Ad Valvas 1997-1998 - pagina 695

AD VALVAS 18 JUNI 1998

PAGINA 5

'Het is belangrijk dat er academiscli gevormde leerltrachten zijn' Lerarenopleidingen moeten meer docenten afleveren Het gaat goed met de lerarenopleidingen. Tenminste, hun kwaliteit deugt. Maar er moeten veel meer leraren worden opgeleid, vindt Ritzen. En dus maakte hij met de universiteiten afspraken over alternatieve 'leerroutes'. Of die veel extra studenten lokken, valt echter te betwijfelen. Op de arbeidsmarkt is de vraag naar academici zó groot, dat afgestudeerden de lerarenopleidingen nu al voorbijlopen. Robert Sikkes "Na al die jaren theorie is het prettig om eindelijk eens praktisch bezig te zijn. Want na je doctoraal vraag je je af: wat kan ik eigenlijk? Je ziet soms advertenties staan, waar je maar een beetje naar toe moet schrijven dat je best geschikt bent voor zo'n functie. Maar na deze intensieve opleiding weet ik wat ik straks kan: lesgeven." Dat zegt Mieke Kers. Zij wilde niet net als haar medestudenten geschiedenis bij een verzekeringsmaatschappij gaan werken of in de automatisering terechtkomen. "Zonde van m'n vak", vindt Kers, die daarom bewust voor de universitaire lerarenopleiding in Utrecht koos. Bovendien is deeltijdwerken in het onderwijs de gewoonste zaak van de wereld. "Waardoor het goed te combineren is met kinderen." De postdoctorale universitaire lerarenopleiding bestaat uit een jaar extra studeren, met studiefinanciering, maar dan wel op een andere manier. Het programma beslaat voor 50 procent stages en 50 procent theorie. En de theorie wordt voor het overgrote deel gegeven in kleine, intensieve groepen. Aan de tien universitaire lerarenopleidingen studeren in totaal achthonderd studenten. Mieke Kers is tevreden over de constante afwisseling tussen leren en werken. "Na een maand theorie op de universiteit wil ik weer wat doen, weer voor de klas. Want daar leer je toch het meeste van: de combinatie van vier dagen stage en een terugkomdag waar je alles kan bespreken. Je moet voortdurend reflecteren op je eigen gedrag. Want kinderen hebben je feilloos door: als je boos doet zonder dat dat uit je houding spreekt, prikken ze daar gelijk doorheen. Als je er een naar de wc laat gaan zonder te vragen, zitten er binnen een kwartier vijftien op de wc."

Zwakke b r o e d e r s De universitaire lerarenopleidingen (ulo's) hebben de afgelopen jaren een enorme 'kwaliteitsslag' gemaakt. De visitatiecommissie die begin 1997 rapporteerde over niveau en aanpak vond nog een paar zwakke broeders: Delft, Eindhoven en Rotterdam. Maar over de gemiddelde kwaliteit van de opleidingen waren deze deskundigen zeer te spreken. De tien ulo's kwamen stukken beter uit de bus dan bijvoorbeeld hun broertjes en zusjes in het hoger beroepsonderwijs, waar het werkelijk gele kaarten en onvoldoendes regende. De kwaliteitscontroleurs konden goed vergelijken, want ze hadden dezelfde voorzitter: N. Ginjaar, oud-staatssecretaris van Onderwijs. De huidige opzet van de ulo's dateert van 1988. Tot die tijd moesten aanstaande docenten zestig uur 'hospiteren' (stage lopen) en een aantal colleges volgen. Dat bleek te mager: jonge docenten haakten na een jaar werken massaal af. Dat was reden om het

Illustratie: Aad Meijer

praktische deel te intensiveren en de opleiding ingrijpend te vernieuwen. "De postdoctorale lerarenopleiding is de erkenning dat het omgaan met kinderen in een klas een echte professie is", stelt Ginjaar vast. "Dit model functioneert erg goed." Toch staat de lerarenopleidingen een aantal ingrijpende ontwikkelingen te wachten. De bètastudies op de algemene universiteiten mogen namelijk vijf jaar gaan diu'en, mits zij de lerarenopleiding laten 'indalen' als keuzerichting van dat extra studiejaar. En op deze deal die Ritzen voorstelde, hebben de algemene universiteiten zo'n anderhalve maand geleden 'ja' gezegd. Zij wilden al heel lang dat hun bètastudies vijf jaar zouden duren, net als op een technische imiversiteit. Overigens werken de drie TU's sinds kort nauw samen in een gemeenschappelijke Technische universitaire lerarenopleiding (Tulo). Deze concentratie kon niet uitblijven, omdat zij gezamenlijk slechts twintig studenten trekken. Eindhoven en Delft hopen zo bovendien hun gele kaart weg te poetsen. Samen met het wel geprezen Twente zetten zij een gezamenlijk programma op. Delft zit op dit moment overigens nog met de handicap dat er geen hoogleraar is. Men is driftig op zoek naar een nieuwe eerste man die de lerarenopleiding uit het slop kan trekken. Behalve de deal over het vijfde jaar

dwong minister Ritzen ook een nieuw convenant voor de lerarenopleidingen af. Afgesproken is dat studenten eerder met de lerarenopleiding kuimen beginnen. Nu kan dat pas als zij hun doctoraal hebben gehaald. Ze moeten dan nog een vol jaar studeren. En dat is niet aantrekkelijk, zeker niet nu de banen voor jonge academici voor het oprapen liggen. Volgens het nieuwe convenant zijn er vanaf 2001 drie keuzemogelijkheden om leraar te worden. Naast de oude postdoctorale opleiding is er dan een duaal traject. Daarin zitten studenten drie jaar in de schoolbanken, gevolgd door nog maximaal twee jaar waarin periodes van werken worden afgewisseld met studeren. In de derde variant ten slotte komt een afgestudeerde na een korte basisopleiding binnen het doctoraal als "leraar in opleiding' voor de klas te staan. Daarnaast studeert hij 's avonds in deeltijd verder. Ritzen verwacht dat er op deze manier in plaats van achthonderd leraren per jaar straks twaalfhonderd worden opgeleid. Als beloning beloofde hij de universiteiten een verdubbeling van het huidige budget van 6 miljoen gulden voor de lerarenopleidingen. En dat geld hebben ze hard nodig. Gemiddeld kost een opleiding per student 20.000 gulden, terwijl daar maar 8.000 gulden aan subsidie tegenover staat. "We steken er zoveel geld in omdat het voor universiteiten belangrijk is

dat er academisch gevormde leereerder minder dan meer studenten op krachten in de bovenbouw van het , afkomen", legt Vroegop uit. vwo zijn", zegt professor S. Dijkstra Vroegops angst is niet terecht, van de Twentse lerarenopleiding. "We reageert collegevoorzitter J. Veldhuis rekenen bovendien op een soort stille van de Universiteit Utrecht. "Als de pr, als een docent zegt 'dat heb ik van lerarenopleidingen het beeld van de mijn professor in Twente geleerd'." minvariant uitdragen, wordt het een Over de nieuwe duale opleiding is self-fulfilling prophecy. Ook de strijd weinig discussie: je kan het postdocto- met de faculteiten zal meevallen. In raal jaar splitsen en over twee jaar iedere studierichting van vier jaar zit werken en leren uitsmeren. Maar het een jaar dat niet aan het corê-curricuidee om al eerder grote delen van de lum wordt besteed, dat kan best voor lerarenopleiding in het vierde jaar te een halfjaar lerarenopleiding ingewisproppen, is volgens Ginjaar ondoenseld worden." lijk en ligt scherp onder vuur bij de opleidingen. Afwijzend Pieter Vroegop van de Leidse lerarenStudente Mieke Kers reageert echter opleiding ICLON is een van de critici. afwijzend als de plannen haar worden "Die indaalvariant voor alfa en voorgelegd. "Ik denk dat ik na drie gamma tast de kwaliteit van de lerajaar nog niet voor de lerarenopleiding renopleiding aan en dat neem ik Rithad gekozen. Het derde en vierde jaar zen kwalijk", zegt Vroegop. Volgens maken een onderzoeker van je. Dat hem ontstaat er tussen faculteiten en had ik nooit willen missen." Ook een de lerarenopleiding een onverkwikkeduale opleiding kan haar niet bekoren. lijke strijd over tijd, studiepunten en "Een parttime baan naast de studie is vakken. "Hoeveel moet de doctoraalniet te doen. Het leraarsvak is zeker in studie inleveren om de lerarencompohet begin een zwaar vak. Ik heb nu nent in te bouwen?" nog drie uur voorbereiding nodig voor Ook is Vroegop bang dat er druk op een lesuur, dat komt je doctoraalstude lerarenopleiding zal komen om het die niet ten goede." programma in te krimpen - bijvoorOf de beoogde twaalfhonderd studenbeeld het praktijkdeel dat juist uitsteten er zullen komen, is hoe dan ook kend bevalt. "Het zou ook goed kunde vraag. De aanmelding daalt namenen zijn dat studenten de lerarenvalijk dramatisch. "Op dit moment zijn riant van de afstudeerrichtingen als er bij ons 30 procent minder aanmel'minvariant' gaan beschouwen omdat dingen", zegt Theo Wubbels, hoogleer minder van het originele doctoraalraar-directeur van de Utrechtse uniprogramma overblijft. Waardoor er versitaire lerarenopleiding rvLOS. In totaal daalt bij alle tien ulo's het studentenaantal naar verwachting tussen de 20 en 40 procent, wat neerkomt op tussen de 500 en 650 docenten-inopleiding in plaats van ruim 800. Nu de vraag naar academici groot is, kiezen studenten niet voor het leraarbèta's aantrekkelijker worden en de afgestudeerden schap. En dat heeft alles te maken meer mogelijkheden krijgen op de arbeidsmarkt". met de aantrekkelijkheid van het Het vak algemene natuurwetenschappen wordt beroep, vindt Wubbels. "Daar moet voor alle leerlingen in de bovenbouw op de havo een minister dus wat aan doen. Het is en het vwo verplicht ingevoerd. Het moet de leereen misvatting van Ritzen om te denlingen een overzicht geven van wat er in de natuurken dat meer jongeren leraar worden wetenschappen gebeurt en wat de invloed op de als je de opleiding verandert." De samenleving is. Volgens Ritzen "gaat het in dit vak echte oorzaak van de geringe belangom de filosofische, economische en maatschappelijstelling voor de lerarenopleidingen, ke context en popularisatie van de natuurwetenweet Wubbels, is een economische schappen, aspecten die buiten de huidige aparte wetmatigheid. "Gaat het goed met de natutu-wetenschappelijke vakken niet of nauwelijks economie, dan gaat het slecht met de aan de orde komen". (DdH) lerarenopleidingen." (HOP)

Geen opleiding leraar algemene natuurwetenschappen Minister Ritzen geeft de universiteiten geen toestemming een nieuwe opleiding tot leraar algemene natuurwetenschappen te starten. Drie instellingen (de vu, Groningen en Utrecht) waren van plan een dergelijke variant op te zetten nu alle leerlingen in het voorgezet onderwijs dit vak verplicht moeten volgen. Ritzen schrijft de drie betrokken tmiversiteiten "dat een aparte opleiding voor het vak leraar algemene natuurwetenschappen die leidt tot een smalle bevoegdheid niet nodig en ongewenst is". Als alternatief stelt Ritzen voor op korte termijn de reeds aanwezige elfhonderd leraren voor natuurkunde, scheikunde, biologie en aardrijkskunde een aanvullende cursus algemene natuurwetenschappen te

laten volgen. In de toekomst zouden de leraren bij de bèta's breed opgeleid moeten worden en in meerdere vakgebieden een bevoegdheid moeten halen, inclusief algemene natuurwetenschappen. Onlangs sloot de minister met de universiteiten een convenant af waarin staat dat de bèta-opleidingen wis-, natuur-en scheikimde plus informatica vijf jaar mogen duren, net als nu het geval is bij de opleidingen aan de technische universiteiten. Volgens deze overeenkomst moet de lerarenopleiding binnen deze vijf jaar worden ondergebracht. Bovendien moeten de bèta-opleidingen flink vernieuwen en een breder arbeidsmarktperspectief bieden. Ritzen schrijft dat zijn aanpak ertoe leidt dat "de toekomstige lerarenopleidingen bij de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen