Ad Valvas 1997-1998 - pagina 256

AD VALVAS 27 NOVEMBER 1 9 9 7

PAGINA 1 0

Wetenschappelijke bronnen in gevaar

,»_ ^, IW •

m

Tentoonstelling wil bedreiging collecties onder de aandacht brengen Oude boeken vallen in stof uiteen, grote floppy's met een schat aan informatie zijn onbruikbaar geworden, over twintig jaar zal een beetje computer geen cdrom meer kunnen lezen. In het gebouw van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen is een tentoonstelling te bezichtigen over het verval van wetenschappelijke collecties. Nick van Gaaien Het culturele en intellectuele erfgoed wordt bedreigd. Wetenschappelijke collecties in archieven en bibliotheken zullen verpulveren tot stof als er niet snel ingegrepen wordt. "Al 7 procent van het bezit van de Koninklijke Nederlandse Bibliotheek is niet meer bruikbaar. Dat zijn ongeveer honderdduizend boeken. Als je een bladzijde van zo'n boek wilt omslaan, hou je alleen wat schilfers in je hand", zegt prof dr. P.J.D. Drenth, voorzitter van de ECPA, de europese commissie voor behoud en toegankelijkheid van we-

'Als je een bladzijde van een oud boek wilt omslaan, hou je alleen wat schilfers in je hand.'

tenschappelijke en literaire collecties. D e ECPA vraagt aandacht voor het verval van bibliotheek- en archiefcollecties en wil de betrokkenheid van gebruikers van die collecties vergroten. D e commissie van bibliothecarissen, archivarissen en wetenschappers probeert initiatieven in Europa te stimuleren, te coördineren en van informatie te voorzien en verzorgt trainingen en conferenties. Onlangs heeft de ECPA het boekje Weten 'geweten gewist uitgebracht. Daarin wordt beschreven waardoor en hoe het geschreven en gedrukte erfgoed aan het vervallen is. Ook staan er manieren in o m verval te

voorkomen en tegen te gaan. Het is geschreven ter gelegenheid van een tentoonstelling die tot eind januari wordt gehouden in het gebouw van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. O p die tentoonstelling kunnen wetenschappers zelf zien wat de tijd met boeken doet. "Rond 1810 nam de behoefte aan geschreven teksten enorm toe", aldus Drenth, hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie aan de vu. "De hoeveelheid lompen, waarvan papier toen gemaakt werd, was niet meer toereikend. O m aan de grote vraag tegemoet te komen, werd het papier

vanaf dat moment van houtpulp gemaakt. Het probleem daarvan is dat het op de d u u r in stof verandert. Eerst vertoont het bruine vlekken, dan wordt het kwetsbaar en breekt het makkelijk af Uiteindelijk verpulvert het." Dit komt doordat het papier door een chemische reactie verzuurt. Maar dat is niet de enige reden. Ook de manier waarop mensen met boeken omgaan draagt bij aan het verval. "Mensen beduimelen boeken, maken ezelsoren aan de bladzijden, morsen etensresten en drukken de rug plat als ze een boek willen kopiëren." O m de beschadigde boeken te herstel-

Advertenties

9 e

Wij zoeken collega 's voor 'n leuke parttime baan waarbij je zélf je werktijden kiest en waarvan je méér dan alleen financieel wijzer wordt!

De Taxicentrale Amsterdam zoekt

B.V.

Telefonistes M/V op oproepbasis voor vol continuedienst (dag, avond en nachtdiensten) Bel voor informatie en afspraak

Onze opdrachtgever is een gerenommeerd marktonderzoekbureau. Voor de vestiging in Amsterdam zoeken wij op korte termijn

tel.: 696 17 78.

Oproep medewerkers (m/v) Telefonisch Marktonderzoek

-v^-^ y: DE FUNCTIE Je bent verantwoordelijk voor het telefonisch verzamelen van marktonderzoekgegevens bij bedrijven en particulieren. Via een geautomatiseerd telefoon- en interviewsysteem benader je de mensen van de doelgroepen vriendelijk en correct met onderzoeksvragen. De verkregen antwoorden leg je nauwkeurig vast in het computersysteem. Per week werk je minimaal 3 dagdelen van ± 4 uur De werktijden zijn in de regel van 9:00-13:00, van 13:30-17:30 of van 18:00-22:00 uur In overleg met de planner bepaal je zélf op welke dagen en dagdelen je wilt werken.

0^^^^ M

^

^

GEVRAAGD -k je volgt een opleiding op HBO- of universitair niveau 7tr je bezit een goede spreek- en luistervaardigheid Ttf je hebt serieuze interesse in telefonisch marktonderzoek ~k je voelt je thuis in een goed georganiseerde werkomgeving GEBODEN -k oproepcontract, uren-garantie voor ± 12 uur per week, flexibele werktijden -k uitstekende interne opleiding en stimulerende arbeidsvoorwaarden Ttf een informele werksfeer met plezienge collega's REAGEER SNEL ! Bel ons voor een telefonische kennismaking. Wij zijn te bereiken dagelijks, bij voorkeur tussen 13:00 en 16:00 uur of tussen 20:00 en 21:00 uur

f 020 - 64 22 340 Of stuur een briefkaart om een sollicitatiefomiulier met toelichting aan te vragen. Cube Consultancy B.V. Adviesbureau voor Personeel Organisatie Hunzestraat 12 I, 1079 WC Amsterdam (Vergunning CBA/A-91.0070)

'% 1 oratii

Mariska Herweijer/ECPA

len of het verval te vertragen zijn er verschillende mogelijkheden, vertelt Drenth. "De boeken kunnen met technische middelen gerestaureerd worden, maar dat is te duur. Een andere manier is ontzuring, maar dat is voor boeken in verre staat van ontbinding nutteloos. D e boeken overzetten op microfilm is de meest gebruikte methode. D e teksten in de boeken worden gefotografeerd en op een microfiche gezet. Zo kan de oorspronkelijke tekst van de boeken bewaard blijven." D e bedreiging van wetenschappelijke collecties blijft niet beperkt tot het verval van boeken en tijdschriften. Ook modernere en toekomstige wetenschappelijke bronnen lopen gevaar. "Het optimisme over digitalisatie en andere technische snufjes is volledig misplaatst. Veel mensen gaan er van uit dat het opslaan van teksten in een computer, op een floppy of cdrom een garantie biedt dat die informatie langdurig toegankelijk blijft. Dat is niet zo, de levensduur van digitale informatie is veel korter dan de levensduur van papier. De ontwikkeling op digitaal gebied gaat zo snel dat de huidige software over vijftien jaar verouderd is. De informatie die nu opgeslagen wordt is dan niet meer leesbaar." Zelf werd Drenth ook geconfronteerd met dit probleem. "In dë jaren zestig heb ik een onderzoek gedaan. Daarvoor heb ik tweeduizend kinderen getest; een prachtige steekproef. Al die gegevens zijn opgeslagen op een flexowrite-hand]e, destijds het nieuwste van het nieuwste. N u is er in Nederland nog maar één machine die het bandje kan lezen. Die staat in een museum en mag je niet gebruiken. Mijn gegevens zijn dus weg." O m de gegevens die nu digitaal worden opgeslagen in de toekomst ook toegankelijk te houden, moeten ze steeds leesbaar gemaakt worden voor een nieuw software-systeem. Die informatie moet dus actief bewaard worden. "Men moet niet de illusie hebben dat alles bewaard kan blijven en toegankelijk blijft. Mensen die nu weglopen met Internet, hebben op zolder kratten vol met grammofoonplaten staan die ze niet meer kunnen afspelen. M e n is zich er niet van bewust dat de voortdurende progressie op technologisch gebied veel informatie onleesbaar maakt. D e ECPA probeert dit duidelijk te maken." O m boeken die nu geschreven worden ook voor toekomstige generaties te behouden, zou de commissie het liefste zien dat alle teksten die bewaard moeten worden, op zuurvrij papier wordt gedrukt. Helaas zijn er maar weinig drukkers die dat doen, terwijl het in prijs niet veel uitmaakt. De meesten doen het alleen als de auteurs erom vragen. De ECPA probeert daarom door boekjes, tentoonstellingen en een website schrijvers onder meer bewust te maken van het n u t van zuurvrij papier. "Hoe eerder je iets doet, hoe beter", aldus Drenth. "Als het verval van boeken doorgaat, wordt het herstel steeds moeilijker." European Commission on Preservation and Access: Weten geweten gewist - Bedreigde wetenschappeiiji^e collecties in archieven en bibliotheken, Amsterdam, 1997, ISBN 90-6984-192-4. De tentoonstelling is tot eind januari op afspraak te zien in het gebouw van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Kloveniersburgwal 29, Amsterdam. Voor meer informatie: tel. 020 5510839.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen