Ad Valvas 1997-1998 - pagina 337

PAGINA 9

AD VALVAS 15 JANUARI 1998

'Waarom 680 ratten voor dit onderzoek?' Nadenken over waarden in het VU­onderwijs Meer aandacht voor waarden in het onderwijs, was de wens van prof.dr. E. Boel<er, tot voor kort rector van de VU. Sommigen mopperden over een op handen zijnde reconfessionalisering, anderen vonden Boekers plan niet christelijk genoeg. Ondertussen werkten projectcoördinatoren stug door. Waardoor waarden nu langzaam maar zeker een plaats krijgen in de onderwijsprogramma's. Biologie bijt de spits af.

Martine Zuidweg "U bent een ambiteuze en succesvolle wetenschapper op het gebied van de neurowetenschappen Een grote far­ maceutische industrie is geïnteres­ seerd in uw onderzoek", zo lazen stu­ denten biologie afgelopen herfst tij­ dens een practicum D e studenten moesten zich, in de rol van weten­ schappers, buigen over de vraag of ze in zee zouden gaan met een fictief bedrijf De studenten alias weten­ schappers ontvingen ook een brief van een milieu­organisatie die alarm sloeg "WIJ zijn er niet gerust op dat de uit­ komsten van uw onderzoek alleen maar gebruikt gaan worden voor medische toepassingen, maar denken dat uw resultaten ook ingezet gaan worden in de ontwikkeling van chemi­ sche wapens (zenuwgassen) " Aan de studenten de taak o m op beide brie­ ven uitgebreid in te gaan "Die brieven hebben we een beetje afgeraffeld", bekennen Nienke H o m ­ mes en Ruth Huizinga D e beide tweedejaars zijn met bh) met de haas­ tige manier waarop het nieuwe cur­ susonderdeel een plaats heeft gekre­ gen in de lessen van het vak molecu­ laire biologie Nienke "Alles moest gebeuren tijdens de practica, als we aan het wachten waren op de resulta­ ten van ons expenment " Maar het

Economie formuleert attitude afstudeerders Economie i s n a Biologie e n Let­ teren aangewezen als faculteit om het waardenproject te c o n ­ cretiseren, m a a r heeft n o g n a u ­ welijks iets op papier. Wel staat het waardenproject g e n o e m d i n de omschrijving v a n h e t n i e u w e curriculum. O p dit m o m e n t buigt het bestuur z i c h over de 'leerdoelstellingen' d i e omschrijven wat studenten i n huis moeten h e b b e n als h u n studie er op zit. Volgens o n d e r ­ wijsmanager E . Spoor van E c o ­ nomie staat daarin niet alleen over welke kennis e n v a a r d i g h e ­ den studenten m o e t e n beschik­ ken, maar ook wat "de gewenste attitude" van afgestudeerden i s . 'Studenten m o e t e n bij k u n n e n dragen aan oplossingen v a n economische p r o b l e m e n e n bovendien h u n oplossingen k u n ­ nen toetsen aan h e t i n d e m a a t ­ schappij geldende n o r m e n ­ e n waardenstelsel", formuleert Spoor. Er zijn nog geen p l a n n e n voor een concrete vertaling van h e t waardenproject i n h e t onder­ wijs. Wel bestaat h e t idee o m een gespreksgroep o p te richten, bestaande uit d o c e n t e n van de huidige vormingsvakken (zoals filosofie, wetenschapsleer e n geschiedenis) e n de e c o n o i n i e d ­ ocenten.

$) In aanwezigheid van 680 ratten nam Sjoulte de proef op de som Illustratie Aad Meijer

onderwerp op zich vinden ze boeiend "De vraag of je als onderzoeker ver­ antwoordelijk bent voor wat mensen met jouw resultaten doen, vind ik een belangnjke", zegt Nienke, die er ove­ rigens voor zou bedanken met het far­ maceutische bedrijf in zee te gaan

Dierproeven Bi) Biologie heeft een projectgroep, waarvan ook studenten deel uitmaak­ ten, het stilstaan bij normen en waar­ den een plaats gegeven in vier onder­ wijscursussen voor tweedejaars Behalve bij moleculaire biologie heb­ ben de tweedejaars biologen ook bij de cursus cellulaire biologie gewor­ steld met een delicate kwestie Hier ging het om dierproeven Een groot deel van de mzichten in de cellulaire biologie, waarmee kanker kan worden aangepakt, is te danken aan resultaten van onderzoek met proefdieren In werkgroepen moesten studenten voor­ stellen van onderzoekers beoordelen vanuit het gezichtspunt van de dierex­

den uitgevoerd en welke resultaten daar uitkomen N u wordt pas duide­ lijk dat je als onderzoeker met zomaar een idee kunt uitvoeren, maar goed moet nadenken over welke dieren je kan gebruiken en hoeveel " Dat IS precies de bedoeling van oud­ rector prof dr E Boeker, die het waardenproject twee jaar geleden op gang bracht Hij zou graag willen dat studenten "in discussie met docenten en m e t elkaar h u n eigen denkbeelden en opvattingen kunnen articuleren en zich daarmee voorbereiden op het dragen van h u n eigen verantwoorde­ lijkheid, ook en vooral na het verlaten van de academie" De studenten knjgen studiepunten voor dit onderdeel en kwamen stuk voor stuk opdagen Anders dan de studenten van de cursus moleculaire biologie, die geen cijfer kregen voor hun inzet D e docenten zijn teleurge­ steld over de opkomst met meer d a n

eenachtste van de tweedejaars kwam bi) de slotbijeenkomst opdagen Maar Nienke verklaart "We zijn er ook wel veel tijd mee kwijt " "Bovendien werd die bijeenkomst gehouden toen het tentamen al was geweest", vult studie­ genote Ruth aan Onderwijsmanager dr Anneke Wag­ ner van Biologie geeft toe dat de plan­ ning van de cursusbijeenkomsten tot nu toe te wensen overliet Maar ze vraagt zich af of een gebrek aan tijd de opkomst van studenten heeft gedrukt Ze gelooft dat de studenten eenvou­ digweg nog moeten wennen aan de nieuwe aanpak "In principe is elke cursus natuurlijk afgewogen qua uren In die zin kost deze cursus studenten echt niet meer tijd dan een andere Misschien dat de prioriteit bij studenten nog te veel ligt bij de te bestuderen stof, zodat ze denken ik zit hier n u wel te luisteren, maar m die tijd had ik ook een hoofd­

stuk kunnen doen " Biologie IS de eerste en tot nu toe de enige faculteit die het project 'Van Waarden Weten, de plaats van waar­ den m het VU­onderwijs' m praktijk heeft gebracht Volgens voorzitter prof dr E Van Leeuwen van de cen­ trale stuurgroep, die moet zorgen dat het project een plaats knjgt binnen alle faculteiten, heeft Biologie een voorbeeldfunctie N e t als Letteren, Economie en Psychologie Pedago­ giek, die nu aan de beurt zijn om het waardenproject in het onderwijs op te nemen Van Leeuwen "Het is de bedoeling dat deze faculteiten als pz/or­faculteiten gaan dienen Op basis van de ervanngen m deze faculteiten zijn we nu een stappenplan aan het ontwikkelen Daarmee kunnen we op de andere faculteiten afstappen "

penmentencommissie ( D E C ) , die de

ethische kant van dierproeven in de gaten houdt "Wi) hebben de aanvraag afgekeurd", zegt Ruth Huizmga resoluut tijdens een van de werkcolleges Ze staat voor het bord met een pak papieren in de hand "We hebben problemen m e t het aantal proefdieren dat de onder­ zoeker denkt nodig te hebben Waar­ om er 680 ratten nodig zijn voor deze proeven, is ons niet duidelijk We vin­ den het ook raar dat er nog met goed gekeken is naar alternatieven " Proef­ dierdeskundige van de universiteit dr Jan Wolters reageert "Als ik d u soort voorstellen kxijg, waarbij je moet gaan rekenen en puzzelen om erachter te komen hoe de onderzoeker aan het aantal benodigde dieren komt, blijkt uit mijn berekening meer dan eens een heel ander getal te komen " H e t nadeel van dit soort onderzoek, voegt hij er nog aan toe, "is dat je zoveel materiaal verliest" "Het snijden van de hersenen van ratten m plakjes is heel precies werk D a t lukt niet altijd goed " Leerzaam, vindt Eveline Veenhof, die goed heeft geluisterd naar Wolters' uitleg " W I J discussieerden eerder ook wel over dierproeven maar dan bleef het altijd bij dezelfde abstracte ant­ woorden Je hebt een paar argumen­ ten voor en een paar tegen Maar hier ga je uit van een concreet onderzoeks­ voorstel en word je gedwongen om zelf een keuze te maken " Haar buur­ vrouw Nienke H o m m e s kan zich daann vinden " O p colleges krijg je alleen te horen welke proeven er wor­

Letterenstudenten krijgen vormingsvakken M o e t e n n u i n e e n s alle n e u z e n dezelfde kant o p , alleen o m d a t Boeker dat zo nodig wil, klonk h e t van meet af aan in de wandelgan­ gen v a n Letteren. B i j d o c e n t e n v a n de letterenfaculteit bestaat scepsis over h e t waardenproject. S o m m i g e n vrezen e e n 'reconfes­ sionalisering'. "Onterecht", vindt dr. J. Noordegraaf, d i e het p r o ­ ject bij Letteren coördineert. "Het gaat niet o m h e t opleggen van waarden, maar o m de bewustwording d é t er w a a r d e n i n het onderwijs w o r d e n overge­ b r a c h t . " D o c e n t e n geven h u n m e n i n g i n e e n collegezaal sowieso vaak al e n leggen d a a r m e e i m p h ­ ciet studenten waarden e n n o r ­ m e n o p . " O n z e inzet is d i e waar­ den e n n o r m e n expliciet te m a k e n " , zegt Noordegraaf. Zo heeft ook Boeker h e t altijd gefor­ m u l e e r d . In d e diesrede bij h e t 115­jarig b e s t a a n van de v u , waar hij zijn plannen voor waarden i n het onderwijs presenteerde, zei Boeker: "Het is zeker niet m i j n bedoeling e e n soort ' w a a r d e n m a ­ nifest' v o o r de v u te schrijven. H e t gaat m e e r o m dat o p de faculteiten discussie over h e t onderwerp plaatsvindt. D a t is g e w o o n é é n van d e aspecten v a n g o e d onderwijs."

Ondanks de kritiek b i n n e n de faculteit is h e t c u r r i c u l u m v a n de letterenstudenten inmiddels a a n ­ gepast m e t ingang van h e t k o m e n d studiejaar. Weliswaar e e n jaar later dan gepland, m a a r dat heeft t e m a k e n m e t de r e o r ­ ganisatie van de faculteit. Terwijl de biologen h e t waardenonderwijs in de bestaande vakken h e b b e n opgenomien, creëert de letteren­ faculteit daarvoor e e n reeks n i e u ­ w e vakken, d i e 'vormingsvakken' w o r d e n g e n o e m d . H e t aanbod v a n die vakken, dat m e t b e h u l p van studenten tot stand k w a m , ziet er v o o r alle letterenstudenten hetzelfde uit. O p d i e m a n i e r slaat de faculteit twee vliegen i n e é n klap. "Het i s voor e e n deel natuurlijk een bezuinigingsopera­ tie o m studenten m e e r g e m e e n ­ schappelijke colleges te geven", licht Noordegraaf toe. E lke lette­ renstudent wordt geacht e e n keuze te m a k e n uit vakken als 'inleiding historische w e t e n ­ s c h a p p e n ' , 'inleiding a l g e m e n e literatuurwetenschap', 'cultuur­ geschiedenis', 'retorica' e n 'wes­ teuropese literatuurgeschiedenis'. In totaal m o e t e n letterenstuden­ ten vanaf k o m e n d studiejaar twaalf studiepunten aan vor­ mingsvakken halen.

M a a r het waardenproject k o m t niet alleen i n vormingsvakken tot uiting. Ook i s h e t d e bedoeling vaker werkgroepen t e koppelen aan d e bestaande hoorcolleges. In die werkgroepen kunnen s t u d e n ­ ten dan zelfstandig over e e n onderwerp discussieren. N o o r d e ­ graaf: "Nu blijken w e bij Letteren vaak al impliciet over n o r m e n en waarden te discussieren. A l s je het over r o m a n s hebt waarin bepaalde standpunten w o r d e n i n g e n o m e n o f je praat over de T w e e d e Wereldoorlog, k o m je al snel in e e n discussie terecht. Vooral als d e werkgroepen niet al te groot zijn." Maar ook bij m i n ­ der voor de h a n d Uggende vakge­ b i e d e n m o e t h e t volgens N o o r d e ­ graaf mogelijk zijn over waarden en n o r m e n te praten. "Bij taal­ kunde bijvoorbeeld kun je d i s c u s ­ sieren over h o e taal werkt als instrument van m a c h t o f als i n s t r u m e n t van d i s c r i m i n a t i e . " Met de filosofen wordt overleg gevoerd o m h e t filosofie­onder­ wijs a a n de letterenfaculteit, waarin h e t nadenken over w a a r ­ den e n n o r m e n sowieso al e e n plaats heeft, beter aan te laten sluiten bij d e letterenvakken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen