Ad Valvas 1997-1998 - pagina 73

AD VALVAS 18 SEPTEMBER 1997

PAGINA 7

En nu dan promoveren

Promoveren bij eigen prof wordt een uitzondering Ritzen wil vanaf januari 'mobiliteit' Jonge onderzoekers m o g e n niet meer blijven plakken bij de eigen faculteit. O m wetenschappelijke inteelt te v o o r k o m e n , tnoeten promovendi in principe zoveel mogelijk buiten de eigen universiteit worden geworven. N o g dit najaar wil de m i n i s t e r daarover harde afspraken m a k e n . Vorig jaar riep Ritzen de universiteiten op de instroom van 'vers bloed' te vergroten door jonge onderzoekers van elders te werven. Hij wilde landelijke afspraken, maar daar is het nog niet van gekomen. In zijn jaarrapport over het wetenschapsbeleid gaat de minister nu een stap verder. Hij wil dat de universiteiten komend )aar al 70 procent van h u n aio's en beurspromovendi buiten de eigen instelling halen. Ze moeten dit in een gezamenlijk plan vastleggen en in detail over de uitvoering rapporteren. Volgens Ritzen is het in het buitenland gebruikelijk dat men bij een andere universiteit promotieonderzoek doet dan waar m e n is afgestudeerd. Dat geldt zeker voor de Verenigde Staten. Maar in Nederland is mobiliteit tweede keus. N o g geen veertig procent van de studenten verandert tussen studie en promotie van universiteit, blijkt uit nieuw onderzoek. In de techniek, waar aanstaande aio's vaak uit meerdere plaatsen kunnen kiezen, kiest zelfs maar zestien procent voor een andere universiteit. In het voorstel van Ritzen moet de reislust van aanstaande aio's dus bijna verdubbelen. Ook voor andere wetenschappelijke functies wil hij meer externe werving, maar hiervoor noemt hij geen cijfers. D e streefcijfers voor aio's bieden echter al discussiestof genoeg, zo blijkt uit de eerste reacties. De universiteiten zetten vraagtekens bij de haalbaarheid, omdat afgestudeerden zich in een gunstige arbeidsmarkt niet tot verhuizing laten dwingen. Bovendien vinden ze dat de minister h u n weer de wet voorschrijft op een terrein dat hun eigen verantwoordelijkheid is. In zijn rapportage schetst Ritzen verder hoe het gaat met de zeventien onderzoeksthema's die hij vorig jaar aanwees als prioriteit. Hi) vroeg bijvoorbeeld meer aandacht voor internationaal recht, voor transportonderzoek en 'sociale cohesie' en versterking van het informatica-onderzoek. Over veel van deze aanpassingen wordt alleen nog gepraat. Om de ombuigingen te versnellen, stelt de minister voor enkele thema's

(zoals informatica) een aanloopsubsidie beschikbaar. Tegelijk verhoogt hij de druk op de universiteiten om in beweging te komen. Ritzen wil dat elke instelling hem nog dit jaar een gedetailleerd overzicht stuurt van wat en hoeveel men de komende vijf jaar gaat doen op elk van zijn zeventien prioriteitsgebieden. In toekom-

stige jaarverslagen moet dan worden verantwoord of die inspanningen zijn waargemaakt. In een ander begrotingsstuk - het HOOP - maakt Ritzen overigens duidelijk dat hij af wil van dit soort "ingewikkelde en belastende procedures". In plaats van de universiteiten steeds te moeten vragen om zijn

keuzes te volgen, wil hij geleidelijk 500 miljoen gulden van hun budget overhevelen naar de organisatie NWO. Een deel van dat geld dient dan voor landelijke stimulering van toponderzoek. O m de rest zullen de universiteiten moeten concurreren met projecten die passen bij de ministeriële voorkeuren. (PS, HOP)

Minister

Ritzen

vindt dat de reislust van aio's moet verdubbelen. Bram de Hollander

Ritzen eist lialf miljard op voor 'nuttig' onderzoeii Minister Ritzen wil de universiteiten de zeggenschap o n t n e m e n over eenvijfde v a n h u n o n d e r zoeksbudget. D e organisatie NWO m a g dit geld landelijk toewijzen voor onderwerpen die de politiek relevant vindt. Met dat ingrijpende plan k w a m m i n i s t e r Ritzen op Prinsjesdag. D e universiteiten reageren verontwaardigd. Ritzen pleit al jaren voor meer landelijke prioriteitsstelling in het onderzoek. Ook wil hij meer invloed van kabinet en Kamer op de keus van onderzoeksthema's. T o c h zag hij vorig jaar nog van ingrijpen af, toen de universiteiten met Nwo afspraken maakten over selectie van toponderzoek en zelf toezegden dat ze zich meer zouden richten op prioriteiten van de overheid. D e instellingen zouden hierover komend jaar rapporteren. Maar nu kiest hij toch voor een hardere aanpak. In het Hoger Onderwijs- en Onderzoekplan (HOOP) komt Ritzen met het plan om stapsgewijs een half mil-

jard gulden weg te halen bij de universiteiten. NWO gaat dit geld verdelen over universitaire onderzoeksprojecten, op basis van 'kwaliteit en relevantie'. De uitvoering van het onderzoek blijft dus bij de universiteiten, maar ze verliezen wel h u n zeggenschap erover. Ook kunnen er verschuivingen tussen faculteiten en universiteiten optreden. "Dit doorkruist alle afspraken", is de verbaasde reactie van vsNU-voorzitter prof.drs. M . H . Meijerink op het uitgelekte voornemen van Ritzen. Pas een jaar geleden sloten VSNU en NWO immers een akkoord waarin NWO zeggenschap kreeg over honderd miljoen gulden universitair geld, om het toponderzoek te versterken. Ritzen nam die afspraak over. Meijerink: "Wij zitten midden in de selectie van dat toponderzoek. Maar als de minister óók nog ons geld aan NWO gaat geven, vraag ik mij af of we daar nog mee moeten doorgaan." Ook WD-kamerlid Monique de Vries is verrast: "Ik dacht dat er in goed

overleg afspraken waren gemaakt. D a n gaat zo'n ingreep van een half miljard wel héél ver." Ze vindt het ook gek dat er niet vooraf overlegd is. "Dat is niet netjes. Met zulke maatregelen hoor je de universiteiten niet te overvallen." Over principiële voors en tegens heeft ze nog geen oordeel. Ritzens partijgenoot Wim van Gelder reageert positiever. Hij noemt overheveling van geld naar NWO "een logisch vervolg op eerdere discussies". De universiteiten waren hem toch te veel gericht op het afhouden van werkelijke invloed. "Het bleef een kwestie van achteraf opschrijven dat men accenten verlegd had, met alle discussie die daar bij hoort. Nee, dan is het helderder om geld te laten verdelen door een instantie als NWO." Wel vindt hij dat die overheveling geleidelijk moet, om een ontslaggolf bij de universiteiten te vermijden. Overigens waren de universiteiten het deze maand m vsNU-verband juist eens geworden over hun eigen

visie op het onderzoekbeleid. D e instellingen willen zelf 'profilering' en 'maatschappelijke afstemming' realiseren en zich hierover achteraf verantwoorden. D e technische universiteiten wilden wel meer aandacht voor toepassingsgericht onderzoek, maar die kritiek werd met enkele tekstaanpassingen verholpen. Daarmee leek alle kou uit de lucht. N u de ingreep van Ritzen een streep door de vsNU-visie haalt, komt ook de eendracht van de universiteiten weer onder druk te staan. Vooral instellingen met veel 'relevant' onderzoek kunnen winst verwachten van de ministeriële ingreep. Zo zegt het Twentse collegelid F. Schutte; "Wij zijn er niet tegen om geld over te hevelen naar NWO, mits dat met mate gebeurt. Als die organisatie zijn structuur aanpast, mag NWO wat ons betreft een research council worden die landelijk het onderzoeksgeld verdeelt. (PS, HOP)

Afgestudeerd politicologe Hadewych Hazelzet Is, nadat ze een jaar als consultant heeft gewerkt, weer de collegebanken ingeschoven. Zij doet verslag van haar ervaringen als PhDstudent aan de 'European University Institute' vanuit Florence, Italië. Deze week deel 2: rennen of stilstaan. Hadewych Hazelzet Ik had het moeten weten. Het was namelijk niet de eerste keer. Wie te hard rent, wordt afgeremd. Daar zit ik dan weer. Het is weer september. De maand van een nieuwe start, herboren na een zinderende zomer. Vermengd met weemoed over wat was en voorbijging, maar vol energie voor wat komen gaat. Een stukje wijzer door de reiservaringen, de niet-studieboeken van de afgelopen zomer. Op weg naar een stormachtig seizoen. Vanaf het moment dat je als kleuter de eerste stappen zet naar school, dringt zich een kalender aan je op die niet overeenstemt met de dagen van het jaar. Vuurwerk hoort voor je gevoel niet aan het eind van december, maar aan het begin van de zomer. D e bezinning niet begin januari, maar begin september. Je ritme bepaald door het tandwiel der educatie. Deze tegenstrijdige klok heb ik, zoals zovelen die het tot de universiteit schoppen, zo'n twintig jaar met me meegedragen. T o e n ik vorig jaar afstudeerde en aan het werkende leven begon, kocht ik voor het eerst een agenda die in januari begon. Zoals het hoort. Opgelucht liep ik weer in de pas der kalenders. Lang hield ik het niet vol. Ik zegde per eind augustus mijn baan op om opnieuw de collegebanken in te schuiven en m e te schikken naar het aloude n t m e . De afgelopen jaren was ik echter keer op keer stroef op gang gekomen. Deze nazomermaand was voor mij een brug geworden tussen het vorige en het komende jaar. Niet uit vrije wil, maar noodlottig afgeremd in mijn vaart naar het volgende avontuur. Afscheid genomen van het een, nog niet gewend aan het ander. Dakloos, werkloos, stuurloos. Vaak belandde ik dan bij mijn ouders. D e eerste en laatste veilige thuishaven. Het kleine dorp in de bollenstreek in scherp contrast met al het spannends dat me te wachten stond. D e ouderlijke zorg versus mijn zelfstandige leven. Ik popelde om te vertrekken. Het ene jaar was mijn bestemming Rio de Janeiro, het volgende jaar Chicago. Mijn koffers gepakt in de gang. Het jaar daarop kwam ik net terug uit Parijs, zonder baan of huis. Dit jaar, nee, dit jaar niet. Dit jaar zou ik vóór september de benen nemen. Op Schiphol zou ik een personal organizer kopen om voorgoed korte metten te maken met de kalenderstnjd. Boem. Daar ging ik. In plaats van in het vliegtuig belandde ik met een dikke knie thuis op de bank. Vorige maand wist ik niet waar ik de tijd vandaan moest halen, nu weet ik me geen raad met een plotselinge zee van tijd. September is voor mij opnieuw een maand van stilstand geworden. Van wachten terwijl iedereen om me heen alweer alle kanten op rent. Van het oefenen in geduld zonder rust in mijn leden. Van voorbereiding op wat komen gaat, ook al heb ik alles allang piekfijn geregeld. Terwijl iedereen denkt dat ik al vertrokken ben. Via Internet volg ik wat aan mij is voorbijgegaan. Snak. Contact met de buitenwereld. Op de homepage van de universiteit waar de eerste lessen zijn begonnen, zie ik dat de klassenfoto reeds gemaakt is. Cheese. Klik. Onuitsprekelijke namen uit alle windrichtingen. iCómo? "Kijk eens schat. Een kopje thee met een stroopwafel." Hollandse gezelligheid. Ik kijk verstoord op uit het studieboek dat ik uit mijn verhuisdozen heb geplukt om niet achterop te raken. Studeren, nu? Is dat niet wat de afgelopen twintig jaar mijn leven heeft beheerst? Wat een ongekende luxe eigenlijk, zomaar opeens een paar weken met mijn benen omhoog... H m m . Ik strek me comfortabel uit naast mijn moeder, een ontspannende roman op mijn schoot en laat me als vanouds lekker verwennen. Verstand op nul, klok stil. Verschrikt denkend aan het naderende einde van deze septembermaand wou ik dat dit even zo kon blijven duren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen