Ad Valvas 1997-1998 - pagina 466

PAGINA 16

AD VALVAS 5 MAART 1998

In rokerige cafés, op sociëteiten, in zalen op de VU en kamertjes drie hoog achter in de stad komen studenten bijeen. Om feest te vieren, te bomen over een serieus thema, slap te ouwehoeren of een hobby te delen. Deze week: Humanistisch Café in vE90 over de betekenis van dromen.

Humanistisch Café over de betelcenis van dromen: 'Je droom is altijd je eigen verhaal.'

Bram de Hollander

''S Nachts koop ik alvast een brood' Marianne hoek van Dijke Er klinkt muziek uit de bar van VE90, het huis van het Amsterdamse studen­ tenpastoraat. De bar zit bijna vol, al is het nog geen acht uur. Iedereen be­ stelt nog snel een kopje koffie of thee voordat alle cursussen, discussies en lezingen losbarsten. Het schoolbord naast de voordeur meldt welke activi­ teiten er vanavond zullen plaatsvin­ den. Eén ervan is een Humanistisch Café over de betekenis van dromen en wordt georganiseerd door Anton Koolwijk, humanistisch raadsman onder studenten. "Een soort dominee voor mensen die niet gelovig zijn, noem ik het maar", vertelt hij aan de vijftien mensen die rond de aaneenge­ schoven tafels zitten. Wie denkt dat hier alleen maar principiële niet­gelo­ vigen te vinden zijn komt bedrogen uit. De meesten zijn vaste bezoekers van VE90 en het maakt hen niet uit of de activiteit nu met of zonder God ge­ organiseerd wordt. Astrid en Enrico kennen elkaar van 'Geef mij maar Amsterdam', waarbij een aantal studenten samen met Anton Koolwijk de stad verkenden. Enrico, student kunstmatige intelli­ gentie aan de vu, die een terugkeren­ de droom over zijn broer heeft, kreeg de interesse voor dromen van zijn ou­ ders mee. Astrid, die Beleid, Commu­ nicatie en Organisatie doet aan de vu, heeft even een dipje in haar studie en droomt raar. Daar wil ze wel eens meer over weten. "Ik droomde pas dat ik een steile berg beklom en een auto naar beneden zag storten", ver­ telt ze. De lezing van vanavond staat ook open voor niet­studenten. Een man van middelbare leeftijd vertelt dat hij zo nu en dan nachtmerries heeft "en nu hoor ik dat die een betekenis heb­ ben, al lijkt me dat onwaarschijnlijk". Een studente schrijft al jaren haar dromen op en snapt meestal pas na een tijdje waar ze eigenlijk op sloegen. Anneke van Zutphen, al jaren ervaren droomuitlegster, is optimistisch: "Je droomt altijd over jezelf. Het is je eigen scenario, je eigen verhaal. Jij bent ­ook de enige die er betekenis aan kan geven." Studenten kunnen zich in de weken na deze lezing onder haar leiding bekwamen in het duiden van hun eigen dromen. Anneke is gewend de theorie over dromen in stukjes en beetjes tijdens de cursus te vertellen. Voor deze avond heeft ze al die stukjes theorie aan elkaar geplakt. Wat ze op papier heeft staan, leest ze letterlijk voor. "Het begint misschien wat droog, maar later wordt het interessanter", belooft ze van tevoren. Na een korte

inleiding over de geschiedenis van de droomduiding, waaruit onder meer blijkt dat droomuitlegger bij de Baby­ loniërs net zo'n normaal beroep was als psychotherapeut nu, krijgen de toehoorders de twintigste­eeuwse theorieën over dromen voorgescho­ teld. "Slapen is van wakend denken gaan naar gevoelens, wensen en ang­ sten. Je verlangens worden niet meer gecensureerd en verbeelden zich in je dromen", vat Anneke het uitgangs­ punt van deze theorieën globaal samen. Vooral in de REM­slaap zijn dromen zeer levendig. Daar zijn twee psychologiestudenten in het gezelschap het niet meteen mee eens. Volgens hen moet je de slow wave­slaap ook niet onderschatten als het op dromen aankomt. "De theo­ rieën die wij leren zijn van deze tijd en niet zo oud als die van Jung", voegt een van hen nog toe. "Heb je daar een boek over? ", wil Anneke meteen weten. Ze wil eerst het naadje van de

kous weten voor ze ergens antwoord op geeft. "Een beetje jammer", vindt Sander, de vragensteller, dat achteraf "Ik ben gewend dat er bij cursussen hier veel gediscussieerd wordt. Dit is kennisoverdracht." Persoonlijk droomt hij vaak dat hij in een ruimte rondvliegt en nog niet weet waar hij zal landen. Anneke laat zich ook niet verleiden tot het verklaren van droomverschijnse­ len. "Hoe komt het dat ik soms het gevoel heb dat een droom nog door­ gaat als ik al wakker ben? ", vraagt een deelneemster. "Dat is heel goed, want dan ga je met de boodschap van de droom meteen wat doen", is het enige antwoord dat ze krijgt. "Bestaan voor­ spellende dromen? ", wil iemand an­ ders weten. "Denk eerst eens na of er geen aanwijzingen in je dagelijks leven waren die je in je droom hebt ge­ bruikt", is haar advies. Anneke vertelt dat Jung in zijn droomtheorie uitgaat van het idee dat

mensen oersymbolen, die ook in my­ thische verhalen voorkomen, in hun dromen verwerken. Dat roept vragen op. "Wanneer die beelden ook voor­ komen in dromen van niet­religieuze mensen, betekent dat dan niet dat alle mensen van nature religieus zijn?" Ie­ dereen wacht gespannen op de reactie van de humanistische droomverklaar­ ster. Zij draait de redenering echter om: "Alle religies maken gebruik van de oersymbolen die ten diepste in de mens zitten. Volgende vraag is dan natuurlijk wat je met een woord als God moet... Daar kom je niet uit", omzeilt ze behendig een heikel discus­ siepunt. De vermoeidheid begint toe te slaan bij het lezen. "O wacht, daar stond een punt. Even deze zin op­ nieuw lezen." Jantine, Annemiek en Kim, alle drie tweedejaars theologie aan de vu, zijn na afloop een beetje teleurgesteld. "Volgens mij weet ze heel veel, maar omdat ze haar verhaaltje oplas kwam

het niet zo goed over", vindt Anne­ miek, die zelf regelmatig droomt dat ze achtervolgd wordt en "de meest vreselijke spelletjes" moet doen. Janti­ ne is het met haar eens. Ze zal wel aan de cursus meedoen. Wie weet helpt het haar om beter bestand te zijn tegen haar praktische dromen, waarin ze 's nachts alvast een brood koopt en dan prompt de volgende dag in het echt vergeet naar de bakker te gaan. Kim maakt in de nacht voor een tentamen de vragen al minstens vijf keer. Ook zij begint, ondanks de te­ genvallende lezing, aan de droomcur­ sus. Nadat Anneke na een korte pauze haar werkmethode in de cursus heeft uitgelegd, is de avond afgelopen. Met een welgemeend "Droom ze!", sluit Anton Koolwijk af. In de bar klinkt nog steeds muziek. Misschien komt Marco Borsato nog wel voorbij.

FEUILLETON Dagboek van Katja (Katja zit weer voor een tentamen en bestudeert afasiepatiënten, want hun taalkundige constructies zijn zo aardig. Maar ze is ook al­ weer tzvee maanden zwanger en nog steeds 'weet de vader van niks. Gaat daar nu verandering in komen? Verder het laatste woord over macho's en verlegenen.)

24. Jan K. is een verlegen dichter. Dani is een macho voetballer. Wat zou je over die twee types kunnen zeggen? Een macho leeft van het tijdelijke. Hij wil het (het vrouw, het meisje) hier en nu. En als het (het liefde, het neuken) niet leuk is, dan neemt hij iets anders (de moeder, de dochter). Een verlegen knaap wil iets zijn hele leven. Het moet zijn hele leven duren, en liefst ook daarna. Een ver­ legen jongen gelooft in de eeuwig­ heid. Hij wil het juist niet nu. Hij wil het ook niet straks. Hij wil het voor altijd. Hij wil er maar één. Hij is een dichter. Een macho wordt elk uur verliefd. Een verlegen jongen is bang dat zijn grote liefde al voorbij is geko­ men en gelooft niet dat die ooit nóg een keer komt. Je kunt als vrouw dan ook beter een verlegen jongen nemen dan een macho. Maar een macho is weer leuker en fijner in bed. Daarom: neem er twee. Mijn kind is van Jan. Maar ik kan

hem dat niet nog zeggen. Als ik hem zo 's avonds in de bibliotheek bezig zie, dan zie ik de jongen­die­verlegen­ is­en­alles­in­zijn­eentje­moet­op­ knappen. Het liefst zou ik hem het fotootje willen laten zien van de echoscopie van ons kindje dat nu twee maanden oud is. Verlegen jon­ gens zijn als de koning van Kypros in Ovidius' Pygmalion. Hij kerft in steen de volmaakte vrouw en laat Venus daar de adem in blazen. Die vrouw is eeuwig. Zij is een stuk steen, onveranderlijk... Dat willen verlegen jongens. Narcissus ­ we moeten hier­ voor nog even bij Ovidius' Meta­ morphosen blijven, is daarentegen een echte macho. Zo van zichzelf ver­ vuld dat hij zich niet eens door de mannen en de vrouwen laat aanra­ ken: "Hij weet niet wat hij ziet, maar wat hij ziet zet hem in brand/ Het is eenzelfde schijnbeeld dat hem aan­ lokt en teleurstelt./ Verliefde dwaas, je jaagt vergeefs op vluchtende gestal­ ten/ Wat je begeert is nergens..." Niemand kijkt zo graag in een spiegel als Dani... Ik zal hem missen, want

zijn vertrek is aanstaande. Hij weet zich maar niet bij Olsen in de kijker te werken. Hij kent de grammatica van het voetbal, maar niet de 'gram­ mar of life'. Hij meent dat je alles met schoonheid kunt bewerkstelligen, en hij beseft niet dat schoonheid op den duur verveelt. Niets is zo geda­ teerd als de esthetiek van vroeger. Anders gezegd: alles wat nu schoon­ heid heet, wordt op den duur foeile­ lijk, /afscheid nemen van je minnaars

­ iets moeilijkers is er niet. Wat had je? Wat heb je? Afscheid nemen van geheime minnaars laat zien dat ritu­ elen geen enkele zin hebben. "Ik zal je missen, Ivan...." "Nee, nee, ik zal jou missen, Katja.... Kom, laten we nog één keer met elkaar naar bed gaan.." "Nee, Ivan, laten we dat niet doen." "Jawel, als herinnering aan vroeger..." "Als herinnering aan wat, Ivan..." "Aan... aan de mooie tijden die we hebben gehad." In de kunst is de valsheid altijd het schoonst. Op het ogenblik bestudeer ik de afasie van Broca en de afasie van Wernicke. Broca­patiënten pra­ ten moeizaam in telegramstijl ("Ik... heeft...nee...ik...hebt niet...niet slaapt..."). Ze hebben een hersenbe­ schadiging in het gebied net boven de linkerslaap. Wemicke­patienten (her­ senbeschadiging ligt meer naar achte­ ren) praten juist vlot, maar wat ze zeggen kun je niet volgen. ("Ja maar ach kijk hier wat denk je zeg 'ns doen, moeten we, maar dan achter­ stevoren toch?") Je zou kunnen zeg­ gen dat de Broca's de verlegenen zijn en de Wemickes de macho's. Ik wil uitvinden dat er hersenweefsel aange­ maakt kan worden zodat deze hersen­ storingen te verhelpen zijn. Is het slecht om een kind te willen met een hersenbeschadiging? Jan... ik ben zwanger... Zeg het toch, Katja. Katja van Groeningen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen