Ad Valvas 1997-1998 - pagina 275

PAGINA 13

AD VALVAS 4 DECEMBER 1997

En nu dan promoveren

' ?'^<^^'

Afgestudeerd politicologe Hadewych Hazelzet is, nadat ze een jaar als consultant heeft gewerkt, weer de collegebanken ingeschoven. Zij doet verslag van haar ervaringen als PhD-student aan de 'European University Institute' in Florece, Italië. Deze week deel 7: serieus genomen. Hadewych Hazelzet

Jan Willem Sap: 'Als ik een zwerver voorbijloop zonder hem iets te geven, heb ik hem eigenlijk vermoord.'

Peter Wolters - AVC/VU

'Geen tentamens op maandag' Rechtsfilosoof Sap pleit voor méér dan fatsoensnormen Normen en waarden zijn 'in' in de politiek. Nagenoeg iedere partij lijkt met de verkiezingen in het vooruitzicht een nieuw normbesef hoog in het vaandel te hebben staan. Maar hoe die moraal vorm moet krijgen, is een tweede. Rechtsfilosoof dr. Jan Willem Sap schreef er een boekje over, waarin hij fel uithaalt naar WD-leider Bolkestein. Peter Boerman Normen en waarden zijn terug op de politieke agenda. Zeker na de dood van Meindert Tjoelker in Leeuwarden is de roep om jongeren normbesef bij te brengen toegenomen. Ook WD-leider Bolkestem deed een duit in het zakje. In de Tweede Kamer zei hi) drie jaar geleden al te vrezen voor 'Amerikaanse toestanden', met name in achterstandswijken waar minderheden vervallen in drugsgebruik en criminaliteit. O m verdere ontwrichting van de samenleving te voorkomen, was er volgens hem een 'verbindend element' nodig, dat gevonden zou kunnen worden in de aloude christelijke normen en waarden. Een verrassende uitspraak, want zi)n voorganger Ed Nijpels had zich altijd verre gehouden van het christendom. "Nijpels predikte een soort Veronica-liberalisme", meent rechtsfilosoof dr. Jan Willem Sap. "Onder het motto: 'Gewoon lekker jezelf zijn.' Voor Bolkestein was dat niet genoeg." Dat is terecht, vindt Sap. Maar in de manier waarop Bolkestein zijn pleidooi voert kan de rechtsfilosoof zich heel wat minder vinden. "Bolkestein Ägt dat er een 'bezielend verband' nodig is, omdat er binnen twee jaar een miljoen allochtonen in Nederland wonen. Dat vind ik vreemd. Ik vmd het verkeerd om het christendom in te zetten tegen allochtonen. Dat mag nooit een reden zijn om een beroep op normen en waarden te doen." Saps ergernis over het betoog van Bolkestein ging zelfs zo ver dat hij er een boekje over schreef, dat de-titel Decency versus Justice meekreeg. "Er IS voor mij een groot verschil tussen fatsoen en gerechtigheid. Het christelijk geloof gaat verder dan alleen maar de fatsoensnormen dat je niet mag stelen en zo. Er komt ook een stuk gerechtigheid bij kijken: het helpen van de medemens. In de bijbel mag de arme aanzitten bij de edele. Maar daar heeft Bolkestein het niet over. Het blijft heel oppervlakkig.

Terwijl de bijbel Jiiet het verhaal van het fatsoen is. De bijbel wil volgens mij wel iets meer." De partij-ideoloog van de WD en humanist Paul Cliteur zei na de opmerkingen van Bolkestein dat het christendom niet nodig is om je in de samenleving met anderen verbonden te voelen. Cliteur verwees daarbij naar de universele verklaring van de rechten van de mens, waarin immers ook een aantal basisnormen en -waarden -opgeslagen ligt. Sap valt hem daar in zijn boekje op aan. "Het christendom mag dan wel op zijn retour zijn, maar het geloof heeft wel een aantal inspirerende concepten voortgebracht. Mijn stelling is dat ook de universele verklaring van de rechten van de mens voor een groot deel gebaseerd is op theologische uitgangspunten." Het probleem met Bolkestein, zegt Sap, is dat het moeilijk in te schatten is hoe authentiek zijn pleidooi is. "Je krijgt toch het vermoeden dat hij electoraal bezig is, dat hij kiezers wil winnen. Door zijn beroep op oude normen en waarden probeert hij een deel van het CDA leeg te halen. Maar in de MSD-affaire, waarin zijn -commissariaat bij een medisch bedrijf ter

discussie werd gesteld, zei hij weer: 'Ik mag alles wat niet door de wet verboden is'. Dat vind ik niet zuiver. Eerst betogen dat er meer is dan de wet, om vervolgens als het je uitkomt het tegenovergestelde te claimen." Dat ook het CDA gevoelig is voor electorale belangen omdat de partij plotseling haar sociale gezicht weer benadrukt en aanschurkt tegen de PvdA, spreekt Sap tegen. Dat bij het CDA de ex-directeur van Artsen zonder Grenzen op de kandidatenlijst opduikt, zegt volgens hem genoeg. " N u het CDA in de oppositie zit, heeft het gewoon meer tijd om na te denken", zo vat hij samen. "Ik ben zelf erg geïnspireerd door het verhaal waarin Jezus broden en vissen uitdeelt aan mensen die honger hebben", vervolgt hij. "De hongerigen roepen direct: 'Laten we Jezus koning maken'. Maar Jezus vlucht weg. Hij weet namelijk dat macht corrumpeert. Hij wil zelf geen koning worden. Hij bedoelt te zeggen: je moet het uitdelen zelf overnemen. Dan breekt de zon door, dan knjg je aandacht voor elkaar. D a n ontstaat er gerechtigheid. Dat verhaal heeft Bolkestein niet verteld. Bolkestein bleef hangen bij het fatsoen. Maar ik kan wel denken dat ik fatsoenlijk leef, als ik de vu uitloop en ik loop een zwerver voorbij zonder hem iets te geven, dan heb ik zo iemand eigenlijk wel vermoord. Barmhartigheid kun je natuurlijk niet afdwingen. Maar je kunt het wel zichtbaar maken voor elkaar. Anders gaan we terug naar de barbaren." Volgens Sap wordt het tijd dat de regering werk maakt van de vraag: 'Waar staan wij Nederlanders voor?'

Saps nieuwe tien geboden 1. Zorg dat je niet afhankelijk wordt van andere goden. 2. Zet mij niet vast in e e n beeld: n o c h i n e e n standbeeld, n o c h in gedachten. 3. N o e m mijn n a a m niet bij zaken waar ik niets m e e te m a k e n wil h e b b e n . 4. O p m i j n dag zal iedereen vrij zijn. 5. W e e s blij m e t de m e n s e n dicht o m je h e e n . 6. W e e s niet z o m a a r lelijk tegen m e n s e n . 7. P r o b e e r bij elkaar te blijven, ook als dat moeilijk is. 8. Pak niks weg dat van e e n ander i s . 9. Vertel g e e n lelijke dingen over e e n ander. 10. Wil niet altijd h e b b e n wat e e n ander heeft.

"We moeten antwoord vinden op de vraag wat onze waarden zijn. H o e kijken we aan tegen de positie van de vrouw? Pikken we alle intolerantie van de islam? En die van de SGP? Dat soort vragen." De rechtsfilosoof van de juridische faculteit pleit voor "een moderne versie van de tien geboden". Een aanzet daartoe heeft hij in zijn boekje al gedaan. En hij houdt nóg twee opvallende pleidooien: voor zondagsrust en voor een nieuwe nationale feestdag. "De 24uurs economie vind ik op zich nog niet zo erg. Maar het gaat mij erom dat er één gemeenschappelijke dag in de week moet zijn dat je géén slaaf bent, dat je echt vrij bent. Ik vind ook dat je als v u daar best het voortouw in mag nemen, door bijvoorbeeld te besluiten dat er op maandag geen tentamens zijn. Anders zit iedereen toch op zondag te stressen. Zo laat je zien dat je viert dat je geen slaaf bent. Mijn doel is de zondagsrust weg te halen uit de sfeer van klemburgerlijk orthodox gedoe. De zondag moet een feestdag worden, die je viert met familie en vrienden." Ook de opzet van Koninginnedag en 5 mei mag van Sap op de helling. "Koninginnedag vind ik een heel knullige dag. En de koningin met mij. Ik ben wat dat betreft jaloers op Amerika, waar de onafhankelijkheid groots gevierd wordt. D e beginselen waar wij voor staan worden bij ons echter niet gevierd. We vieren dan wel bevrijdingsdag, maar op 5 mei werden we alleen maar bevrijd. We hebben onszelf met bevrijd. Ik vind daarom dat we moeten komen tot een nationale feestdag die wordt gekoppeld aan de geboorte van Nederland als vrij volk in de Tachtigjarige oorlog en aan de strijd van Willem van Oranje voor vrijheid en verdraagzaamheid. Dat betekent ook dat er weer wat meer moet gebeuren aan overdracht van de vaderlandse geschiedenis, bijvoorbeeld rond het Plakkaat van Verlatinge, waarmee we ons in 1581 van de Spanjaarden vrijmaakten. Willem van Oranje is voor veel studenten Jeroen Krabbé, en het historisch besef gaat vaak niet verder terug dan de 2-1 tegen Duitsland in 1974. Dat is jammer. We zullen moeten proberen wat meer herinnering te creëren. Niet om het verleden te verheerlijken, maar om de toekomst met meer overtuiging tegemoet te treden." John V/ Sap Decency versus justice, Van Gorcum, Assen, 1997, ƒ 40, , ISBN 90 232 3277 1

39 seconden. Vanaf de grond tot in de wolken. Dat is hoe lang het duurt. Ik ben bang om op te stijgen en te landen, daarom tel ik altijd mee in gedachten. 39 seconden is zo'n ongelooflijk korte tijd voor de omschakeling van aards naar zwevend dat ik mezelf weer bij elkaar weet te rapen. N o g niet zo lang geleden associeerde ik vliegen met een uitzonderlijke vakantie. Inmiddels beweeg ik me op de automatische piloot van gate naar gate, een stapel paperassen onder de arm. Maar dit keer was toch een mijlpaal. Al weken waren de zenuwen opgelopen. Wat werd er van me verwacht? Zou ik niet te licht worden bevonden? T e jong? Zou ik uit mijn woorden komen? Zouden de rode vlekken in mijn hals me niet verraden? Ik probeerde me zo goed mogelijk voor te bereiden. Tussen de bedrijven door. Nee, vanavond kan ik echt niet mee uit. Ik las alles wat los en vast zat. Informeerde voorzichtig bij collegae en vrienden: hadden zij zoiets wel eens meegemaakt? Aan de vooravond kreeg ik het opeens te kwaad. Mijn printer liep vast. Mijn woorden stokten. H a d ik dat anikel ooit geschreven? De tijd die ik zou moeten vullen leek een eeuwigheid. Ik zocht steun bij de overige bijdragen die me ter voorbereiding waren toegestuurd. Slaapgebrek maakte mijn concentratie er niet beter op. Trouwens: wat moest ik aan? Ik had helemaal niets om aan te doen! Ik greep me vast aan het grijpbare. Ik snelde naar het centrum. D e Italiaanse verkoper knipperde niet eens met zijn ogen bij het horen van mijn schoenmaat. Met twee paar stond ik weer buiten. Mijn eerste pumps. Ik zou in ieder geval serieus ogen. Voor het geval ik het er niet op uithield kocht ik voor de zekerheid nog een comfortabel paar voor na afloop. M e t moeite kreeg ik mijn koffer dicht. Geleend: zo'n sjieke met wieltjes die je niet hoeft in te checken. N o g snel een espresso. Taxi! Eenmaal in de lucht sloot ik mijn ogen. Er was niets meer aan te doen. Ik was onderweg. Weer een serieuze stap verder in deze kort geleden begonnen nieuwe fase in mijn leven. Betaald op reis! Luttele uren later klikklakte ik over het terrein op zoek naar de ruimte waar mijn eerste internationale conferentie zou plaatsvinden. Ah, dus u bent mevrouw Hazelzet? Ik werd al verwacht. Was mijn hotelkamer in orde? M e t mevrouw aangesproken. Ik speldde mijn naamkaartje op: European University Institute Florence. Ik voelde me steeds serieuzer worden. Vluchtig keek ik op het programma. Ready for take ojp De volgende ochtend om negen uur mocht ik de spits afbijten. D e kersverse promovenda. In een fractie van een seconde stond ik vanuit de wolken weer met beide benen op de grond. Wie zou wie slaapdronken aan zitten kijken vanaf de andere kant van het spreekgestoelte? De deelnemerslijst. Geen paniek, rustig tellen in gedachten. Niet alleen de academische wereld was vertegenwoordigd. Ook mensen van ministeries en niet-gouvernementele organisaties hadden ingetekend. N e w Delhi, Sofia, New York, Maastricht, London, Florence. Misschien hadden ze mij toch iets minder serieus moeten nemen? Die nacht woelde ik tussen de vers gesteven lakens. De minibar gevuld. D e wake-up call geregeld. Ik kreeg de neiging om al mijn vrienden te gaan bellen: waar ik nu toch ben beland! Ik probeerde tot 39 te tellen om in slaap te vallen. Maar piepende remmen, verkeerd om geprojecteerde sheets, ruisende microfoons, vastlopende printers en hoge hakken spookten door mijn hoofd. Het gelach van enkele doorgewinterde deelnemers die aan de bar verder 'confereerden' drong tot me door. Of had ik mezelf soms iets minder serieus moeten nemen?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen