Ad Valvas 1997-1998 - pagina 601

AD VALVAS 7 MEI 1998

PAGINA 7

'Het drama lag voor het opscheppen' Filosofen spelen toneelstuk over Nietzsche Friedrich Nietzsche geldt als een van de meest invloed-rijke denkers uit de negentiende eeuw. Naar aanleiding van een college over 'Also sprach Zarathustra' presenteren drie studenten filosofie het toneelstuk 'De Tautenburger Idylle', gebaseerd op de briefwisseling tussen Nietzsche, zijn zus Elisabeth en Lou von Salome. Het stuk speelt zich af tijdens "die moeilijke maand in augustus 1882". Dick Roodenburg Een toneelstuk over een negentiendeeeuwse filosoof, dat klinkt weinig spannend. Maar Nietzsche is een verhaal apart. In zijn geschiedenis van de filosofie beschrijft Hans Joachim Stöng het leven van Fnedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900) als "een van de grote tragedies van de menselijke geest". Lichamelijke en geestelijke inzinkingen wisselde hij af met geniale periodes waarin hij zijn belangrijke werken schreef. Also sprach Zarathustra (1883-1885) wordt beschouwd als de literaire verbeelding van zijn filosofie. Op latere leeftijd vereenzaamde Nietzsche, omdat geen van zijn vroegere vrienden h e m in zijn ideeën nog kon volgen. Zijn filosofie staat - kort samengevat - bekend als de wijsbegeerte van de wil. "De Tautenburger Idylle gaat vooral over het leven van Nietzsche", vertelt schrijfster en afgestudeerd filosofe Petrie Akkerman. "JVlaar ik heb wel geprobeerd er iets van zijn filosofie in te leggen." D e toeschouwer krijgt echter geen leerstuk te zien. "Eerder een soap." Regisseuse en studente filosofie Patty Pontier vult aan: "Aan het eind van de voorstellmg heb je een fragment uit het leven van Nietzsche gezien. Het is niet zo dat je ineens alles over zijn filosofie weet." Volgens speler Rinus Vermuë zijn leven en werk bij Nietzsche moeilijk te scheiden. "Eigenlijk mag je nooit zeggen: die man leefde zo, dus hij bedoelt dat. Maar bij Nietzsche is het wel heel erg met elkaar verweven. Hij werd verliefd op Lou von Salome omdat hij in haar

de personificatie van zijn filosofie zag." Tijdens een Dionysische Dinsdag organiseerde de faculteit wijsbegeerte aan de v u vier jaar geleden allerlei activiteiten rond Friedrich Nietzsche. Petrie Akkerman schreef toen op basis van de bnefwisseling tussen Nietzsche, zijn zus Elisabeth en Lou von Salome een toneelstuk. "Het drama lag in die brieven gewoon voor het opscheppen." Naar aanleiding van haar college over Also sprach Zarathustra vroeg docente M a n ë t t e Willemsen of Patty Pontier het stuk nog eens wilde regisseren. Akkerman en Pontier spelen net als vier jaar geleden respectievelijk Von Salome en Elisabeth. In medestudent Rinus Vermuë vonden zij h u n nieuwe Nietzsche. D e eerste tekst

Cultuur werd door Akkerman zo grondig herschreven dat het een heel ander stuk is geworden. De Tautenburger Idylle speelt zich af op een buitenverblijf, dat Friedrich en Elisabeth gehuurd hebben. Als Lou von Salome op bezoek komt, leiden de al sluimerende conflicten tussen de drie personages tot een breuk. Friedrich is verliefd op Lou, maar zij heeft geen zin haar pas verworven vrijheid op te geven door zich aan hem te onderschikken. Elisabeth ziet in Lou de oorzaak van haar broers egoïsme. Friedrich vindt zijn zus eigenlijk maar een vervelend mens. Aan het eind van

Schrijfster Petrie Akkerman (links) en regisseuse Patty Pontier (reclits) van 'De Tautenbui^er Idylle', een toneelstuk over het leven van Nietzsche. Bram de Hollander de verwikkelingen blijft Nietzsche in verwarring achter. H e t toneelstuk opent met een flash forward van Nietzsche, die eenzaam achter zijn bureau een brief aan zijn moeder schrijft. D e biografen van Nietzsche veronderstellen dat de filosoof de gebeurtenissen van deze "moeilijke maand in augustus 1882" m Also sprach Zarathustra heeft verwerkt. Rinus Vermuë bestrijdt dan ook dat het stuk mest eindigt: "Nietzsche ziet zijn eenzaamheid juist als een springplank naar nieuwe zelfontplooiing. Dat heeft met zijn filosofie te maken, de wil om weer verder te gaan." Als rode draad in het stuk ziet Petrie Akkerman het beeld dat mensen van elkaar creëren. "Dat zorgt voor problemen en verdriet, want dat ideale beeld houdt nooit stand. Von Salome kan met aan de

verwachtingen voldoen die Nietzsche van haar heeft en Elisabeth raakt teleurgesteld in haar broer." Patty Pontier heeft in haar regie geprobeerd alle personages in gelijke mate sympathiek of onsympathiek te laten overkomen, om zo de situatie van drie kanten te belichten. "Het lastige van mijn rol als Elisabeth is bijvoorbeeld dat zij bekend staat als de kwade genius. Ze heeft de filosofie van Nietzsche in verband gebracht met het fascisme. D e uitdaging is om haar niet alleen als een slecht wijf neer te zetten. Zij heeft er tenslotte wel voor gezorgd dat de geschriften van Nietzsche bewaard zijn gebleven." Akkerman had als schrijfster van het stuk wel eens last van haar filosofische achtergrond: "Je bent geneigd je zoveel mogelijk aan 'de waarheid' te

houden. Het kostte me soms moeite om dat los te laten, maar het is veel beter om je fantasie te laten werken." Omdat het stuk gebaseerd is op brieven, komen er veel monologen in voor. Regisseuse Pontier heeft veel aandacht besteed aan de presentatie. "Zelfs professionele acteurs hebben aan het begin van een monoloog een houding van: dames en heren, nu komt er een lange monoloog. D e kunst is juist te suggereren dat het na elke zin afgelopen kan zijn." D e twee anderen zijn erg tevreden over haar aanwijzingen: "Fascinerend om te zien dat je met één zin zoveel mogelijkheden hebt." De Tautenburger Idylle, vrijdag 8 mei om 20 30 uur in het Poianentheater, Polanenstraat 174, tel 6821311 Kaarten a ƒ 7,50 te reserveren bij het studiesecretariaat filosofie tel 4446675

Mk kreeg hartkloppingen van de zenuwen' Na wat omzwervingen heeft Derkiene van der Ziel beet: ze kreeg de baan van haar dromen. Maar van een leien dakje ging dat allerminst: eerst strandde ze vlak voor het sollicitatiegesprek in een weiland en vervolgens werd ze afgewezen omdat ze eerlijk zei dat ze spijt had van haar studie rechten. Elsbeth Vernout

Bram de Hollander

Naam: Leeftijd: Studie: Afgestudeerd: Functie: Aantal sollicitaties:

Derkiene van der Ziel 24 jaar Rechten September 1996 Sociaal-juridisch dienstverlener

15

"Op weg naar mijn sollicitatiegesprek bij Bureau Jeugdzorg in Utrecht stond mijn trein tussen Amsterdam en Utrecht stil in een weiland. Dat is toch het ergste wat je kan overkomen, te laat zijn op je gesprek. Ik was al nerveus, maar nu raakte ik helemaal in paniek. Ik had zelfs een trein eerder genomen om nog wat speling te hebben. O, ga nou rijden, dacht ik steeds terwijl ik hartkloppingen kreeg van de zenuwen. Ik bedacht allemaal noodscenano's. In dezelfde coupé zat een vrouw met een mobiele telefoon door te geven dat ze later op haar werk zou komen. Ik stond op het punt haar telefoon te lenen toen de trein na tien minuten weer in beweging kwam. Ik wilde de baan bij Bureau Jeugdzorg heel graag omdat het werk daar meer praktijkgericht is dan mijn banen tot nu toe. Ik werk al een tijdje in de hoek van de jeugdcriminaliteit, maar dan vooral als onderzoeker. Bij het Nederlands Politie Instituut in D e n Haag heb ik onderzoek gedaan naar de manier waarop de politie omgaat met jeugdcriminaliteit. D e laatste maanden heb ik bij de Inspectiepolitie gewerkt aan een onderzoek naar jeugd en zeden m 1997. Praktijkervanng heb ik de afgelopen vier jaar opgedaan als vrijwilliger bij de Kinderrechtswinkel in Amsterdam. In Utrecht zochten ze een medewer-

ker bij het Jongeren Informatie Punt. Jongeren kunnen er aankloppen voor juridisch advies en h u n hart luchten over allerlei zaken. Echt iets voor mij. Gelukkig kwam ik nog net op tijd voor het sollicitatiegesprek. Vier mensen zaten me op te wachten. Ik was echt heel erg zenuwachtig, omdat ik wist dat ik een kans maakte. H e t gesprek liep redelijk. T o t mijn directe baas vroeg: 'Als je terugkijkt, zou je dan weer rechten gaan studeren?' Ik zei heel eerhjk: nee. Ik zag haar gezicht betrekken. Ik dacht, o jee, nu gaat het fout. Het bleek dat ze juist graag een jurist wilden, terwijl het werk vrij praktisch is. Ik had dus ja moeten zeggen. T o e n was het gesprek snel afgelopen. Ik moest zelf bellen om te informeren of ik door was naar de tweede ronde. T o e n ik die baas aan de lijn kreeg, zei ze: 'J^ah, ik zal even de papieren erbij pakken'. Weer kreeg ik hartkloppingen, ik voelde al aan dat dit geen goed teken was. 'Je bent het niet geworden', zei ze dan ook. T o e n ik vroeg waarom niet, kon ze dat niet goed aangeven. Het was heel moeilijk om te kiezen, zei ze, en ze wilde me geen minderwaardigheidsgevoel aanpraten. Maar wat schoot ik daar nou mee op? Ik baalde heel erg. O p mijn toenmalige werk, bij de Inspectiedienst van politie, kon ik mijn hart luchten bij collega's en het gesprek evalueren. Een paar dagen later kreeg ik een

telefoontje van Bureau Jeugdzorg. Een andere kandidate had zich teruggetrokken uit de sollicitatieprocedure en ik mocht twee dagen later toch op het tweede gesprek komen! Ik gaf me niet snel gewonnen, natuurlijk. Ik vroeg heel arrogant of het gesprek ook op een andere datum kon. Dat was geen probleem. Bij het tweede gesprek had ik het gevoel dat ik niets te verliezen had. Als ze me niet aannemen, hebben zij pech, was mijn instellmg. Ik zat er met een houding van: kom maar op. Dat zeiden ze achteraf ook, dat ik

DE SOLLICITATIE zoveel zelfvertrouwen uitstraalde. Ik moest een rollenspel doen en dat ligt me wel. Daarnaast wilden ze testen of ik gesprekstechnieken beheerste, iets dat tk bij de Kinderrechtswinkel vaak heb geoefend. Het gesprek ging heel goed. 's Middags werd ik gebeld met de mededeling: je hebt de baan! Ik was door het dolle heen. De volgende dag ging ik naar mijn werk om het nieuws te vertellen. Ze dachten eerst dat ik zwanger was, want ik had zelfs gebak meegenomen. Het was daar nogal een schok dat ik wegging. Maar mijn contract liep bijna af en ze hadden nog steeds geen verlenging aangeboden. Ze dachten dat het niet zo'n vaart zou lopen met mijn sollicitaties. Maar ja, dat is h u n fout. Het was een heerlijk gevoel om te kunnen zeggen: ik ga."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen