Ad Valvas 1997-1998 - pagina 540

AD VALVAS 9 APRIL 1998

PAGINA 2

Hoger onderwijs gaat groeien, maar wie betaalt dat? ledere week bladert Bladluis de kranten en de vele aan de universiteit verschijnende periodieken door op zoek naar bijzonderheden over de VU.

Aangeboren angst Angst is niet alleen een slechte raad­ gever, zoals het spreekwoord zegt, het is ook p u u r slecht voor het lichaam zelf. Extreme angst kan lei­ den tot chronische overproductie van stresshormonen, die op latere leeftijd maag­ of darmzweren en hart­ en vaatziekten tot gevolg kun­ nen hebben. Ongewoon angstige kinderen zouden bovendien eerder allergieën ontwikkelen, aldus het weekblad Intermediair. Bij proeven met dieren is gebleken dat de hippo­ campus, een hersengebied dat betrokken is bij geheugen, motivatie en emotie, schade oploopt door voortdurende angst. En angsten ken­ nen we allemaal, hoewel de ene mens er aanzienlijk méér last van heeft dan de ander. Dat komt door onze genen, in dit geval gelegen op chromosoom 1, vermoedt althans vu­psychologe Dorret Boomsma. Ze onderzocht bij ruim zesduizend één­ en twee­eiige tweelingen de mate van angstigheid. De gevonden verschil­ len kunnen voor de helft genetisch verklaard worden. Bij jonge kinderen van drie jaar bleek de genetische component voor angst nog hoger te liggen, namelijk op 72 procent. Met het stijgen van de jaren wordt de omgeving kennelijk belangrijker als oorzaak van angst dan de erfelijke aanleg. Volgens Intermediair zijn de cijfers van Boomsma opmerkelijk. "Ze betekenen dat omgevingsfacto­ ren als ouderlijk milieu of opvoeding geen noemenswaardige bijdrage leveren aan de individuele verschil­ len. Lange tijd gingen psychologen uit van het tegendeel: angststoornis­ sen kwamen bijna volledig op het conto van de opvoeding." In Ameri­ ka hebben psychologen a! een nieu­ we term bedacht: good enough paren­ ting. Daarmee wordt bedoeld dat als ouders zich maar niet al te zeer mis­ dragen, de opvoeding niet zo'n be­ slissende invloed op het kroost heeft als de vaders en moeders zelf wel eens denken of vrezen. D e meeste ouders doen het ongeveer even goed. Ze zijn tot op zekere hoogte inwissel­ baar. BLADLUIS

H e t heeft even geduurd voordat m i n i s t e r Ritzen het doorhad, m a a r het hoger onderwijs begint w e e r te groeien. D i e groei zat er al aan te k o m e n . E n hij wordt n o g versneld als het volgende kabinet de studie­ financiering verbetert. Want dat is wat de m e e s t e politieke partijen willen. Alleen zegt n i e m a n d nog h o e de groei van het onderwijs straks betaald m o e t w o r d e n . Door een "onvoorziene stijging" van het aantal studenten ­ in het hbo gaat het om duizenden studenten ­ zag de minister zich deze week gedwongen meer dan 50 miljoen gulden extra uit te trekken voor de studiefinanciering. Het ziet er naar uit dat het niet bij die ene onver­ wachte stijging zal blijven. Hoewel Ritzen het niet had ver­ wacht, is het niet zo gek dat het aan­ tal studenten weer gaat groeien. Eind 1996 viel dat al op te maken uit een notitie van het Sociaal en Cultu­ reel Planbureau (SCP). En kort gele­ den volgde een dik rapport, dat aan de voorspelling een stevige onder­ bouwing gaf. De auteur, dr. Bob Kuhry, promoveerde erop bij de Universiteit van Amsterdam. Het aantal achttienjarigen neemt de komende jaren weer toe. Ook hun animo om te studeren stijgt.

Bovendien ontgaat het de jongeren niet dat bedrijven om hoger opgelei­ den schreeuwen. D u s wordt de diplomarace voortgezet, en zal de stroom eerstejaars gaan groeien ­ zelfs bij de huidige uitgeklede studie­ financiering. Dat is de kern van de voorspellingen. Het groeiverhaal geldt vooral voor het hbo, dat steeds meer in trek raakt bij mensen die eerst m b o deden. De groei gaat volgens onder­

Nieuwsanalyse zoeker Kuhry eerst langzaam, maar vanaf het jaar 2000 steeds sneller. Tien jaar later zal het hbo zelfs 35 procent meer studenten tellen dan minister Ritzen nu nog verwacht. Vergeleken met nu is dat zelfs een toename met 50 procent ­ een groei met 120.000 studenten! Bij de universiteiten ligt het wat anders. Zij groeien niet zozeer, maar de door Ritzen geplande inkrimping blijft wel voor een groot deel uit. In totaal telt het hoger onderwijs vol­ gens de scp­prognoses in het jaar 2010 ruim een half miljoen studen­ ten: veel meer dan de vierhonderd­

duizend waar Ritzen tot nu toe op rekent. Exacte zekerheid bieden prognoses niet, erkent Kuhry in zijn proef­ schrift. Maar hij kan de marges wel aangeven: als de economie zich nor­ maal ontwikkelt en de studiefinan­ ciering niet sterk verandert, ligt het aantal studenten straks tussen de 435 en 595 duizend. Bij een hoge economische groei worden het er nog honderdduizend meer! Dat maakt de kans zeer groot dat Ritzen te laag heeft ingezet. En deze week werden de eerste consequenties al duidelijk. N u liggen de politici niet wakker van het aantal studenten ten tijde van Paars­4. Maar om er straks hon­ derdduizend extra te kunnen opvan­ gen, zouden universiteiten en hbo mi al de ruimte nodig hebben om licht te groeien. Zodat men tijdig de jonge docenten kan aanstellen die na de grote pensioengolf van begin vol­ gende eeuw een snelgroeiend hoger onderwijs overeind moeten houden. Precies zulke voorstellen waagden de clubs van universiteiten (VSNU) en hogescholen (Hbo­Raad) vorige week te doen in twee oproepen aan het volgende kabinet. Ze vroegen er in totaal 1,3 miljard gulden voor. De fractieleiders van de grote partijen reageerden wat meewarig. Als er

In memoriam Gerrit Jan van Ingen O p donderdag 2 april is Gerrit Jan van Ingen S c h e n a u , bij leven p r o ­ fessor in de b i o m e c h a n i c a aan de faculteit d e r b e w e g i n g s w e t e n ­ s c h a p p e n , op 53­jarige leeftijd overleden. B ij aanvang van wat zijn winter zou w o r d e n , w e r d hij ongeneeslijk ziek. Hij laat e e n faculteit achter die z o n d e r zijn creativiteit, visie en i n s p a n n i n g niet zou zijn geworden tot wat zij n u is. In 1973 kwam Gerrit Jan in dienst van de Vrije Universiteit om bij de toen­ malige Interfaculteit Lichamelijke Opvoeding het onderwijs in de biome­ chanica te ontwikkelen. Binnen deze jonge faculteit kreeg hij de mogelijk­ heid om het op internationaal niveau nog in de kinderschoenen staande on­ derzoek van begin af aan gestalte te geven. Veel te vroeg moeten wij nu de balans opmaken. Gerrit Jans inspan­ ningen lieten zich vooral kenmerken

door zijn opvatting dat onderzoek naar het menselijk bewegen alleen vruchtbaar kan zijn als er een interac­ tie plaatsvindt tussen de basisdiscipli­ nes van de bewegingswetenschappen. De biomechanica zag hij het liefst als een gereedschapskist voor de oplos­ sing van bewegingswetenschappelijke problemen. Zijn omvangrijke wetenschappelijke oeuvre laat dan ook zien dat hij, als natuurkundige, innig samenwerkte met zowel medisch­biologisch als sociaalwetenschappelijk georiënteerde collega's. Hij verafschuwde het afpa­ len van een eigen territorium. D e fa­ culteit der bewegingswetenschappen is mede door zijn zienswijze uitge­ groeid tot een plaats waar het mense­ lijk bewegen op een interdisciplinaire wijze op topniveau wordt onderzocht. Gerrit Jan heeft op velen binnen en buiten de faculteit een stempel gedrukt. Niet alleen door zijn nimmer aflatende enthousiasme en creativiteit

bij het doen van onderzoek en het geven van onderwijs, maar ook door de persoon die hij was. Zijn oprecht­ heid en zijn liefde voor medemens en omgeving waren zeer bijzonder. In 1981 promoveerde hij op het proefschrift met de titel: A power balance applied to speedskating. Daarin ontwikkelde hij het concept van de vermogensbalans, waarmee inspan­ ningsvormen met een cyclisch karak­ ter zoals schaatsen, fietsen, zwemmen, lopen en tillen op een fundamentele wijze energetisch konden worden begrepen. Door dit concept werd de fysiologie gekoppeld aan de biome­ chanica. Een logisch gevolg hiervan was dat de energiehuishouding op spiemiveau betekenis kreeg voor het menselijk bewegen als geheel. Gerrit Jan benadrukte in zijn werk dat het geheel altijd meer is dan de som der delen. Een tweede onderwerp waarbij zijn hart lag, was de intermusculaire coördinatie. D o o r zijn benadering

^^"'*

I

t­4­; "/vV:

/»»'»•v<t­ï:

Ti»

'­iÄ

* W­S. •*>• ^ ï

'J'.,%".*i..'t<:'..<?

R.*..*^4*«>*'

I

Whfrm

'M^

i'M

jl^COLLEGE VANJ^STlAUg."^ U

Schenau werd de coördinatie tussen afzonder­ lijke spieren voor het begrijpen van complexe bewegingen van essentieel belang. Zijn werk had ook implicaties voor de praktijk. Gerrit Jans inzichten in de complexe materie van het men­ selijk bewegen leidden in de jaren tachtig tot de ontwikkeling van de klapschaats. D e spectaculaire verbete­ ringen van de wereldrecords op alle afstanden gedurende deze winter gaven hem intens plezier zonder zich deze successen op enigerlei wijze toe te eigenen of zich erop te beroemen. Hij beschouwde het als een voorrecht dat hij dit nog mocht meemaken. Door het overlijden van Gerrit Jan verliest de faculteit der bewegingswe­ tenschappen een heel bijzonder mens. Zijn aanstekelijke, creatieve, enthou­ siaste manier van leven en werken zal een bron van inspiratie blijven voor de medewerkers van de faculteit. JJdKJGdG/MFB/PJB

Wie Ad Valvas per post wil ontvangen, kan een abonnement aanvragen bij Abonnementen administratie Ad Valvas, De Boeletaan 1105 Hoofdgebouw, kamer 15b 15. 1081 HV Amsterdam, tel. 020 4445630. Een abonnement kost fl. 58 = per jaargang Wie zich later in het jaar abonneert betaalt per gemiste editie fl 1,= minder.

DEZE T3D >JRAAGT OM : ­ KNOPEN DOORHAKKEN! ­ MERANTWOORDELJJKHElP NEMEN I ­ MiNDER RECHTEN, MEER PÜCHTEN! r GROTERE OVERHEDEN ! 'S^i'>'ji

Nieuwe gulheid met studiebeurzen kan de toekomstige groei van het aantal studenten alleen piaar stimu­ leren. Waarmee de kans op een aan­ tal van honderdduizend extra alleen maar toeneemt. Maar welke partij legt de 1,5 miljard gulden klaar die er voor h u n opleidingskosten en beurs straks extra nodig zullen zijn ­ bovenop de beloofde verbeteringen voor de huidige studenten? (HOP)

Ad Valvas per post

BAS VAN DER SCHOT

^.•" ­""A "'.•' r 1 ' : \

extra geld komt gaat het naar studie­ financiering, was de boodschap. Dat gebaar naar stemmende stu­ denten is begrijpelijk na de recente strenge bezuinigingen op het beur­ zenstelsel. Maar opnieuw heeft scp­ onderzoeker Kuhry een verrassende boodschap: elke 'prijspolitiek' beïn­ vloedt de onderwijsdeelname. Voor­ al in het hbo zou verhoging van de beurzen het aantal studenten met meerdere procenten extra laten groeien. "Voor sterke groei in het wetenschappelijk onderwijs is meer nodig", meent Kuhry en hij noemt twee zaken die toen hij ze opschreef nog heel onwaarschijnlijk leken. "Zoals het ongedaan maken van de 27­jaargrens, en verlenging van het maximum aantal jaren studiefinan­ ciering." Inmiddels zijn dit precies de punten waar diverse partijen voor pleiten.

hJ

B^STUU^SK^CHT

ADVAll Ad Valvas is het redactioneel onafhankelijke weekblad van de Vrije Universiteit Redactie­adres: De Boelelaan 1105 (bezoek en post] 1081 HV Amsterdam, tel. (020) 4445630 Fax­nummer: (020) 4445639 E­mail adres: redactie@advalvas vu.nl. Oplossingen cryptogram en mededelingen naar mededelingen@advalvas.vu.nl Redactiekamer: 15B 15, Hoofdgebouw VU Redactie: Frank van Kolfschooten (hoofdredacteur, tel. 4445632, e­mai! fvankolfschooten@advalvas vu nl), Peter Boerman (personeelskatern, 4445631, pboerman@advalvas.vu.nl), Dirk de Hoog (4445637 ddehoog@advalvas.vu nl), Sheila Kamerman (4445634, skamerman@advalvas.vu nl), Ben Koster (vormgeving, 4445633, bkoster@advalvas.vu nl), Frieda Pruim (eindredacteur, 4445640, fprüim@ advalvas vu.nl), Martine Zuidweg (4445636, mzuidweg@advalvas.vu.nl) Secretariaat: Harmke van Rossen (4445630, hvanrossen@advalvas.vu .nl) Medewerkers: Hadewych Hazelzet, Marianne Hoek van Dijke, Theodor Holman, Dick Roodenburg, Selma Schepel Fotografen: Nico Bomk, Sidney Vervuurt, Peter Wolters (allen AVC­VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerkende universiteitsbladen): Hanne Obbink, Frank Steenkamp, Matthé ten Wolde, tel (071) 5236151 Tekenaars: Aad Meijer, Bas van der Schot, Berend Vonk, John Reid, Bastiaan Geleijnse, Jean­Marc van Tol Ontwerp lay­out: Hollandse Hoogte Adviescommissie: drs W. Heersink (secretans), prof dr. J.H.J. van den Heuvel. H. Invernizzi, A. Jongbloed, mw. dr. A.A. van Ruler, mw. ir. C.M. Veenstra­Strijland, dr. J.T.J.M. Willems Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel. (023) 5714745, fax (023) 5717680. Ook voor 'Adjes commercieel' (zie pagina 4). Overige Adjes. redactie­adres, advertenties van VU­mstanties opgeven op lD­04, Hoofdgebouw, tel. 4445660 (mr. J.L.K. van der Veen) Productie: Dijkman Offset bv, Diemen Abonnement: per jaargang fl. 58,=. Later in het jaar per gemiste editie fl. 1.= minder Betaling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij de redactie Int.Standaard Serie Nummer: 0166 0098 Overname van artikelen: is alleen toegestaan na verkregen toestemming van de redactie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen