Ad Valvas 1996-1997 - pagina 473

<

*

*

*

<

-

f

.

.

^

t

»

^

'

»

«

,

>

<

/ - , . - *

*^ ->

.^ •

rf

. -1

»

AD VALVAS 27 MAART 1 9 9 7

PAGINA 7

En nu dan een baan Als de afstudeerfestiviteiten achter de rug zijn, slaat de paniek bij veel doctorandi toe. Wat kunnen ze eigenlijk, en hoe vinden ze een baan? Hadewych Hazelzet, ex-studente politicologie, doet verslag van haar bevindingen op de arbeidsmarkt. Deze week deel elf: KISS.

Het in groten getale opgekomen publiek zag en hoorde een 'goede discussie' over de EMU.

Peter Wolters - AVC/VU

'Een scheef schip op een hobbelige helling' VU­economen weten het nog niet zo met de euro Voor een stampvolle zaal konden vier vooraanstaande VU economen afgelopen maandag niet het antwoord vinden op de vraag of de Europese Monetaire U nie nu wel of niet gewenst is. Argumenten voor en tegen bleken er genoeg te verzinnen, meer dan er in één uur pasten, maar een conclusie zat er al met al niet in. Zal het EMU -schip zonder kleerscheuren t e water komen? Peter Boerman Organiseer je een debat over een van de meest besproken onderwerpen van dit moment en nodig je daarvoor vier mensen uit die er verstand van hebben, dan kun je er bijna donder op zeggen dat de opkomst massaal zal zijn. Toch reageerden de econo­ miestudenten die een debat over de Europese Monetaire Unie op poten hadden gezet maandag 24 maart re­ delijk verrast toen collegezaaltje 2A­ 05 niet groot genoeg bleek voor alle belangstellenden en allerijl uitgewe­ ken moest worden naar zaal 2A­00. En zelfs die bleek met gemak tot de nok toe te vullen. De vier deelne­ mende hoogleraren, algemeen eco­ noom H. Visser, onderdirecteur van de Nederlandsche Bank A. Bakker, innovatiespecialist A. Kleinknecht en sociaal­econoom B. Goudzwaard, zouden willen dat het bij hun gewone colleges altijd zo storm zou lopen. Aanleiding voor het debat was een recente publicatie in de Volkskrant waarin zeventig economen hun kant­ tekeningen plaatsten bij de Europese monetaire integratie, die op het punt , staat voltooid te worden. Ónder die zeventig waren twee vu­economen, Kleinknecht en Goudzwaard. Zij hoorden ook bij de zeven vu­econo­ men die bi) een eerste steekproef onder veertig deskundigen gepolst waren over hun opinie over de cen­ trale Europese munt. En nu waren zij het ook die het gezamenlijk moes­ ten opnemen tegen verklaard voor­ stander Bakker en de 'gematigd posi­ tieve' Visser. Die wist een paar steek­ houdende argumenten vóór de euro met gemak te verzinnen. "Het is vrij achterlijk om meerdere munten te hebben als je het ook met eentje af­ kunt", parafraseerde hij John Stuart Mill. "Bovendien kun je je afvragen of het in deze fase van de besluitvor­ ming nog verstandig is om te gaan zwalken." Kleinknecht en Goudzwaard, die ook gevraagd waren met argumenten

vóór de euro te komen, hadden het iets moeilijker. "Duizenden wissel­ kantoortjes kunnen dicht", opperde Kleinknecht. "Dat is niet best voor de werkgelegenheid, maar wel zo ef­ ficiënt." Goudzwaard wil een Einzel­ gang van Frankrijk of Duitsland voorkomen. "En ik hecht aan het vormen van een antispeculatieve kracht." Toen Bakker gevraagd werd naar de voordelen van de euro, steeg gelach op. De hoogleraar heeft blijkbaar in korte tijd naam gemaakt als pleitbe­ zorger van de Europese integratie. "Het is een bekroning van een proces dat we met z'n allen na de Tweede Wereldoorlog hebben ingezet", zo vatte hij bondig samen. Gevraagd naar de nadelen had hij het een stuk moeilijker. Hij noemde de invoe­ ringskosten van de centrale munt, die op zo'n vijf miljard gulden zijn beraamd, maar stelde daar wel met­ een tegenover dat die kosten in drie jaar zijn terugverdiend. Wel erkende hij dat de huidige monetaire unie een second best­op\ossing is, omdat er nog geen supranationaal begrotingsbeleid gevoerd kan worden. Goudzwaard was het daarin roerend met hem eens. "Ik vergelijk de EMU nu met een schip dat te water moet worden gelaten, maar het schip ligt scheef en ook de helling zit vol hob­ bels. Europa heeft op dit moment geen sociaal gezicht en neemt z'n verantwoordelijkheden niet op het gebied van milieu en hulp aan de landen in de derde wereld. Het ge­ vaar is dat het monetarisme gaat lei­ den en andere zaken veronachtzaamd worden. Stabiliteit is op zich een nuttig streven, maar de huidige situ­ atie kan een synchrone depressie ver­ oorzaken door de sterke nadruk op bezuinigingen. Bovendien bestaat het gevaar van fragmentarisering van Eu­ ropa, omdat sommige landen niet mee zullen mogen doen. En dat alle­ maal in de naam van de Europese in­ tegratie." Visser wees daarentegen juist op de

massale inkomensoverdrachten van het rijke Noorden naar het arme Zui­ den die het gevolg kunnen zijn van de voltooiing van de monetaire unie, en op het feit dat er geen sanctie staat op het laten oplopen van de in­ flatie. De kritieken van Kleinknecht op de unie mochten het meest be­ kend verondersteld worden. Zijn 'niet doen dus" werd onderbouwd door te wijzen op de nadelen van het wegvallen van het instrument aan­ passing van de wisselkoers. "Uit het innovatieonderzoek komt sterk naar voren dat success breeds success. Lan­ den die het goed doen, zullen het steeds beter gaan doen. Maar als je eenmaal de klos bent, blijf je de klos, helemaal als je niet meer bij kunt komen door je wisselkoers aan te passen. Zwakke gebieden komen zo­ doende bij een centrale munt in een

'Het is vrij achterlijk om meerdere munten te hebben als je het ook met eentje a/kunt'

negatieve spiraal terecht. Met alleen het aanpassen van de factorprijzen red je het niet. Neem Oost­Gronm­ gen. Het is veel goedkoper om je als bedrijf daar te vestigen dan hier in de Randstad. Maar waarom wil er dan niemand naar Oost­Groningen?" Extreem doorgevoerd zou dat vol­ gens Kleinknecht betekenen dat elke economische regio een eigen munt zou moeten krijgen, om zo haar con­ currentiepositie te kunnen bewaken. Maar Bakker gelooft daar niet zo in. "Moeten Wallonië en Oost­Gronin­ gen soms een eigen munt krijgen, omdat ze dan kunnen devalueren? Ik denk het niet. Ze hebben meer aan een betere economische structuur. Er moet daar meer bedrijvigheid komen." Bakker kreeg vervolgens weer de la­ chers op zijn hand door op te mer­ ken het verst te zijn in z'n geestelijke ontwikkeling. "Ook ik heb me tien jaar geleden wel eens achter de oren

gekrabt", gaf hij toe. "Maar nu weet ik dat we vlak voor een historisch moment staan. We zitten er zo dicht­ bij. Laten we het nu ook afmaken." Visser wees er iets minder heroïsch op dat "we nu eenmaal een verdrag getekend hebben en daar niet meer onderuit kunnen, behalve door de criteria niet te halen." Waarop Klein­ knecht schamperde dat dat precies de manier is waarop de Duitse mmis­ ter van financiën Waigel onder de EMU probeert uit te komen. Maar Visser ziet voor Nederland geen an­ dere keus dan vast te houden aan een vaste koers met de Mark, en dus meedoen met de EMU. Op eigen houtje doorgaan levert niets op. "Want doe je het dan beter, dan prijs je jezelf uit de markt, zoals Zwitser­ land heeft laten zien. En doe je 't slechter dan de rest, dan zul je moe­ ten devalueren." Kleinknecht bleef echter vasthouden aan z'n bezwaren. "Alleen Neder­ land, Oostenrijk en misschien Luxemburg hebben de afgelopen twintig, dertig jaar kunnen vasthou­ den aan de vaste koers met de Mark. Alle andere munten zijn in waarde gekelderd. De consequentie daarvan is, als je doorgaat met de EMU, dat de ongelijkheid toeneemt. Je kunt het niet hebben dat dadelijk Nederland een werkloosheidspercentage kent van 2 a 3, en Frankrijk bijvoorbeeld van 12 procent. Daar kunnen de ex­ treem­rechtse partijen mogelijk van profiteren. Ik ben dan ook bang dat de EMU een molensteen om de nek van Europa gaat worden." Een pasklare oplossing op de vraag 'wel of niet doen' kwam dus ook deze middag weer niet naar voren, zelfs niet nadat de debatvoorzitter de vier deelnemers met kritische vragen het vuur na aan de schenen had ge­ legd en ook drie studenten een vraag hadden durven te stellen. Den But­ ter, die zei van plan te zijn geweest een conclusie van zo'n twintig minu­ ten te houden, merkte tot besluit dan ook op dat er "m ieder geval een goede discussie gevoerd is". En laat dat nu precies de bedoeling geweest zijn van de zeventig economen die het krantenartikel hadden onderte­ kend.

Ogenschijnlijk nonchalant strijk ik een lok uit mijn gezicht. Een coltruitje onder m'n colbert om de onvermijdelij­ ke rode vlekken in mijn nek te verber­ gen. Het gaat bijna beginnen. Ik zoek zijn ogen. Aanmoedigend lacht hij me toe. Onopvallend schuift hij een briefje naar me toe. "KISS", lees ik. Ktss?? Wat krijgen we nu? Liggen de werkverhou­ dingen hier zo? Hij fluistert me nog iets toe, maar ik besluit mijn aandacht te focussen op wat me toe doen staat. Eén van de redenen waarom mijn baas me een paar maanden geleden had aan­ genomen, was het onderwerp van mijn scriptie. Hij zag wel brood m mijn en­ thousiaste ideeën. Ik ontwikkelde een plan om deze ideeën te verkopen. Ge­ zien de complexe materie had ik een ruime tijdsplanning in gedachten. Op een morgen vond ik een berichtje in mijn mailbox. Of ik een workshop wilde geven over mijn stokpaardje voor tien organisaties. Inclusief een presentatie. Maar wel volgende week dinsdag. Ik kreeg drie uur de tijd om ze enthousiast te krijgen voor onze nieuwe adviespoot. Dat was wel heel erg enthousiast. Ik schrok me een ongeluk en stopte sinds­ dien niet meer met werken. Ach, tijdens m'n studies had ik wel eens voor de Mas gestaan, dat zou het probleem niet zijn. Hoewel iets meer training hierin wel goed was geweest. Maar nu waren er geld en belangen en commerciële re­ laties mee gemoeid. Ik zou niet als stu­ dentje maar als adviseur voor deze groep aanzienlijk oudere mensen staan. Net als in mijn studententijd zocht ik mijn heil eerst maar in de bibliotheek. Natuurlijk weigerde het weekend voor de workshop mijn computer dienst, begon mijn neus te snotteren, kreeg mijn beste vriendin een nervous break­ down en raakte de gootsteen verstopt. De dag ervoor had mijn baas nog net tijd om de bijeenkomst door te spreken. Het moest wel in de auto gebeuren op weg van de ene klant naar de andere. Rijdend over de snelweg vroeg hij me te vertellen wat ik de dag erop zou gaan doen. Hakkelend kwam ik met het ver­ haal van al die experts waartoe ik mijn toevlucht had genomen, ik voegde er mijn eigen mening aan toe en verzon een creatieve werkvorm om de dag erop de aanwezigen te prikkelen. Rustig rookte hij zijn sigaret op. Scha­ kelde over naar de vierde versnelling. "Een zeven­stappenplan, zei je? Veel te ingewikkeld. Wie had dat bedacht, zei je? Je kunt wel zien dat die expert nog nooit een training heeft gegeven. Leg al die boeken maar opzij. Je gaat straks zitten met een leeg vel papier voor je neus en daar schrijf je in trefwoorden op wat jij die mensen morgen mee naar huis wilt geven. Je houdt wat sheets achter de hand. Gooit af en toe een bal­ letje op. Het ergste wat je kan gebeuren is té goed voorbereid zijn. Dan hou je namelijk veel te rigide vast aan wat jij in je hoofd hebt. Het is wel leuk om die theorieën in je achterhoofd te hebben, maar die zijn veel te complex en ver van de wereld om in zo'n korte tijd uit te leggen. Dat hoeft ook niet. Je moet ge­ woon de klant laten praten. Draai nooit koste wat kost je eigen programma af. Als zij hebben kunnen zeggen wat ze kwijt willen, dan hebben ze een goede ochtend gehad." Piepende remmen. Plaats van bestemming bereikt. De volgende morgen word ik voor de leeuwen gegooid. Mijn baas is er ook bij. "Gewoon improviseren", spreekt hij me moed in. En: "Als we stuklopen dan kijken we elkaar aan en wie het eerste een idee heeft die roept." Makkelijk praten, denk ik, jij met al je ervaring. Ik ontieen mijn zelfvertrouwen nog aan de boeken. Terwijl ik losjes probeer mijn eerste sheet niet ondersteboven op de projector te leggen, schets ik de aanwe­ zigen rustig en in eenvoudige pennen­ streken de bedoeling van de bijeen­ komst. Even later hoor ik ze tot mijn eigen verbazing met enthousiasme de paar door mijn geïntroduceerde con­ cepten overnemen, ze toepassend op hun eigen leefwereld. Dan dringt op­ eens de betekenis en het belang tot me door van wat hij me aan het begin heeft toegefluisterd: Keep It Simple Stupid!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen