Ad Valvas 1997-1998 - pagina 254

AD VALVAS 27 NOVEMBER 1997

PAGINA 8

'Eenderde van de reguliere geneeskunde is magie' Symposium belicht goede en kwalijke kanten van spiritueel genezen

In New-Agekringen, bij Jomanda, in een vorm van psycPiOtherapie en in ctiarismatisch georiënteerde kerken vindt 'spirituele genezing' plaats. iVlaar zelfs de reguliere geneeskunde staat er bol van, betoogde een antropoloog woensdag 19 november op een symposium over dit thema op de VU. "Het voltrekt zich dagelijks voor onze ogen in de behandelkamers van huisartsen en ziekenhuizen."

Jomanda in actie: 'Ik lean er ook niks aan doen.' Frieda Pruim Wie zich lichamelijk of geestelijk onwel voelt, neemt niet meer automatisch zijn toevlucht tot huisarts of psycholoog. Het aanbod van alternatieve geneesvi'ijzen groeit, en er wordt niet meer al te geschokt gereageerd als je zegt dat je een healing hebt bijgewoond, een bezoek aan Jomanda gaat brengen, in psychotherapie op zoek bent naar het diepere wezen in jezelf of dat er voor je is gebeden in een charismatische dienst. Allemaal vormen van 'spirituele genezing' waar de meeste mensen wel eens van gehoord hebben, maar wat er nou precies mee wordt bedoeld, wat de achterliggende levensvisies zijn, welke rituelen ermee gepaard gaan en in hoeverre er daadwerkelijk sprake is van genezing, is minder bekend. Allemaal redenen voor de Vereniging voor christelijk wetenschappelijk onderwijs en het Bezinningscentrum van de v u om over dit thema een symposium te organiseren. "Waarom is Jomanda zelf niet uitgenodigd?" vroeg iemand uit de zaal nadat de gereformeerde theoloog dr. Piet Schelling een kritisch verhaal over dit 'medium' uit Tiel had gehouden. En filosofe drs. F . de Jong kreeg het verwijt dat haar betoog over New Age een mengsel was van subjectiviteit en objectiviteit. Dat was geen wonder, want ze heeft jarenlang in New-Agekringen verkeerd, daar een jaar of acht geleden afstand van genomen en zoekt nu weer wat toenadering. Als stafmedewerkster van de Gereformeerde Kerken in Nederland richt zij zich op de verhouding tussen kerk en Nieuwe-Tijdsdenken. D e persoonlijke betrokkenheid bij h u n onderwerp van de twee andere sprekers werd wel geduld: prof dr. M. Parmentier is behalve bijzonder hoogleraar theologie van de charismatische vernieuwing aan de vu ook een aanhanger van deze beweging binnen de kerken en psychiater dr. J. van der Meer ging in op een vorm van psychotherapie die hij zelf met passie bedrijft. Alle vier de sprekers legden uit wat in de stroming die zij vertegenwoordigden onder spirituele genezing wordt verstaan. In New-Agesessies geven mensen volgens De Jong "geneeskrachtige energie" door "in opdracht en in samenwerking met een buitenmenselijke wereld". Ook Jomanda is overtuigd van het bestaan van een "andere Werkelijkheid", die ze aanduidt met termen als Goddelijke Wereld, Gene Zijde of Andere Kant. Daar zijn "positieve machten en

krachten" aanwezig, die ze als 'mediu m ' doorgeeft aan zieke mensen die een beroep op haar doen. Psychiater Van der JVleer vindt dat er bij spirituele genezing sprake moet zijn van "innerlijke groei". Hij helpt mensen om h u n ziel te hervinden door h u n 'ik' te overstijgen. Volgens hem is het de grote kwaal van deze tijd dat mensen zich zo op hun ego concentreren dat ze geen oog meer hebben voor het "diepere wezen in zichzelf'. Alleen voor charismatische christenen is spirituele genezing geen alternatieve therapie, maar een "wijze van geloven". Voor hen is genezing geen doel op zich, maar een middel om te laten zien dat het koninkrijk Gods in aantocht is. "In de praktijk gaat het bij spirituele genezingsmethoden altijd om een boodschap naast een therapie", nuanceerde Parmentier, "maar de therapie staat doorgaans voorop en de boodschap komt meer of minder duidelijk in het kielzog mee." Zo maakt Jomanda gebruik van symbolen uit de roomskatholieke traditie waar ze uit stamt, ze is beïnvloed door oosterse wijsheid en religiositeit en ze gelooft in reïncarnatie. New Age is moeilijker te duiden. Oorspronkelijk hadden de aanhangers ervan gemeen dat zij overtuigd waren van de spoedige komst van een nieuwe tijd, maar tegenwoordig is het een "parapluterm voor alles wat alternatief is met een accent op verbetering van de persoonlijke situatie". Van der Meer ondeent zijn manier van werken aan Karlfried Graf Dürckheim, die na de Tweede Wereldoorlog een "initiatische therapie" ontwikkelde. Het gaat volgens Van der Meer om "een inwijding in het geheim van de eigen diepte van jezelf, die je op weg helpt diegene te worden die je naar je diepste betekenis bent, namelijk een brug tussen hemel en aarde."

"lichamelijke blinde vlekken". Zelf heeft de filosofe ervaring met healing, "waarbij een aantal mensen tegelijkertijd aan individuen geneeskrachtige energie doorgeeft". Hoe Jomanda precies te werk gaat beschreef Schelling niet, waarschijnlijk omdat hij er vanuit gaat dat iedereen die daarin geïnteresseerd is wel eens op zaterdagochtend van elf tot twaalf naar Veronica heeft gekeken. Charismatici onderscheiden drie vormen van spirituele genezing. Bij innerlijke genezing gaat het om het ontdekken en ontkrachten van traumatische gebeurtenissen uit je jeugd. Een methode daarvoor is dat een "voorbedeteam" van twee personen je aanmoedigt om die gebeurtenissen samen met hen te herbeleven "en je in gebed voor te stellen dat Jezus in de traumatische situatie binnenkomt en deze wijzigt". Bij lichamelijke genezing ligt de nadruk op een langdurige voorbede en de - tegenwoordig weinig

Frans van der Linde/ANP

heid voor wat ze zegt en doet bij de "Goddelijke Wereld" legt, zodat haar bij een verkeerde uitwerking ervan geen blaam treft en de schuld komt te liggen bij de kwetsbare hulpvragers. Ook D e Jong vindt spiritueel genezen gevaarlijk als de therapeut geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn werkwijze. Hij moet duidelijk maken "vanuit of met welke kracht hij werkt", hoe hij zijn eigen rol ziet en hoe hij opvang regelt voor deelnemers aan de therapie die daarop verkeerd reageren. De Jong gelooft dat het vermogen om te genezen latent in ieder mens aanwezig is, maar dat het een kwestie van talent is of je ook een genezer(es) wordt. Parmentier is van mening dat "ieder mens over een zeker zelfgenezend vermogen beschikt dat hem tijdens zijn leven naar genezing doet streven". Volgens de charismatische vernieuwing werkt dat genezende vermogen ook tussen mensen onderling, omdat God helende krachten in zijn schepping heeft gelegd. De hoogleraar gelooft niet, zoals sommige van zijn geloofsgenoten, dat spirituele genezing een ingrijpen van God zelf is. Wel gelooft hij dat God "mogelijkheden heeft geschapen die geactiviveerd moeten worden". Hij legde de voordelen van die visie uit: G o d wordt niet direct verantwoordelijk gesteld voor het slagen of mislukken van een individuele genezing en de zieke wordt niet opgezadeld met de "vreselijke gedachte" dat hij niet genezen is omdat zijn geloof niet sterk genoeg was. Volgens hem komt lichamelijke genezing niet altijd tot stand, maar "kent toch heel wat opmerkelijke resultaten". Bij een goede communicatie tussen voorbedeteam en hulpvrager gaat er van innerlijke genezing "steevast een heilzame werking uit, ook al moeten er wellicht nog vele sessies volgen en is het probleem misschien nooit helemaal op te lossen".

'Sommige mensen zvorden extra aangeraakt door helende krachten uit de andere Werkelijkheid'

Blinde vlekken Ook de rituelen waarmee spirituele genezing gepaard gaat, kwamen op het symposium aan bod. New Age kent er talloze. Voorbeelden zijn 'energetische consulten' en 'healing'. Een vrouw die energetische consulten geeft, legde aan De Jong uit dat ze tijdens zo'n consult "haar handen lichtjes boven het lichaam van degene die ze behandelt laat gaan" en "telepathisch met diegene in contact is". Daardoor laat ze de energie beter door iemands lijf stromen, waardoor iemand meer "in balans komt" en zich beter bewust wordt van zijn

meer toegepaste - dienst der bevrijding is een vorm van duiveluitdrijving door middel van gebed, als iemand wordt "vastgehouden door een kracht die groter is dan zijn wil". Van der Meer was niet erg expliciet over zijn manier van werken. "Oefenen in langzaam open gaan voor de ziel" speelt een belangrijke rol, maar hoe die oefeningen in z'n werk gaan legde hij niet uit. Schelling sluit niet uit dat sommige mensen dingen waarnemen "die de zintuiglijke waarneming overstijgen" en dat er mensen zijn die "extra worden 'aangeraakt' door helende krachten uit de andere Werkelijkheid, waardoor zij in staat zijn medemensen meer dan gewoon helend nabij te zijn". Maar hij kijkt "met enige scepsis naar mensen die zich op het gebied van gezondheid en ziekte nadrukkelijk laten sturen door die andere Werkelijkheid". Hoewel menigeen zich na behandeling door Jomanda beter voelt, is het aantal werkelijke genezingen gering. Schelling heeft er moeite mee dat Jomanda beweert dat alles wat zij van "Gene Zijde" doorkrijgt, per definitie goed is. Bovendien stoort het hem dat ze onder het m o m van 'Ik kan er ook niks aan doen, het wordt me doorgegeven' de verantwoordelijk-

Magie Medisch antropoloog prof.dr. S. van der Geest (UVA) verbreedde de discussie naar de reguliere geneeskunde en betoogde dat ook daar op grote schaal sprake is van spiritueel genezen. Hij citeerde uit een interview met de dagvoorzitter, oud-hoogleraar cardiologie prof dr. A.J. Dunning: "Wij heben 25 jaar lang patiënten die een hartoperatie moesten ondergaan geklopt om eventueel slijm in de longen los te maken, zodat ze geen longontsteking zouden krijgen. Dat was een heilig ritueel. N u is uit twee grote onderzoe-

ken gebleken dat dat kloppen geen verschil maakt. Maar het kost de grootste moeite om het af te schaffen Het is een ritueel, fictie, en daar zit de geneeskunde vol mee. Er is alle reden om aan te nemen dat eenderde van wat dagelijks in de geneeskunde gebeurt, geen enkel nut heeft. En dus magie is." Dat er in de geneeskunde op grote schaal magie wordt bedreven, bevestigde Van der Geest, maar hij bestreed dat deze magie geen nut heeft en dus buiten de geneeskunde staat. Zij is er volgens hem zelfs inherent aan. Dat legde hij uit aan de hand van bypass operaties. Onderzoek wees uit dat deze operaties zeer succesrijk zijn: 80 tot 90 procent van de patiënten meldde een vermindering van pijn na de operatie en 60 procent had zelfs helemaal geen symptomen meer. Uit ander onderzoek bleek echter dat de doorstroming van het bloed, het eigenlijke doel van de operatie, in 60 procent van de gevallen niet verbeterd was, dat in 20 procent sprake was van een lichte verbetering en in 20 procent van een verslechtering. Van der Geest verklaarde deze tegenstrijdigheid door te wijzen op de symbolische kracht van de operatie: "Wie zo'n dramatische behandeling heeft ondergaan, moet zich wel beter voelen." Daarmee kijkt de hoogleraar niet neer op het werk van een arts, integendeel: "Als ik zeg dat er magie en religie zit in medische woorden en handelingen, is dat niet een miskenning of geringschatting van de natuurwetenschappelijke rationaliteit van het werk van een arts. Ik vraag juist aandacht voor de grote reikwijdte van het effect van zijn handelen." Zonder dat zij daar op uit zijn praktiseren artsen en verpleegkundigen volgens Van der Geest dag in dag uit 'spirituele genezing'. "Het is niet nodig om naar gebedsgenezers of New-Agespecialisten te gaan om 'spirituele genezers' in actie te zien en ook hoeven we niet naar de binnenlanden van Afrika af te reizen. Het verschijnsel voltrekt zich dagelijks voor onze ogen in de behandelkamers van huisartsen, in ziekenhuizen en verpleeginrichtingen." D e verpleegkundige die een kussen van een patiënt opschudt, doet volgens hem veel meer dan "de fysieke condities van dat kussen comfortabeler maken voor de patiënt", de arts die een recept uitschrijft geeft de zieke tevens een teken van zijn betrokkenheid en een bypass operatie is behalve een medisch hoogstandje "een religieuze gebeurtenis waarin een wonder gebeurt".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen