Ad Valvas 1996-1997 - pagina 468

AD VALVAS 27 MAART 1997

PAGINA 2

Studiefinanciering gaat aan eenvormiglieid ten onder Minister Ritzen vindt dat zijn stelsel van studiefinanciering staat als een huis. Maar het kraakt in al zijn voegen, waarschuwde vorige week een werkgroep van het kabinet. Is er over een paar jaar van het huis nog iets anders over dan een puinoop? H^t is méér dan toeval: binnen een mak^id komen drie universiteiten met eigen plannen op het gebied van de studiefinanciering. Eerst was het de Universiteit Twente, die naar buiten trad met het plan om meisjes te trekken met financiële garanties: de universiteit betaalt eerstejaars meisjes hun verbruikte studiegeld terug als zij birmen vijf maanden tot de ontdekking komen dat ze toch liever een andere studie kiezen. Een week later kwam de Technische Universiteit Eindhoven met een eigen beurzenplan. Eindhoven wil 'talentvolle' eerstejaars een beurs van vijfduizend gulden geven. Een consortium van bedrijven moet helpen een fonds voor zulke beurzen op te zetten. Vijftig eerstejaars, met name in studies die te weinig studenten trekken, gaan ervan profiteren. En vorige week kwam ook de Universiteit van Amsterdam met speciale beurzen. Ook hier is het om de 'excellente' studenten te doen. Die kunnen aan het eind van hun studie een half of heel jaar extra beurs krij-

gen als ze tenminste 21 extra studiepunten halen. Om voor die bonus in aanmerking te komen, moeten ze in de loop van hun studie gemiddeld een acht of hoger hebben gehaald. Het zijn tekens aan de wand. Niet alleen studenten zuchten onder het juk dat Ritzen hun met zijn strakke beursregels- oplegt. Ook universiteiten (én hogescholen - maar die timmeren tot nu toe niet aan de weg) lopen aan tegen de grenzen van de studiefinanciering. Niet voor niets studeren de universiteiten op een plan waarin ze het verstrekken van studiegeld geheel in eigen hand nemen. De imiversiteiten hebben er genoeg van dat Ritzens stelsel met zijn prestatie-eisen voorschrijft hoe hun onderwijs eruit moet zien. De huidige studiefinancieringsregels dwingen studenten in een keurslijf, en dat verhindert universiteiten op hun beurt onderwijs 'op maat' te bieden. En omdat Ritzen met zijn studiefinanciering niet in staat is in te spelen op de specifieke behoeften van uiteenlopende groepen studenten, doen universiteiten het zelf maar. Minister Ritzen vindt intussen dat het huidige beurzenstelsel nog jaren mee kan. Weliswaar heeft hij afgelopen najaar een commissie aan het werk gezet die een 'fundamenteel debat' over de studiefinanciering moet aanzwengelen. Maar de uitkomst staat wat hem betreft bij voor-

baat vast. Er is nog wel wat bij te stellen aan bijvoorbeeld de hoogte van de basisbeurs en die van de rente op studieleningen. Maar in grote lijnen "voldoet het thans werkende stelsel goed", zoals Ritzen vorig jaar aan de Tweede Kamer schreef Toch lijkt Ritzen zelf de afbrokkeling van het stelsel op gang te hebben gebracht. In 1993 zwichtte hij voor de druk van met name het bedrijfsleven om studenten in een groot aantal technische en landbouwopleidingen een extra, vijfde jaar studiefinanciering toe te kennen. De algemene universiteiten wilden vervolgens dat hun bèta's ook zo'n extra jaar kregen. En toen Ritzen daar geen geld voor gaf, betaalden de universiteiten het zelf maar. Nu lijkt het hek van de dam. Per universiteit wisselen de rechten die studenten aangeboden krijgen. Zo krijgen biologiestudenten aan sommige universiteiten vier, aan andere vijf jaar beurs. En in Wageningen wordt zelfs gesproken over een door de universiteit te betalen zesde jaar beurs voor studenten die goed doorwerken. Als de plannenmakerij doorgaat in hetzelfde tempo als de afgelopen maand, dan heeft elke universiteit binnenkort een eigen stelseltje voor bonusbeurzen en wat dies meer zij. Dat het huidige studiefinancieringsstelsel lijdt aan een aantal ingebouwde tegenstrijdigheden, was al

duidelijk toen het werd ingevoerd, in 1986. Een belangrijk uitgangspunt was bijvoorbeeld dat het studenten onafhankelijk moest maken van hun ouders. Een tweede eis was de toegankelijkheid van het onderwijs: die moest gewaarborgd worden. Maar deze twee wensen - de belangrijkste die het stelsel moest vervullen - bleken niet tegelijkertijd te verwezenlijken. Daar was simpelweg geen geld voor. Deze tegenstrijdigheid is weliswaar de meest in het oog springende, maar toch zal de studiefinanciering in haar huidige vorm er niet aan ten onder gaan. Want dit probleem is eenvoudig o'pgelost: een van de twee uitgangspunten liet men vallen. De basisbeurs werd steeds opnieuw verlaagd, en dat studenten daardoor meer en meer afhankelijk werden van hun ouders, is voor lief genomen. Uiteindelijk zal het stelsel eerder ten onder gaan aan een kwaal die minder snel aan het licht kwam: zijn eenvormigheid. Er is maar één soort student waarmee het huidige stelsel uit de voeten kan. Die standaardstudenten zijn rond de twintig jaar oud. Ze studeren aan een opleiding die op papier precies vier jaar duurt, niet meer en niet minder, ze werken zonder onderbrekingen door tot hun diploma, en daar doen ze hooguit zes jaar over. Maar de universiteiten worden

Personalia

Cao biedt bescherming bij gedwongen ontslag

Dr. K. Hossain is voor de periode van april tot en met juni 1997 benoemd tot bijzonder hoogleraar op de leerstoel Dom Helder Camara voor vrede en veiligheid. Hij zal werkzaam zijn bij de faculteiten der godgeleerdheid en rechtsgeleerdheid. Hossain is geboren in India en woont nu in Bangladesh, waar hij advocaat bij het Hooggerechtshof is. Hij is minister van justitie en van buitenlandse zaken geweest. Hossain houdt op donderdag 22 mei om 15.45 uur zijn inaugurele rede, getiteld 'Promotion of human rights in the global market place'.

Universitair personeel kan voortaan alleen gedwongen worden ontslagen als dat lang van tevoren is aangekondigd. Wie ontslagen wordt, heeft tweeëneenhalf jaar recht op steun bij het vinden van nieuw werk. Dat staat in het akkoord over de cao voor imiversiteiten, waarover de onderhandelaars van universiteitsbesturen en vakbonden het deze week eens zijn geworden. De cao moet nu goedgekeurd worden door de achterban van de onderhandelaars en zal dan met terugwerkende kracht op 1 april van kracht worden. Zij loopt tot eind 1998. De meest omstreden kwesties in de onderhandelingen waren de gedwongen ontslagen en de tijdelijke aanstellingen. De bonden wilden

ontslagen verbieden en tijdelijke aanstellingen sterk beperken. De werkgevers wilden in beide kwesties juist de handen vrij hebben om personeel mobiel te houden. Over ontslagen is nu afgesproken dat die alleen kunnen plaatsvinden bij een 'reorganisatie'. De werkgever moet die eerst melden bij de bonden. Pas twintig maanden na die melding kan personeel ontslagen worden. Dat krijgt tijdens die twintig maanden en daarna nog eens tien maanden recht op zaken als sollicitatietraining en outplacement. Tijdelijke aanstellingen mogen voortaan niet langer duren dan vijf jaar, zonder uitzonderingen. Voor ondersteunend personeel tot schaal tien geldt zelfs een grens van drie jaar. De bonden zijn uiteindelijk wel

BAS VAN DER SCHOT

gezwicht voor de werkgeverseis om de gronden waarop personeel tijdelijk aangesteld kan worden ruim te omschrijven. Over het recht op deeltijdarbeid waren bonden en werkgevers het al eerder eens geworden. Werknemers die tenminste een jaar in dienst zijn bij een universiteit krijgen het recht minder te gaan werken - tenzij zwaarwegende redenen dat verhinderen. Deze afspraak is nu ook in de cao opgenomen. De cao is de eerste die de universiteiten gezamenlijk krijgen. Wel is er sinds vorig jaar een cao voor de bijzondere universiteiten. Die drie (de vu, Brabant en Nijmegen) zullen zich uiterlijk op 1 april volgend jaar aansluiten bij de landelijke cao. (HO, HOP)

steeds minder door zulke studenten bevolkt. Zij krijgen binnenkort de vrijheid driejarige studies op te zetten. Elk van die afwijkingen vergt speciale studiefinancieringsregels. En in de toekomst zullen er meer afwijkingen ontstaan - al was het maar omdat het ook door Ritzen omarmde begrip 'levenslang leren' in de praktijk gebracht moet worden. Dat kan niet lang goed gaan. Een werkgroep van het kabinet sprak daarover vorige week duidelijke taal. "Een te grote diversiteit aan regelingen is niet meer op te vangen binnen een stelsel dat nog steeds als uitgangspunt uniformiteit hanteert", aldus de werkgroep. Als Ritzen doorgaat op deze weg, zal dat "ertoe leiden dat het stelsel vastloopt". Maar het is niet meer uitsluitend Ritzen die de studiefmanciering met steeds nieuwe uitzonderingsregels belast. Dat ook de universiteiten er volop aan meedoen, maakt de waarschuwing alleen maar dringender. Het stelsel kraakt in al zijn voegen. Als Ritzen zelf niet inziet dat er grondige renovatie nodig is, zal het over niet al te lange tijd vanzelf instorten. Dan is het nog slechts de vraag wat er op de puinhopen zal verrijzen. (HO, HOP)

JtSlJ

iSi/iUtiK

INZIEN

In Ad Valvas van vorige week wordt in het artikel onder de kop 'Vernieuwing onderwijs kost VU vijf miljoen' gesteld dat de kosten van een plan voor de versterking van het onderwijsmanagement 850 miljoen gulden bedragen. Dit had moeten zijn 850 duizend gulden, zoals elders in het artikel wel juist staat vermeld.

Ad Valvas per post Wie Ad Valvas per post wil ontvangen, kan schriftelijk of telefonisch een abonnement aanvragen bij: Abonnementenadministratie Ad Valvas, De Boelelaan 1105, Hoofdgebouw, kamer 15b-15, 1081 HV Amsterdam, tel. 020 4445630 Het abonnementsgeld (ƒ 50,-) geldt voor de gehele jaargang of een deel daarvan. Wie zich in de loop van de Jaargang abonneert, krijgt de nog verschijnende edities toegezonden.

AD^LVAi Ad Valvas is het redactioneel onafhankelijke weekblad van de Vrije Universiteit Redactie-adres: De Boelelaan 1105 {bezoek en post) 1081 HV Amsterdam, tel. (020) 4445630 Fax-nummer: (020) 4445639 E-mail adres: advalvas@worldaccess.nl Redactiekamer: 15B 15, Hoofdgebouw/ VU Redactie: Frank van Kolfschooten (hoofdredacteur, tel. 4445632), Peter Boerman (personeelskatern, 4445631), Dirk de Hoog (4445637), Ben Koster (vormgeving, 4445633), Frieda Pruim (eindredacteur, 4445640), Martine Zuidweg (4445636) Secretariaat: Harmke van Rossen (redactie-assistent, 4445630/4445631)

ST^^HMKiANPE MöEr opTEl^yK iNl<?.\MFEN

Medewerkers: Marianne Hoek van Dijke, Hadewych Hazelzet, Theodor Holman, Christiaan de Kiefte, Dick Roodenburg, Selma Schepel, Elsbeth Vernout Fotografen: Nico BOIHK, Sidney Vervuurt, Peter Wolters (allen Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerkende universiteitsbladen): Hanne Obbink, Frank Steenkamp, Matthé ten Wolde, tel. (071) 5236151 Tekenaars: Aad Meijer, Bas van der Schot. Berend Vonk, en Reid, Gheleinse Van To! Ontwerp lay-out: Hollandse Hoogte Adviescommissie: dr. A.A. van Ruler, A. Jongbloed, prof. dr. J.HJ. van den Heuvel, ir. C.M. VeenstraStrijland, ir. J. Hamelynck (secretans) Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel. (023) 5714745, fax (023) 5717680. Ook voor 'Adjes commercieel' (zie pagina 4). Overige Adjes: redactie-adres; advertenties van VU instanties opgeven op lD-04, Hoofdgebouw, tel 4445660 (mr. J.L.K. van der Veen) Productie: Dijkman offset bv, Diemen Toezending: per jaargang (of deel daarvan) f 50,. Betaling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij redactie Ad Valvas, tel. (020) 4445630 lnt.Standaard Serie Nummer 0166-0098 Overname van artikelen is alleen toegestaan na verkregen toestemming van de redactie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen