Ad Valvas 1997-1998 - pagina 719

AD VALVAS 25 JUNI 1998

1

PAGINA 9

I ontzettende optimist zijn' tegens van onderzoek doen

rd dan is het in vijftig minuten laa verdedigen elke dag twee

ti er :e ié\

\ aula van de VU. Wat bezielt r bezig te houden met een isen nog nooit van gehoord l leuk vindt, red je het niet."

aar. Jerde doet er Pwii jrocent promoes jiBi 8 procent bin. Ee|n|art haakt voorend lent van de vu gurg^f bij de overige Varlegenen die in idenWomoveerde bijjrociimnen vijfjaar, nisdjftiiversiteiten van Twfl Jzaten hier hnische vakken ken ié. zij de snelste ;verti \

e promovendi, de en t [vlederlandse schappelijk en vijf jaar nog isistenten en ng (aio's en ;iet onmiddellijk n in een wachtinds 1995 zijn o zelf veranttkering. Om het [zijn in 1996 de uitgevonden, ;urs in plaats t. urzenregeling tussen het colondememingsanstellen van eden, maar het door te zetten letteren en psyde mogelijkheid 1. Een onafhandit niet had iming van de niet naar de ?ijn gelijk te an kwamen compromis: bij lochten de iten bursalen aar zou het leerd worden. liddels verstre-

ken; de faculteiten mogen geen nieuwe beurzen meer verstrekken tot de uitkomst van de evaluatie bekend is. Als ze een promotieplek willen opvullen, moeten ze gewoon aio's aanstellen. Het ziet er naar uit dat dat zo zal blijven, want het beurzenstelsel ligt in het hele land danig onder vuur. De universiteiten van Leiden en Tilburg zijn er inmiddels van afgestapt, daar krijgen alle promovendi weer een aanstelling. En ook bij de UVA rommelt het: niet alleen zag het imiversiteitsbestuur zich onlangs genoodzaakt de beurzen te verhogen omdat er te weinig animo voor was, ook voert een groep bursalen actie tegen het systeem met posters die de officiële reclamecampagne van de universiteit parodiëren. De bursalen weten zich gesteund door de AbvaKabo, de vakbond met het hoogste aantal leden onder het universitair personeel. De vakbond is een proces aan het voorbereiden om het beurzenstelsel door de rechter te laten verbieden.

Zenuwen Maar hoeveel leed er ook aan een promotie vooraf gaat en met hoe weinig geld dit eindpunt ook wordt bereikt, als het aan Verhoeff ligt, wordt de promotie een feestelijke dag. Zelfs als de zenuwen iemand te veel worden. "Laatst viel er een dame flauw. Door de spanning was ze vergeten adem te halen. Na drie vragen ging ze onderuit. De zitting werd geschorst en ik heb haar mee naar buiten genomen. Na een wandelingetje heb ik haar vermanend toegesproken. Soms is dat het beste. Na acht minuten kon de plechtigheid worden voortgezet. Uiteindelijk was het een fantastische promotie." De promovendus mag er op vertrouwen dat Verhoeff hem geen minuut te lang laat lijden. "Toen een hoogleraar me zei dat ik te vroeg was met het hora est, antwoordde ik: dat kan niet. Er is hier maar één klok en dat is de klok van de pedel."

De gepromoveerde:

*Je moet tegenslagen kunnen verdragen* "Ik heb het gevoel alsof ik me moet excuseren", zegt fysiologe Jolanda van de Velden (27). "Maar ik heb eigenlijk niets te klagen. Ik heb heel leuk onderzoek gedaan, en heb het binnen vier jaar kunnen afronden. Dat is een opmerkelijk verhaal, ik weet het. En dan te bedenken dat ik op vrijdag de dertiende mijn proefschrift moest verdedigen." Jolanda startte ruim vier jaar geleden haar promotieonderzoek bij de afdeling fysiologie van de faculteit geneeskunde. Inmiddels werkt ze, gepromoveerd en wel, als postdoc bij diezelfde faculteit. "In het begin verliep m'n onderzoek best moeizaam", blikt ze terug. "De samenwerking met de kliniek was lastig. Maar toen mijn project eenmaal liep, stroomden de data binnen. Toen kon ik hard doorwerken." Van de Velden heeft veel te danken aan haar begeleiders. "Zonder die begeleiding had ik m'n proefschrift niet op tijd afgekregen. De begeleiding is echt de bottleneck, dat merk ik ook aan mijn vrienden bij andere faculteiten. Slechte begeleiding is de belangrijkste oorzaak van de uitloop van promovendi." Ook het onderzoeksvoorstel speelt een rol, denkt de kersverse doctor in de medicijnen. "Om toch het geld voor een bepaald project binnen te krijgen, worden steeds moeilijker onderzoeksvoorstellen verzormen. Vaak zijn die, denk ik, niet helemaal realistisch. Je moet goed in de gaten houden wat je in vier jaar kunt doen. Maar dat strookt niet altijd met de ambities van je promotor." Mensen die nu voor de keus staan, zou Van de Velden aanraden "zoveel mogelijk inzicht te krijgen in het project waar je instapt". Het is lastig om in te schatten of iets in vier jaar kan, benadrukt ze. "Je weet nooit wat je onderweg allemaal tegenkomt. Maar je moet het wel proberen."

ledere beginnende aio moet een "ontzettende optimist" zijn, zegt ze. "Je moet er tegen kunnen om tegenslagen te krijgen. Je onderzoek loopt nooit precies zoals gepland. Maar wat vooral belangrijk is: als er iets niet goed gaat, moet je aan de bel durven trekken. Anders blijf je aanmodderen." Ondanks haar voorspoedige aioschap is Van de Velden wel tegen enkele minptmten aangelopen. "En dan bedoel ik niet alleen dat het werk onderbetaald wordt, want dat weet je als je eraan begint. Ik doel meer op de faciliteiten. Zo is op de meeste faculteiten een groot gebrek aan computers. En ook aan printers. Bij ons op de afdeling, waar vijftien promovendi werken, is maar één printer. Dat kan gewoon niet. Een aio in zijn laatste jaar, vind ik, moet gewoon een eigen printer tot zijn beschikking hebben." Fysiologe Jolanda van de Velden: 'Slechte begeleiding is de belangrijkste Hoewel de facilioorzaak van de uitloop van promovendi, Peter Wolters - AVC/VU teiten voor een postdoc niet zoveel beter geregeld zijn, is de geweest." Dat harde werken is zit iets dubbels in: je hebt als stress wel minder, erkent Van de als postdoc toch niet veel minonderzoeker heel veel vrijheid, Velden. "Die promotiedatum is der? "Als je echt verder wil in de omdat je je eigen dag kunt indetoch wel iets waar je als aio wetenschap, zul je er hard aan len. Aan de andere kant is er die tegenop ziet. Nu is die druk in moeten blijven trekken. Je zult enorme prestatiedwang. Want ieder geval van de ketel. Promoveel plezier in je werk moeten wil je meetellen, dan zul je moeveren is zó anders dan student hebben. Als je het niet héél erg ten blijven publiceren." (PB) zijn. Ik ben nog nooit zo gestrest leuk vindt, dan red je het niet. Er

De afhaker:

*lk voelde me een verlengde student' "Als ik belangrijke beslissingen neem in mijn leven, doe ik dat altijd radicaal", zegt sociaal psychologe Gemma Steemers (34). "Stoppen met mijn onderzoek was zo'n beslissing. En het was absoluut een goede keuze."

Sociaal psychologe Gemma Steemers: 'Als bursaal heb je rechten noch plichten.' Peter Wolters - AVC/VU

Tien maanden eerder was Gemma vol enthousiasme begonnen als beurspromovendus aan de vakgroep sociale psychologie. Ze was in 1995 afgestudeerd, had net haar eerste kindje gekregen en was door haar voormalige docent benaderd of ze wilde promoveren op onderzoek naar de kwaliteit van slachtofferhulp. Zijn voorstel sprak haar onmiddellijk aan. "Het was voor mij de ideale combinatie. Ik moest niet alleen onderzoek doen, maar zou ook trainingen geven aan hulpverleners op regionale Bureaus Slachtofferhulp. Ik zou methodes ontwikkelen om slachtoffers van crimineel geweld beter op te vangen." Ze meende te weten waar ze aan begon. "Naast mijn studie had ik al onderzoek gedaan voor de vakgroep. Ik kende het wereldje." Zo wist ze dus ook dat haar voorkeur uitging naar toegepast onderzoek. "Fundamenteel onderzoek sprak me minder aan. Dat is te theoretisch en abstract en staat te ver van de praktijk af" In eerste instantie werd Gemma een aio-plek aangeboden. Maar enkele

weken voor ze begon, bleek een dergelijke aanstelling niet mogelijk. In 1996 werd ze een van de eerste beurspromovendi van de vu. "Ik bevond me in een moeilijke positie. Niemand wist wat wel en niet kon op dat moment. Als bursaal heb je rechten noch plichten." In de loop van het eerste jaar begon de onduidelijkheid steeds meer te knagen. "We hoorden dat we deel uitmaakten van een experiment. Ze zouden het beurzenstelsel twee jaar aankijken en dan evalueren. We wisten niet dat we een soort proefpersonen waren. Ik vind dat schandalig. Over allerlei dingen was niet nagedacht. Er bestond bijvoorbeeld een bonus voor degenen die binnen vier jaar klaar waren met de promotie. Maar wat als je zwanger wordt? Dat idee was discriminerend voor vrouwen." De gebrekkige rechtspositie zette haar aan het denken. "Ik voelde me een verlengde student. Ik was toch al 32 jaar, had een kind en dan stel je andere prioriteiten. Ik besefte dat ik over vier jaar in een betere positie zou verkeren als ik werk zou zoeken." Daar kwam bij dat Gemma merkte dat ze veel plezier beleefde aan de praktische kanten van haar onderzoek. Ze onderhield intensieve contacten met het landelijke bureau van Slachtofferhulp Nederland, schreef in hun blad en was begonnen met de trainingen. "Juist bij de externe acti-

viteiten bloeide ik op. Toen werd me duidelijk dat onderzoek voor mij geen doel op zich was, maar een middel om veranderingen teweeg te brengen." Gemma overwoog te stoppen. Naast haar onzekere positie als beurspromovendus en haar voorkeur voor de praktijk, speelde nog een factor mee in de overweging. "Ik deed onderzoek in een team waarin de sfeer steeds slechter werd. Mijn promotieonderzoek maakte deel uit van een groter project en de bedoeling was dat we onderling zouden overleggen. Op een gegeven moment viel het team uit elkaar door conflicten. De gezamenlijke besprekingen werden vervangen door individuele besprekingen. Dat was niet de opzet van het onderzoek." De beslissing was toen snel genomen. "Als je besluit te stoppen, moet je het zo vroeg mogelijk doen." Ze is zonder kwade gevoelens weg gegaan. Daarna heeft ze zichzelf de tijd gegeven om na te denken en rond te kijken. Na de geboorte van haar tweede zoon was het bij de tweede sollicitatie raak. Ze is nu sinds een paar weken projectcoördinator bij Vluchtelingenwerk. Het onderzoek aan de universiteit heeft ze definitief vaarwel gezegd. "Daar heb ik geen behoefte meer aan." (YN)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen