Ad Valvas 1997-1998 - pagina 587

AD VALVAS 1 MEI 1998

PAGINA 9

Groenlinks trekt het meeste geld uit voor studiefinanciering Vijf verkiezingsprogramma's vergeleken Hoger onderwijs is geen issue in de verkiezingscampagne. Zelfs over studiefinanciering wordt nog nauwelijics gedebatteerd. Toch tiebben de politieke partijen er wel een mening over. Als kiezers alleen op grond daarvan hun keus zouden bepalen, bij welke partij zouden ze dan terechtkomen? Oordeel zelf.

geld dat universiteiten met opdrachten van buitenstaanders verdienen. Daarom moeten eerste en tweede geldstroom groter worden, zegt de WD. Maar ook zij noemt geen bedrag.

Hanne Obbink

Hoger onderwijs en onderzoek Hoe belangrijk universiteiten en hogescholen voor de politiek zijn, blijkt uit het programma van de PvdA: dat bevatte aanvankelijk niet eens een paragraaf over hoger onderwijs. "Het hoger-onderwijsbeleid van de afgelopen tijd moet worden voortgezet", voegden de programmaschrijvers te elfder ure aan de PvdA-tekst toe. En "de samenwerking tussen hbo en wo moet worden vergroot". Ook de meeste andere hoger-onderwijsparagrafen zijn geen toonbeeld van bevlogenheid. "Het hbo en het wo dienen behouden te blijven als onafhankelijke vormen van hoger onderwijs met een duidelijk eigen karakter", vindt de WD. Hogescholen en universiteiten moeten "verder worden verzelfstandigd", is de stelling waarmee het CDA op campagne gaat. D 6 6 heeft er wat meer werk van gemaakt. Ook de democraten vinden dat het hoger onderwijs zelfstandiger moet worden. Student en hogeschool of universiteit kunnen een (wettelijk geregeld) studiecontract met elkaar afsluiten. De studieduur blijft in principe vier jaar, maar bètastudies krijgen een vijfde jaar (zoals de meeste technische studies dat nu ook al hebben). GroenLinks is de enige die het hele stelsel overhoop haalt. De scheiding tussen hbo en wo verdwijnt, als het aan deze partij ligt. Er komt één stelsel met beroepsgerichte, algemeen academische en specifiek academische studies. Studenten hoeven niet te kiezen tussen die drie types, maar zetten hun eigen studiepad uit en krijgen aan het eind van h u n studie een dossierdiploma. PvdA, CDA en D 6 6 willen dat meer onderzoeksgeld verdeeld wordt via de landelijke organisatie NWO (de zogeheten 'tweede geldstroom'). Geen van drieën zegt erbij dat dat ten koste gaat van het bedrag dat rechtstreeks naar de universiteiten gaat (de 'eerste geldstroom'), laat staan dat er bedragen genoemd worden. Alleen de WD laat een ander geluid horen: de liberalen waarschuwen voor een te grote invloed van de 'derde geldstroom'.

De beurzen Minister Ritzen had graag nog vóór de verkiezingen zaken gedaan over studiefinanciering. Hij legde het kabinet tot twee keer toe een aantal scenario's voor waarmee een volgende regering aan de slag zou kimnen. Het goedkoopste scenario kostte bijna 250 miljoen extra, het duurste zelfs 1,3 miljard. Ritzen wilde studenten een jaar extra geven om h u n prestatienorm te halen. Ook stelde hij voor het maand-

budget van studenten met honderd gulden te verhogen - overigens vooral door hen meer te laten lenen. Maar het kabinet, met name het WDdeel ervan, voelde er mets voor zich nu al vast te leggen. Onbegrijpelijk is dat niet, want de WD heeft in haar verkiezingsprogramma geen cent extra over voor studiefinanciering. D e liberalen willen hoe dan ook niet veel veranderen aan het stelsel. Ze willen slechts af van de ov-jaarkaart, en ook de leeftijdsgrens van 27 jaar moet ver-

dwijnen. Ook Ritzens eigen PvdA trekt in haar programma geen geld uit voor studiefinanciering. Beloften over grote veranderingen worden dan ook in het vage gelaten. Wel geeft de PvdA een schot voor de boeg: als ze moet kiezen tussen stetin voor studenten met arme ouders of iedereen onafhankelijk van zijn ouders maken, kiest ze voor het eerste. D e PvdA wil nagaan of de ovkaart omgezet kan worden in een traject-chipkaart en ook wil zij de 27, - ; -+ - - ,,, jaarsgrens schrappen. D 6 6 belooft het meest. Het wil dat studenten een beurs krijgen voor \ h u n levensonderhoud en slechts CHRISTEN h u n smdiekosten hoeven te lenen. D e 27-jaarsgrens verdwijnt, vindt ook D 6 6 , en de ov-kaart blijft zoals die nu is. D e democraten trekken in h u n programma echter maar 150 miljoen gulden uit voor studiefinanciering, bij lange na niet genoeg om deze plannen te betalen. D66-Kamerleden hebben inmiddels aangegeven dat het handhaven van de ov-kaart hun eerste prioriteit is. Daarmee is het geld ook meteen op. Op de valreep komt D 6 6 daarom met een nadere uitwerking. Ze rekent op extra economische groei en ziet dan kans nog eens 250 miljoen gulden aan studiefinanciering te besteden. D a n kan het maandbudget voor studenten met 100 gulden omhoog. Dat moet deels door de basisbeurs te verhogen, deels door een verhoging van de aanvullende beurs en deels door studenten meer te laten lenen. Ook het CDA wil studenten 100 gulden per maand meer geven dan ze nu krijgen, en ook deze partij kan dat alleen bij extra economische groei. Blijft die groei uit, dan moeten studenten het met 50 gulden extra doen. Ook bij het CDA staan deze beloften niet in het verkiezingsprogramma, maar in een uitwerking daarvan. D e christen-democraten besteden in dat uitgewerkte plan tenminste 210 miljoen gulden extra aan studiefinanciering. Wél in het CDA-programma zelf staan de beloften de ov-kaart te handhaven en de 27-jaargrens af te schaffen. Daarnaast wil het CDA dat studenten voortaan niet vier, maar vijf jaar beurs krijgen. Het meeste geld trekt GroenLinks voor studiefinanciering uit: 320 miljoen gulden extra. M e t dat geld wil GroenLinks studenten een maandbudget geven dat 100 gulden hoger ligt dan nu. D e basisbeurs gaat 25 gulden omhoog en daarnaast kunnen studenten meer lenen. Maar over die lening hoeft geen rente te worden betaald. D e overheid moet de ouderlijke bijdrage

innen. En de ov-kaart moet, ook van GroenLinks, gehandhaafd blijven.

Het geld Een aansprekende vraag is het misschien niet, maar er hangt wel veel van af: hoeveel geld hebben de partijen over voor onderwijs? Minister Ritzen luidde daarover een paar maanden geleden de noodklok. D e partijen trekken weliswaar 1 tot 2 miljard gul-

ten en hogescholen rekenen op een korting van zo'n honderd miljoen maar dat bedrag zal, ook bij CDA en D 6 6 , eerder hoger dan lager uitvallen. D 6 6 denkt dat dat kan door bijvoorbeeld faculteiten samen te voegen. D e hogescholen en universiteiten zelf vinden dat zij extra geld nodig hebben, respectievelijk 675 en 650 miljoen. Dat kimnen ze vergeten. D e PvdA trekt 1,7 miljard gulden uit voor onderwijs, maar daarvan komt geen cent terecht bij hogescholen of universiteiten. Alleen GroenLinks-lijsttrekker Rosenmöller heeft gezegd dat het hoger onderwijs zo'n 200 miljoen extra moet krijgen. In zijn verkiezingsprogramma is die belofte echter niet terug te vinden.

D e kleintjes DEMOCRATiSCH APPEL

den extra uit voor onderwijs. Maar Ritzens ambtenaren becijferden dat daarvan maar een heel klein deel daadwerkelijk besteed kon worden, omdat het onderwijs ook moet meebetalen aan bezuinigingen die de partijen de overheid als geheel willen opleg-

gen. Per saldo zou er met name op universiteiten en hogescholen wel eens enorm bezuinigd kunnen worden, waarschuwde Ritzen. Zo erg als de minister voorspelde, is het niet. Dat blijkt uit de berekeningen van het Centraal Planbureau, dat vijf verkiezingsprogramma's doorrekende. Maar dat betekent niet dat het hoger onderwijs rustig kan slapen. Van de programma's die het CPB doornam, vnjwaren alleen die van de PvdA en GroenLinks de hele onderwijssector, van basis- tot hoger onderwijs, van bezuinigingen. D e andere drie willen weliswaar investeren in het onderwijs (CDA en WD 1,25 miljard, D 6 6 1,7 miljard gulden), maar laten het tegelijk opdraaien voor stevige bezuinigingen (bij WD en D 6 6 300 miljoen, bij het CDA zelfs 350 miljoen). Het extra geld gaat vooral naar het basis- en voortgezet onderwijs, de bezuinigingen moeten elders gevonden worden. Het hoger onderwijs krijgt daarvan de rekening gepresenteerd. Als het aan WD-Kamerlid Cornielje ligt, ktmnen universitei-

-

Onderwijs moet gratis zijn, en het collegegeld moet dus worden afgeschaft, vindt de SP. Hoger Onderwijs Voor Ouderen (HOVO) moet ouderen op het gebied van informatietechnologie scholen, vindt Senioren 2000. GPV en RPF vinden dat in het universitair onderwijs meer aandacht moet worden besteed aan waarden en normen in de wetenschap en de samenleving. Ook de kleinere partijen laten niet na h u n standpunten over hoger onderwijs en studiefinanciering te berde te brengen. En lang niet altijd zijn die standptmten een directe vertaling van het gedachtengoed van de partij. Zo vindt het GPV dat het collegegeld en de basisbeurs tegen elkaar kurmen worden weggestreept: allebei afschaffen dus. De SGP pleit er juist voor dat smdenten met een hoger collegegeld extra inspanningen van h u n hogeschool of universiteit kunnen 'kopen'. Van alle partijen die nu in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn, wijdt alleen de Aov/Unie 55+ geen woord aan hogescholen, en universiteiten en studenten. Zelfs de CD heeft een hoger- onderwijsvisie. "Op het universitair onderwijs wordt weer de nadruk gelegd op het verwerven van kermis over de wetenschap", meldt die. (HOP)

DEMOCRATEN!

1^6 en CDA: geef studenten tionderd gulden extra D 6 6 e n CDA g a a n h u n v e r k i e z i n g s c a m p a g n e kracht bijzetten m e t een nieuw plan voor de studiefinanciering. Beide partijen will e n i n i e d e r geval d a t s t u d e n t e n 100 g u l d e n extra p e r t n a a n d krijgen. In h a a r verkiez i n g s p r o g r a n u n a t r e k t D 6 6 al 150 m ü j o e n gulden extra uit voor studiefinanciering. M a a r d a t geld g a a t o p a a n h e t h a n d h a v e n v a n d e o v - k a a r t zoals d i e n u b e s t a a t . D e d e m o c r a t e n willen e c h t e r veel m e e r . M e t h e t p l a n d a t ze d a a r v o o r h e b b e n b e d a c h t , willen z e e i n d d e z e week n a a r b u i t e n komen. A l l e r e e r s t willen de d e m o c r a t e n d a t s t u -

d e n t e n 100 g u l d e n p e r m a a n d m e e r t e besteden krijgen. E e n d e r d e v a n dat b e d r a g , z o ' n 35 g u l d e n d u s , k r i j g e n zij b o v e n o p h u n b a s i s b e u r s ( n u : 425 g u l d e n ) . Een derde moet door hun ouders betaald w o r d e n of, als d i e d a t n i e t k a n n e n , via d e aanvullende beurs. De rest kunnen student e n l e n e n . D a a r n a a s t wU D 6 6 d a t s t u d e n t e n m e t minder draagkrachtige ouders voort a a n h u n aanvullende beurs niet hoeven t e r u g t e b e t a l e n als zij h u n p r e s t a t i e n o r m niet halen. D66 vindt het onrechtvaardig d a t d e z e s t u d e n t e n z w a a r d e r gestraft w o r d e n d a n k i n d e r e n v a n r i j k e o u d e r s . Als d i e

niet genoeg studiepunten halen, hoeven ze i m m e r s alleen h u n basisbeurs terug te betalen. D e maatregelen w a a r m e e D 6 6 de laatste weken voor de verkiezingen op catnpagne g a a t , k o s t e n 250 m i l j o e n g i d d e n . D e p a r t i j wil d a t b e t a l e n u i t e x t r a e c o n o m i s c h e g r o e i . Alle p a r t i j e n , ook D 6 6 , g a a n i n h u n p r o g r a m m a uit van 2 procent groei. M a a r d e d e m o c r a t e n v o o r z i e n d a t die p r o g n o s e wel bijgesteld k a n w o r d e n n a a r 2,25 p r o c e n t . H e t CDA d u r f t p l a n n e n t e m a k e n v o o r h e t geval d e g r o e i o p 3 p r o c e n t u i t k o m t . O o k h e t C0A wU s t u d e n t e n d a n 100 g u l d e n

e x t r a g e v e n : 50 g u l d e n v i a d e b a s i s b e u r s e n n o g e e n s 50 g u l d e n via d e a a n v u l l e n d e b e u r s - althans voor wie m i n d e r d r a a g k r a c h t i g e o u d e r s heeft. I n e e n u i t w e r k i n g v a n zijn p r o g r a n m i a s t e l d e h e t CDA e e r d e r a l v o o r , m é é r s t u d e n t e n r e c h t t e geven o p e e n a a n v u l l e n d e b e u r s . Zo wil h e t CDA b e r e i k e n d a t o u d e r s n o o i t m e e r d a n 10 p r o c e n t v a n h u n i n k o m e n kwijt zijn a a n hun studerende kinderen. Die maatregel l e v e r t v o o r a l d e m i d d e n i n k o m e n s geld o p . O o k m e t d i t p l a n wU h e t CDA d e k o m e n d e t w e e w e k e n n o g e e n s d e b o e r o p . (HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen