiten h u n familie, vrienden of eventueel him partners achter te laten en elders het geluk te zoeken. In een omgevmg die hen vreemd is en waar ze geen sociaal netwerk hebben, zoeken de migranten elkaar op en ontstaan vele relaties, die vaak kortstondig zijn. Daarnaast trekken concentraties van migranten allerlei vormen van prostitutie aan. Rond fabrieken waar veel buitenlanders werken, ontstaan bordelen. "Heel logisch", zegt Ivan Wolffers, hoogleraar gezondheidszorg en cultuur aan de vu. "Natuurlijk hebben ook zij

De oprichting van CARAMAsia op 2 1 maart in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur kreeg veel aandacht van de lokale pers. Achter de tafel VU-hoogleraar Ivan Wolffers.

behoefte aan liefde, genegenheid en seks. Ze proberen, niet geremd door traditionele waarden en normen, een zo prettig mogelijk leven te creëren. Ik zal de laatste zijn om daar een moreel oordeel over te vellen, maar het is een feit dat die mensen een verhoogd risico hebben om het aidsvirus op te lopen." Helaas is er nauwelijks aidspreventiebeleid dat gericht is op migranten. Hoewel de overheden en werkgevers van de verschillende landen dolblij

zijn met de goedkope krachten, zijn ze nauwelijks bereid mee te werken aan projecten die h u n positie verbeteren. Want officieel bestaan de illegalen niet. Omdat het een grensoverschrijdend probleem betreft waar landen als Maleisië, Indonesië, Thailand, Cambodja, Vietnam, de Filipijnen en Bangladesh mee te maken hebben, was samenwerkmg gewenst. Daarom hebben zeven organisaties uit zeven Zuidoost-Aziatische landen voorlopig voor drie jaar het samenwerkingsverband

Co-ordination of Action-Research for Aids and Mobilitiy-Asia (CARAM-Asia) opgezet, dat op 21 maart van start is gegaan. Minister Pronk van ontwikkelingssamenwerking heeft 2,1 miljoen gulden vrijgemaakt voor het project. De v u zal dit samen met de Maleisische vrouwenorganisatie Tenaganita gaan coördineren. CARAM-Asia doet onderzoek naar de omstandigheden die ertoe leiden dat migranten een verhoogd risico lopen op HIV en aids. "Daarmee hopen we

dat de overheden de noodzaak gaan mzien van een interventiebeleid, zodat ze zich coöperatief gaan opstellen", legt Wolffers uit. Daarnaast onderzoekt CARAM-Asia welk beleid het meest effectief zou zijn. "Idealiter zouden mensen nog voor ze hun land verlaten geïnformeerd moeten worden in h u n eigen taal. Want een Bengaal die in Maleisië gaat werken, spreekt de landstaal niet en is dus moeihjk te bereiken. Ook zouden migranten toegang moeten hebben tot voorzienmgen als gezondheidszorg, vooral in verband met geslachtsziekten. Of er zouden alternatieve voorzieningen voor hen moeten komen." CARAM-Asia werkt wemig samen met de universiteiten in de verschillende landen. "Die staan vaak te dicht bij de overheid", zegt Wolffers. "Bovendien doen die voornamelijk kwantitatief onderzoek. Maar het mteresseert ons weinig of nu 60 of 80 procent van de mensen zonder condoom vrijt. Het gaat erom waaróm ze dat doen." Om daar achter te komen worden lokale onderzoekers van CARAM-Asia getraind voor zogenaamd participatief onderzoek. Zij mengen zich onder de migranten, proberen h u n vertrouwen te winnen en praten met hen in h u n eigen taal. Vervolgens worden migranten weer getraind om het van hen over te nemen. "Er wordt wel regelmatig gecheckt of het onderzoek goed wordt uitgevoerd, maar het werkt fantastisch", meent Wolffers. "Alleen de overheden werken nog niet altijd even enthousiast mee. Ze zouden liever zien dat we niet in hun potje zouden roeren."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen