Ad Valvas 1997-1998 - pagina 599

AD VALVAS 7 MEI 1998

PAGINA 5

En nu dan promoveren Afgestudeerd politicologe Hadewych Hazelzet is, nadat ze een jaar als consultant heeft gewerkt, weer de collegebanken ingeschoven. Zij doet verslag van haar ervaringen als PhD-student aan de European University Institute in Florence, Italië. Deze week deel 17: How low can you go? Hadewych Hazelzet

Bij het EK 1 9 9 6 kreeg bondscoach Guus Hiddink problemen met een vriendenclubje binnen het Nederlands elftal: de 'kabel' Edgar Davids, Patrick Kluivert en Clarence Seedorf. Vreekers/Kiuiters ANP

Psychologie van de 'kabel' Voorpublicatie uit boek over voetbalwetenschap Bondscoach Hiddink heeft het belang van vriendschapsrelaties binnen het Nederlands elftal bij het EK van 1 9 9 6 onderschat. Vriendengroepjes kunnen de eenheid van een team versterken, maar de keerzijde ervan is kliekvorming, zowel binnen als buiten het veld. Ad Valvas-hoofdredacteur Frank van Kolfschooten schreef 'De bal is niet rond', een boek over de wetten en regelmatigheden die het voetbal regeren. Een voorpublicatie. Frank van Kolfschooten

Twee seizoenen geleden verrijkte Patrick Kluivert de voetbaltaai met een nieuw begrip. In een televisieinterview samen met Edgar Davids en Clarence Seedorf, duidde hij hun onderlinge relatie aan met het woord 'kabel'. De interviewer dacht eerst dat Kluivert een hem onbekend Surinaams woord gebruikte. Deze bleek echter te doelen op de hechte vriendschap tussen hen drieën: ze waren net zo stevig met elkaar vervlochten als een kabel. Bij het EK van 1996 in Engeland werd duidelijk dat snijden in deze kabel een riskante zaak was. Er ontstond een conflict tussen Guus Hiddink en Edgar Davids, die vond dat alle spelers van de kabel, en vooral hijzelf, in het basiselftal thuishoorden. De emoties liepen zo hoog op dat de bondscoach Davids vervsajderde uit de selectie. Hiddink heeft vermoedelijk onderschat hoe belangrijk vriendschapsrelaties binnen een voetbalteam zijn. Vriendengroepjes kurmen positief bijdragen aan de cohesie van een elftal, maar de keerzijde ervan is kliekvorming, zowel binnen als buiten het veld. Zolang een team goed speelt heeft dat geen kwalijke gevolgen. Zelfs spelers die enorm de pest hebben aan elkaar, blijken elkaar dan toch blindelings te kunnen vinden, zoals de gezworen vijanden Manfred Kaltz en Hans-Peter Briegel bewezen in het Duitse team. Maar als een elftal vaak verliest kunnen vriendschappen het veldspel negatief beïnvloeden, ontdekten Hongaarse psychologen. Vrienden bleken onder zulke omstandigheden de bal vaker naar elkaar te spelen dan naar spelers voor wie ze minder genegenheid voelden of die ze zelfs haatten. "Als een speler behoefte heeft aan veiligheid, dan zal hij eerder de bal aan een goede vriend in

wie hij vertrouwen heeft doorgeven dan aan iemand anders, zelfs wanneer zijn vriend in een slechte positie staat. Onnodig te zeggen dat dit de toestand nog verslechtert, de paniek groeit en hetzelfde proces wordt versterkt", zo schetste de Britse etholoog Desmond Morris dit psychologische fenomeen. Er zijn zelfs wetenschappelijke methoden ontwikkeld om de betrekkingen binnen een team inzichtelijk te maken. Bij de zogenaamde 'groepsanalyse-procedure' moet elke speler cijfers van 1 tot 7 geven voor allerlei types relaties met de andere spelers, aan de hand van vragen als: - Hoe graag wil je een beslissingswedstrijd spelen met speler A, B enz... - Hoe graag wil je je vrije tijd doorbrengen met A, B, enz... - Hoe graag wil je aan politieke activiteiten (kranten lezen, politieke problemen bespreken) deelnemen met A, B enz.. - Hoe^graag wil je met A, B enz... trainen als je zo intensief mogelijk wilt trainen? Op basis hiervan kunnen 'connectiegrafieken' worden opgesteld, waaruit de sterkte van de banden tussen de diverse spelers valt af te lezen. Vrienden zijn door diverse lijnen met elkaar verbonden, terwijl naar eenlingen in het team helemaal geen 'kabelstrengen' lopen. In succesvolle teams blijken zulke eenlingen niet of nauwelijks voor te komen, maar bij ondermaats presterende elftallen komen meer eenlingen naar voren uit de connectiegrafieken. Bestudering van videobanden van wedstrijden wees uit dat deze loners vaak nauwehjks worden aangespeeld. Als de eenlingen in het team eenmaal op deze manier zijn geïdentificeerd, kan een trainer maatregelen nemen om de cohesie birmen zijn team te versterken. Hij kan bijvoor-

beeld de hotelkamerindeling op reis aanpassen om te bevorderen dat de eenlingen beter in de groep worden opgenomen. De Italiaanse bondscoach Vittorio Pozzo zette ruziënde spelers juist bij elkaar op de kamer. Daarmee doorbrak hij de traditie dat vrienden bij elkaar sliepen, een maatregel die begrijpelijkerwijs tot veel protest leidde. Maar het hielp wel, want het geruzie werd veel minder en de sfeer binnen het team ging er zeer op vooruit. Dit psychologische verschijnsel is vermoedelijk ook de reden dat trainers, bewust of onbewust, een kamer laten delen door de keeper en de reservekeeper, tussen wie vanzelfsprekend grote rivaliteit bestaat omdat er maar een van de twee het doel kan verdedigen. Het is in het licht van het bovenstaande onwaarschijnlijk dat er bij het EK 1996 een crisis zou zijn uitgebroken als Edgar Davids een kamer had gedeeld met veteraan Danny Blind, aan wie de 'kabel' een grote hekel bleek te hebben. Ook ander wetenschappelijk onderzoek heeft laten zien dat het evenwicht in een ploeg een delicate zaak is. Er is statistisch bewijs voor de juistheid van het gevleugelde woord

00-«-«

*»

oft |o^>o=o ti

o

o

In het bovenste team, koploper in de Hongaarse competitie, bestonden veel vriendschapsbetrekkingen (zie verbindingslijnen) en speelden maar twee eenlingen. Het onderste elftal, degradant uit dezelfde divisie, was bepaald geen vriendenteam, getuige het grote aantal eenlingen.

'Never change a winning team'. De Duitse onderzoeker W. Essing vond in het Bundesliga-seizoen 1966/67 een duidelijk verband tussen het gemiddelde aantal veranderingen in de opstelling en de positie op de ranglijst. Succesvolle teams wisselden minder vaak van samenstelling dan niet-succesvoUe. Kampioen Eintracht Braunschweig speelde vrijwel het gehele seizoen met dezelfde elf spelers. Trainers moeten dus voorzichtig zijn met het aanbrengen van veranderingen in hun ploeg. In teamsporten als voetbal en rugby duurt de assimilatie van een nieuwe speler over het algemeen een jaar. Dat komt volgens Morris doordat met het verwijderen van een oude vaste speler uit een elftal vriendschapsbanden verloren gaan. Supporters zouden daarom milder moeten zijn over de prestaties die een nieuwe speler levert in zijn eerste wedstrijden. "Veel clubleden menen ten onrechte dat hij zijn best niet doet of dat hij nog niet gewend is, maar als ze videobanden zouden analyseren, zouden ze tot de ontdekking komen dat de ongelukkige speler ondanks dappere pogingen om indruk te maken op zijn nieuwe club, eenvoudig de bal niet genoeg door zijn ploeggenoten krijgt toegespeeld. Niet hij schiet te kort in aanpassing, maar de gevestigde spelers schieten te kort in acceptatie en vertrouwen hem niet op momenten van grote spanning", aldus Morris. Een team kan alleen stabiel blijven door slechts langzaam van samenstelling te veranderen. De sportpsychologie heeft daarvoor zelfs een maat ontleend aan de natuurkunde. In navolging van de halfwaardetijd van een radioactieve stof gebruiken Sportpsychologen de halfwaardetijd van een team als maat voor stabiliteit. Halfwaardetijd wil in dit geval zeggen: de tijd die verstrijkt voordat de helft van het team van samenstelling is gewisseld. De optimale halfwaardetijd van een (voetbal)team is vijf jaar. Dit verklaart ook waarom clubs die snel de top proberen te bereiken door in één klap een half elftal aan nieuwe sterspelers te kopen, falen in hun opzet. Voorpublicatie uit: Frank van Kolfschooten, De bal IS met rond. Verrassende feiten over voetbal, Uitgeverij L.J. Veen, ƒ 19,90

Op dit moment lopen ze met een biertje in de hand te hossen door de straten en langs de grachten van Amsterdam, dacht ik de nacht voor Koninginnedag weemoedig. Er zijn van die speciale dagen dat het heimwee diep van binnen knaagt en je je mijlenver verwijderd voelt van het thuisfront. Het was niet de eerste keer dat ik niet in Nederland zou zijn op die dag. Het opgewekte 'hoera, hoera, hoera' klonk me nog in de oren van de Hollandse gemeenschap overzee. Mensen die al tientallen jaren waren geëmigreerd en trouw eens per jaar de ambassadeur de hand kwamen schudden, zich verdringend om de stukjes kaas met gember. 'Gezellig hè? Bijna vergeten hoe dat smaakt, moet je proeven: zure haring!' Het Oudhollands accent achter in de keel. Ik had me zelfs eens laten verleiden om drop en stroopwafels uit te delen in Volendams kostuum. Wat je niet doet voor het vaderland. Ach, één keer moet de eerste keer zijn dat je klompen draagt. Nergens meer patriot dan ver van huis. Vrienden in den vreemde e-mailden of ik de uitnodiging al binnen had voor dit moment suprème om de netwerken aan te halen. Leve de koningin! Ik had het al zien aankomen dit jaar. Het heimwee naar die mooie dag in april. Ik was niet de enige. De Nederlanders sloegen de handen ineen. Een goede gelegenheid om de collega's op het instituut kennis te laten maken met het 'Koninginnedaggevoel'. Alle bezoekers vanuit Nederland werden vanaf dat moment gesommeerd om de schappen met oranjeversierselen alvast te plunderen en oranjebitter en ontbijtkoek mee te smokkelen. Grootmoeders stuurden de jaarkalender van het Oranjehuis op. Florence werd uitgekamd op zoek naar leverworst en Noord-Hollands belegen. Het consulaat werd gebeld om posters van de koninklijke familie. 'O, heeft u ze nodig voor uw eigen fijif? Natuurlijk. Nee, wij kunnen helaas niet komen. Nou, volgend jaar beter.' Maar hoe breng je dat over, het Koninginnedaggevoel, zover van huis? Hoe promoot je de low countries} Uiteraard waren medelanders ons voor geweest met dezelfde intentie. Er was eens een fiets opgehangen in de bar. Een landgenoot gekroond tot koningin. Er waren pannenkoeken met spek rondgedeeld. Gouwe ouwen in de bar gedraaid. Uiteraard zouden wij het dit jaar anders aanpakken. Net zoals onze voorgangers destijds riepen. Onder het motto 'How low can you go' zouden we onder het genot van een biertje in de zon op het terras een zeskamp organiseren: zaklopen, sinaasappeldansen, aardappellopen, skippyballen, spijkerpoepen en als laagste: limbo dansen. Hoewel het niet meeviel van tevoren teams te ronselen voor deze ongekende vormen van vermaak, brachten onze oranje outfits de stemming erin. Over het weer hoefden we ons in ieder geval geen zorgen te maken, een voordeel van Italië boven Nederland. Dat hadden we gedacht. Due to Dutch weather conditions waren we genoodzaakt the famous zeskamp uit te stellen tot de avond. Maar hoe breng je het Koningirmedaggevoel over in een met tl-buizen verlichte mensa? We trokken de oranjebitter open, lieten de spacecake rondgaan en na de geijkte drie hoeraatjes daalde de meute en masse af van de bar naar de mensa. Pater Moeskroen schalde. De computertechnicus draaide met zijn heupen tijdens de aardappelloop, de meest verlegen econoom danste gescheiden door slechts een sinaasappel met een ander, de langste Scandinaviër limbode sierlijk onder het lage koord door, naaldhakken prikten door de jutezakken, het hoofd van de academische dienst deelde bier uit, er werd lustig spijkergepoept behalve in het flesje en de skippybal knalde onder luid gejuich kapot. Toen we vroeg in de morgen op Doe Maar stonden te swingen, bedacht ik dat er van die speciale dagen zijn waarop je niet begrijpt dat je ooit so hw could go om heimwee naar huis te hebben.

^j^^.ï«*U\4^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen