Ad Valvas 1997-1998 - pagina 458

PAGINA 8

AD VALVAS 5 MAART 1998

'Zonder aio's hebben we geen toekomst' VU-informaticus Tanenbaum zoekt onderzoekers, meisjes en geld Vier internationale onderscheidingen l<reeg informaticus prof.dr. Andrew Tanenbaum de afgelopen vier jaar. Daarnaast werd het onderzoek van zijn vakgroep onlangs beoordeeld als het beste van Nederland. Dat betekent nog niet dat studenten staan te springen om een plaats in zijn onderzoeksgroep of dat bedrijven zijn onderzoek willen financieren. Een informaticus alleen aan de top.

Martine Zuidweg Er zijn er niet veel die zowel erelid zijn van de internationale vakvereniging voor elektrotechniek en informatica (Institute of electrical and electronics engineers) als van de internationale vakvereniging voor informatici (Associaton for computer machinery). En die studieboeken schrijven die volgens studenten "lezen als een roman" en niet alleen in het Nederlands verschijnen maar ook worden vertaald in het Bulgaars, Chinees, Frans, Duits, Grieks, Hebreeuws, Hongaars, Italiaans, Japans, Koreaans, Spaans, Pools, Portugees en Russisch. "Sommige schrijvers willen vooral laten zien hoe slim ze zijn. Ik schrijf eenvoudig te begrijpen boeken", verklaart Tanenbaum. "Een boek waarvan je de pagina's steeds opnieuw moet lezen om precies te begrijpen wat er staat, vind ik geen goed studieboek." Tanenbaum, ook nog wetenschappelijk directeur van de onderzoeksschool voor informatica ASCI, heeft zelfs een plaatsje verworven op de Amerikaanse ranglijst Who's who in the world. T o c h neemt de in de Verenigde Staten geboren informaticus al meer dan 25 jaar genoegen met een baan op een middelgrote universiteit als de vu. "De vu is naar Amerikaanse maatstaven een heel grote universiteit", zegt hij. "Ik schat dat de gemiddelde Amerikaanse universiteit zo'n drieduizend studenten telt. Wij hebben er dertienduizend. Daar komt bij dat de grote imiversiteiten per definitie slecht zijn. Universiteiten zoals die in Oxford en Harvard zijn ook klein, kleiner nog dan de v u . " Hij heeft de afgelopen jaren nooit de behoefte gevoeld de v u te verruilen voor een andere universiteit. "Ik zie niet in wat je wint door heen en weer te rennen. Het kost veel tijd en moeite om een onderzoeksgroep op te bouwen en goede apparatuur te verzamelen." T a n e n b a u m verwijst naar het recente rapport van de landelijke visitatiecommissie voor onderzoek, dat de informatici van de v u aanwijst als de n u m m e r één in Nederland. "Ik zie voorlopig geen reden om te vertrekken."

Eén keer kreeg T a n e n b a u m een aanbod van een andere universiteit. "Ik was uitgenodigd voor een conferentie in Australië. Tijdens het diner ontdekte ik pas waarom: de voorzitter van de faculteit informatica van de universiteit van Sydney was op zoek naar een opvolger." Tanenbaum is niet op het aanbod ingegaan, omdat hij van een Australisch hooglerarensalaris in Sydney geen fatsoenlijk huis zou kurmen kopen. Niet dat hij het salaris nou het

Prof.dr. Andrew Tanenbaum: 'Natuur kundigen hebben weliswaar de atoombom uitgevonden, maar informatica is op dit moment veel belangrijl<er voor d e maatschappij.' Peter Wolters AVC/VU

allerbelangrijkste vindt. Hij zou er niet voor naar het bedrijfsleven overstappen. "Ik heb als student één zomer bij IBM gewerkt om geld te verdienen voor m ' n opleiding. Waarschijnlijk is het nu anders, maar toen moest je een spierwit overhemd aan hebben, een bepaald soort das dragen en een bepaald soort jas. Al die codes, dat sprak me helemaal niet aan." Maar zijn studenten laten zich massaal een pak aanmeten. Zij stappen nog voor de inkt van hun doctoraaldiploma is opgedroogd de grote bedrijven binnen. "Voor ze klaar zijn, hebben ze al vijftien banen aangeboden gekregen, met een auto erbij", zegt Tanenbaum. De wetenschapper heeft grote moeite om genoeg onderzoeksassistenten te vinden. "Het is een groot probleem. Je hebt geen toekomst als je geen aio's kunt vinden." Wat dat betreft verlangt hij wel eens naar een recessie en m het verlengde daarvan naar bedrijven die studenten minder te bieden hebben dan nu. Omdat de vorige sollicitatieronde geen enkele Nederlandse kandidaat opleverde, heeft hij een Duitse aio aangenomen. Veel van zijn collega's halen h u n aio's uit het buitenland, T a n e n b a u m in principe niet. "Ik krijg bijna iedere week brieven uit China van mensen die hier aio willen worden. Maar de ervaring leert dat mensen uit Azië en uit Oost-Europese landen nauwelijks Engels spreken. Echt communiceren zit er vaak niet in. Over moeilijke dingen communiceren is vrijwel onmogelijk. En als je geen Engels spreekt, kun je niet op serieus niveau informatica bedrijven." , De faculteit probeert meer vrouwelijke

studenten te trekken, om de kweekvijver van onderzoekstalent te vergroten. Op dit moment studeren 21 meisjes informatica, tegenover 220 jongens. "We hebben van alles geprobeerd", zegt Tanenbaum. "We hebben bijvoorbeeld met een professionele regisseur een video gemaakt, waarbij de ster een meisje was dat moest beslissen of ze wel of geen informatica ging studeren. Ze loopt op de vu rond en snuffelt aan de studie. Ze heeft ook een vriendje, waarmee ze aan het eind van het filmpje inderdaad informatica gaat studeren aan de v u . "

Interactie De studierichting kunstmatige intelligentie is eind jaren tachtig vooral opgericht om meer meisjes te trekken. Tanenbaum: "Kunstmatige intelligentie is minder 'hard' dan de andere informaticarichtingen, er zit veel psychologie in en is daardoor meer 'meisjesvriendelijk'." T o c h heeft de studierichting tot nog toe weinig vrouwelijke studenten weten te trekken. Van de 135 studenten kunstmatige intelligentie zijn er elf vrouw. Op dit moment buigt een commissie zich over de mogelijkheid een andere "meer vrouwvriendelijke" studierichting op te richten, waarbij de interactie tussen mens en computer centraal staat. "We proberen van alles", zucht Tanenbaum. "Maar het vooroordeel dat meisjes op de middelbare school hebben van computerfanaten als nerds, krijg je er niet zo makkelijk uit." D e informatici hebben niet alleen moeite om vrouwelijke studenten te trekken, ze oefenen ook niet veel aantrekkingskracht uit op potentiële geld-

schieters. "Het is moeilijk om het bedrijfsleven te interesseren voor onderzoek waarvan het nut nog niet vaststaat", zegt T a n e n b a u m . Een "korte-termijnvisie" is er volgens de informaticus de oorzaak van dat computerbedrijven zich op het moment blindstaren op de huidige elektronische snelweg, het World Wide Web. "Het Web is nu genoegzaam bekend en er wordt door bedrijven nagedacht hoe het verbeterd kan worden. Maar aan een idee voor een betere infrastructuur die het Web in de nabije toekomst zou kunnen vervangen, wordt niet gewerkt. Terwijl het Web in feite alleen voldoet als je een document op wilt halen en het wilt lezen. Voor allerlei andere toepassingen volstaat het niet." Volgens T a n e n b a u m is een nieuwe infrastructuur onontbeerlijk om de toepassingsmogelijkheden van computers uit te buiten. "Stel je wilt duizenden computers over de hele wereld laten samenwerken aan een ingewikkeld probleem. D a n heb je niets aan het Web. Of je wilt dat groepen mensen van een multinational over de hele wereld tegelijkertijd hetzelfde scherm kunnen zien, zodat ze direct op elkaar kunnen reageren. Of je wilt groente veilen via de computer. Je kunt dan voor die ene toepassing wel steeds ad hoc een eigen infrastructuur bouwen en voor de volgende toepassing weer een andere, maar het is natuurlijk veel efficiënter als je één brede infrastructuur kunt maken om duizenden toepassingen mogelijk te maken." Tanenbaum en zijn collega's zijn bezig zo'n infrastructuur te ontwerpen. "Bedrijven kunnen de komende vijf jaar niet de markt op met onze onderzoeksre-

sultaten", verklaart hij het gebrek aan interesse van de kant van computerbedrijven. Van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) verwacht T a n e n b a u m evenmin veel steun. "De huidige reorganisatie bij NWO is voor ons heel beroerd uitgevallen." De eigen stichting voor informatica is opgeheven en sindsdien zitten de informatici samen met fysici, sterrenkundigen en wiskundigen in één NWO-srichting. "We zijn terechtgekomen in een groep waar natuurkunde de dienst uitmaakt", zegt Tanenbaum verongelijkt. Hij wijst erop dat het onderzoeksbudget van de fysici bijna twintig keer hoger is dan dat van de informatici. "De vraag is of natuurkunde echt twintig keer belangrijker is voor de maatschappij dan informatica. Natuurkundigen hebben weliswaar de atoombom uitgevonden, maar als je bekijkt hoe de wereld op dit moment werkt, moet je concluderen dat informatica veel belangrijker is voor de maatschappij." Dat NWO daar geen oog voor heeft, blijkt volgens Tanenbaum eens te meer uit de huidige race om de erkerming tot onderzoeksscholen. "Geen enkel voorstel van wiskunde informatica heeft het gehaald. Terwijl de fysici nog wel enkele onderzoeksscholen in de race hebben." De natuurkundigen hebben een sterke lobby binnen NWO, is de conclusie van Tanenbaum. Wat dat betreft kunnen informatici nog wel wat van de fysici leren. "Ik vrees dat we meer tijd zullen moeten besteden aan het lobbyen in D e n Haag, maar ikzelf doe liever onderzoek."

Studenten delven onderspit tegen bestuurders studenten hebben niet hét gevoel dat ze serieus kunnen meepraten over het nieuwe bestuur van de universiteit. Dat komt omdat ze te weinig training krijgen. Pogingen van de Studentenbonden om daar op landelijk niveau iets aan te doen, stuiten op tegenwerking. Studenten in medezeggenschapsorganen kunnen niet op tegen bestuurders en ambtenaren. Dat staat in een tussentijds rapport van de commissieDatema. Die is ingesteld door minister Ritzen om in de gaten te houden of de invoering van de wet op de universitaire bestuursstructuur (de MUB) goed verloopt.

De MUB geeft de universiteiten veel vrijheid voor een eigen uitwerking. Elke universiteit moet daarom zelf vasdeggen hoe de bevoegdheden precies worden verdeeld. Maar studenten die daarover meepraten, zijn vaak voor het eerst lid van een raad en hebben het gevoel niet genoeg kennis van zaken te hebben om serieus invloed

uit te oefenen. "Alles wijst erop dat zich hier een knelpunt voordoet", aldus Datema. Zijn commissie vindt dan ook dat de universiteiten meer moeten doen aan studententrainingen. Vooral op het niveau van faculteit en opleiding moeten studenten het vaak zelf maar uitzoeken, concludeert de commissie op grond van eigen onderzoek. Pogingen om geld bij elkaar te krijgen voor trainingen op landelijk niveau zijn tot nu toe mislukt. Datema heeft vorig jaar de universiteiten al eens gevraagd daar elk vijfduizend gulden aan bij te dragen. Maar de universiteiten bleken niets te voelen voor zo'n

verkapte subsidie aan de twee landelijke Studentenbonden Lsvb en iso; ze willen alleen lokale trainingen steunen. D e commissie zelf heeft wel 20.000 gulden aan de twee bonden gegeven. Daarmee hebben die onder meer een Internet-site over de MUB opgezet. Het ISO gebruikt een klein deel van het geld voor een onderzoekje naar de manier waarop de doelstellingen van de wet in de praktijk worden gebracht. Maar ook dit onderzoekje stuit op tegenwerking van de universiteiten. Een iso-student kwam deze week zelfs voor niets naar Leiden. Een ambte-

naar met wie hij een afspraak had, moest hem onverrichterzake naar huis sturen: het Leidse college van bestuur had hem verboden met de iso'er te spreken. Volgens de twee Studentenbonden is dat kenmerkend voor de houding van veel colleges van bestuur. "Ze denken dat ze vrij spel hebben", schrijven de bonden in een gezamenlijke reactie op het rapport van Datema. Over dat rapport zelf zijn zij evenmin enthousiast. "De problemen worden erg eufemistisch aangeduid", zegt isovoorzitter Erik van Buiten. (HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen