Ad Valvas 1997-1998 - pagina 530

AD VALVAS 2 APRIL 1998

PAGINA 8

'Dyslexie heeft niets met domheid te maken' VU-pedagoog Van der Leij doet mee aan groot landelijk onderzoek Eén op de tien kinderen heeft problemen met lezen en schrijven. Ongeveer de helft van hen lijdt aan dyslexie. Wetenschappelijk onderzoek toont steeds duidelijker aan dat een genetische afwijking de oorzaak is van deze vorm van leesblindheid. Vier Nederlandse universiteiten doen een tien jaar durend onderzoek om een beter inzicht te krijgen in de omvang en oorzaak van dyslexie. VU-hoogleraar pedagogiek A. van der Leij is één van de deelnemende onderzoekers. geven is het hoofddoel van het onderzoek "het verkrijgen van een beter inzicht in de neurobiologische mecha"De beroemde natuurkundige Albert nismen die ten grondslag liggen aan Einstein was dyslectisch en reken dyslexie". Voor het onderzoek wordt maar dat er hier aan de vu heel wat een groep kinderen vanaf de geboorte studenten rondlopen die last hebben tot het tiende levensjaar gevolgd. Pas van woordblindheid. Dyslexie heeft op die leeftijd kan men definitief vastdan ook niets met intelligentie of stellen of een kind dyslexie heeft. De domheid te maken", vertelt hoogleonderzoekers willen ook te weten raar pedagogiek prof.dr. Aryan van komen welke effecten therapie heeft der Leij. Samen met collega's uit Nijop dyslectische kinderen. D e ondermegen, Groningen en van de UVA gaat zoeksgroep zal bestaan uit 150 baby's hij een tien jaar durend onderzoek waarvan minstens één ouder leesblind opzetten om meer inzicht te krijgen in is en evenveel kinderen van niet-dyshet fenomeen dyslexie. De onderlectische ouders. zoeksorganisatie Nwo draagt er zo'n zes miljoen gulden aan bij. "Het is Ondanks dat er nog allerlei theorieën een bijzonder project", aldus Van der met betrekking tot dyslexie de ronde Leij. "Het gebeurt namelijk niet vaak doen zijn volgens Van der Leij wetendat over een heel breed interdisciplischappers het eens over de essentie nair spectrum over een zo lange tijd van wat dyslexie is. "Mensen met een grote groep mensen wordt deze aandoening hebben moeite met gevolgd. Aan het onderzoek doen automatisch lezen en schrijven. Ze gedragswetenschappers, taalkundigen blijven als het ware letter voor letter en medici mee." spellen, net zoals iedereen dat doet bij het leren lezen en schrijven. De meesVolgens de brochure onderzoeksprote mensen hebben het proces binnen gramma dyslexie die NWO heeft uitgezo'n twee jaar zodanig onder de knie dat het vanzelf gaat. Dyslectici kunnen die stap echter niet maken, hoewel de een er verder in komt dan de ander. Dyslexie heb je dan ook in gradaties." Dat onlangs een afwijking in een chromosoom is ontdekt dat dyslexie zou veroorzaken, verbaast Van der Leij helemaal niet. "In 1950 waren er al Zweedse wetenschappers die hadden berekend dat als één ouder leesblind is het kind een kans van 50 procent heeft het ook te zijn. En als beide ouders aan de aandoening lijden stijgt die kans tot driekwart. Een duidelijke aanwijzing dus dat er een erfelijke factor in het spel is. In al de jaren Bij jongetjes komt dyslexie ruim drie keer zo vaak daarna komen in voor als bij meisjes. Foto's Peter Wolters - AVC/VU onderzoeken nageDirk de Hoog

noeg dezelfde cijfers terug." Jarenlang heeft echter de strijd gewoed of de oorzaak in omgevingsfactoren dan wel in biologische eigenschappen gezocht moest worden. "Dat waren natuurlijk extreme standpunten. N u zijn de meeste wetenschappers er wel van overtuigd dat bi) veel persoons-en gedragskenmerken er een mix van biologie en omgeving 'm~ het spel is. Dat is ook zo bij leesproblemen, waar ongeveer een op de tien kinderen last van heeft. Daarvan heeft circa de helft dyslexie, waarbij zeer waarschijnlijk genetische factoren een rol spelen. Bij de andere kinderen staat bijvoorbeeld gebrek aan aandacht centraal. In de hersenen van overleden dyslectici is een klein plekje gevonden dat anders is gestructureerd dan bij mensen zonder leesproblem e n . " Bij jongetjes komt dyslexie ruim drie keer zo vaak voor als bij meisjes. Vermoedelijk speelt dus ook de hormoonhuishouding een rol. Dat mogelijk een basale afwijking in de hersenen de oorzaak van dyslexie zou kunnen zijn, bracht Van der Leij op het idee een experiment uit te voeren om na te gaan of dyslectici ook andere motorische storingen hebben. Want een mens leest niet alleen op de automatische piloot, maar verricht ook allerlei andere handelingen min of meer vanzelf. Zoals bijvoorbeeld het evenwicht bewaren. Zo bleken dyslectische kinderen die staand op één been moesten terugtellen van honderd naar nul, significant veel vaker uit evenwicht te raken dan niet-dyslectici. Volgens Van der Leij blijkt daaruit dat het evenwicht bewaren bij deze groep niet automatisch gaat, maar dat ze daar concentratie voor nodig hebben. Worden ze afgeleid door een moeilijke taak, dan gaat het mis. "Zo gaat het met het lezen en schrijven ook. Door zich enorm te concentreren en trucjes toe te passen als het letter voor letter lezen, komen ze een heel eind, maar dan kost het lezen en schrijven wel enorm veel moeite en tijd. Bijvoorbeeld ondertitels lezen op de televisie lukt niet, want dat gaat veel te snel", aldus Van der Leij. Hoewel dyslectici wat intelligentie betreft niet wezenlijk verschillen van andere kinderen, dreigen ze op school wel een leerachterstand op te lopen. Kennisoverdracht verloopt nu eenmaal vooral via geschreven materiaal. Scholen zouden volgens Van der Leij veel alerter moeten zijn op het signaleren van dyslexie. "De deskundigheid op scholen ontbreekt nogal eens om een goede diagnose te stellen. Daarom lopen leerlingen met leesproblemen het risico simpelweg voor dom versleten te worden. Terwijl ze op andere gebieden, bijvoorbeeld rekenen of ruimtelijk inzicht, enorme talenten kunnen hebben. De school moet juist trachten ook die kanten te ontwikkelen. En daarnaast natuurlijk dyslectici zoveel mogelijk aangepaste lees- en schrijftraining geven."

Prof.dr. A. van der Leij: 'Als mensen er voor uit kunnen komen dat ze moeite met lezen en schrijven hebben, is er met wat goede wil vaak wel een oplossing te vinden.' Helaas voor de patiënten is dyslexie niet te genezen. Wel zijn er verschillende therapieën die een beetje bijdragen tot beter en sneller lezen. "Ze leren wel bij maar halen de achterstand nooit in. Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat iemand die dyslectisch is op de universiteit belandt met leesniveau mavo, terwijl collegastudenten leesniveau vwo hebben. Als je wiskunde studeert hoeft dat niet zo'n probleem te zijn, maar een talenstudie of een ander vak waarbij je veel moet lezen is dan knap lastig", aldus Van der Leij. Hij refereert aan een experiment. In Engeland liet een wetenschapper dyslectische kinderen zes maanden lang een computerspelletje doen waarbij ze moesten voorkomen dat een poppetje omver werd gereden. N a zes maanden konden ze dat aanzienlijk beter dan in het begin. Ze leren dus wel sneller en automatischer te reageren. BCinderen die niet dyslectisch waren en hetzelfde experiment deden, bleken een hoger aanvangsniveau te hebben maar leerden ook flink bij tijdens het experiment. Met als gevolg dat ze na zes maanden nog steeds beter waren dan de dyslectici. "Zo dreigt het in het gewone leven ook te gaan, want deze samenleving stelt hoge eisen aan het kunnen lezen en schrijven. Beheers je dat minder, dan dreig je op allerlei terreinen uit de boot te vallen. Het is belangrijk dat het taboe op dyslexie verdwijnt. Als mensen er normaal voor uit kunnen komen dat ze moeite

met lezen en schrijven hebben is er met wat goede wil vaak wel een oplossing te vinden. Dyslectische leerlingen in het voortgezet onderwijs mogen bijvoorbeeld een half uur langer over het examen doen." Van der Leij verwacht door het langlopende onderzoek niet alleen meer inzicht te krijgen in aard en omvang van dyslexie, maar ook betere behandelingsmethodes te vinden. "In de eerste levensjaren van een kind zijn de hersenen het meest flexibel, maar dan leren ze natuurlijk nog geen lezen en schrijven. T o c h willen we proberen bij kinderen uit de risicogroep rond het derde, vierde jaar extra training te geven in taalvaardigheid, zoals het leren onderscheiden van verschillende klanken. We hopen daarmee meer succes te hebben dan als pas rond het negende jaar extra training gegeven wordt als de leesproblemen zich eenmaal gemanifesteerd hebben."

Advertenties

Welke horecatalenten stralen in de Amsterdam ArenA?

VNV*'

ZOEK JE EEN BIJBAANTJE OP EEN DYNAMISCHE WERKPLEK?

VNV is een eigentijdse en succesvoile dienstveriener, die behoort tot de grootste ondernemingen in de beveiiigingsbranclie. Onze Idanten zijn gerenommeerde bedrijven en insteiiingen, die representativiteit en professionaliteit belangrijk vinden. Wij zijn voor de regio Amsterdam op zoek naar:

STUDENTEN tempo-team uitzendbureau

A m s t e r d a m , Arena Boulevard 4 9 7 , ( 0 2 0 ) 691 33 44

(m/v)

Wil je bijverdienen? Ben je ouder dan 20 jaar? Wij hebben volop werk als beveiliger/receptionist. Wanneer je vijf korte diensten wil werken (ma t/m vr 7.00 -10.00 of 17.00 - 20.00 uur) eventueel in combinatie met een dag in het weekend en bereid bent het diploma voor de Algemene Beveiligingsmedewerker te behalen, kan je bij ons een goed en regelmatig inkomen verwerven naast je eventuele beurs. Heb je interesse? Stuur dan je brief, waarin je vermeldt wanneer je beschikbaar bent om te werken, inclusief CV naar: VNV Beveiliging B.V. t.a.v. mevr. D. Nagels, Keienbergweg 50, 1101 GC Amsterdam.

Bel dan Randstad Schlphol-Oost: 020-6570102! Wij zoeken studenten die naast hun studie willen werl<en bij de grootste luchtvaartmaatschapij op Schipliol. Het gaat om fysiek zwaar werk als bagagist/platform-Zloodsmedewerker. Wij kijken hoe we de werktijden met je studie-rooster kunnen combineren.

"ir randstad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen