Ad Valvas 1997-1998 - pagina 529

AD VALVAS 2 APRIL 1998

PAGINA 7

En nu dan promoveren

'We wilden niet kiezen voor de gemakkelijliste weg'

Afgestudeerd politicologe Hadewych Hazelzet is, nadat ze een jaar als consultant heeft gewerkt, weer de collegebanken ingeschoven. Zij doet verslag van haar ervaringen als PhD­student aan de European University Institute in Florence, Italië. Deze week deel 15: Belg voor een avond.

Nieuw statuut past volgens bestuursvoorzitter binnen traditie VU Het hoogste orgaan van de VU, het bestuur van de Vereniging, zie je normaal zelden binnen de muren van de universiteit. Het laatste half jaar waren de bestuursleden er echter geregeld, omdat er een nieuw statuut moest komen. Tijd voor een kennismaking met de bestuurs­voorzitter, mr. Ton Herstel. "De MUB is een heel begrijpelijke move."

.

. .

'.

. ' _ ' . ­ ' * . ­

..

. ' ­ .

Hadewych Hazelzet

Peter B oerman

Jarenlang vervulde het bestuur van de Vereniging een rol op de achter­ grond op de vu. Het was er wel, als officieel hoogste orgaan van de uni­ versiteit, maar je zag de leden eigen­ lijk zelden. En als ze al kwamen, was het alleen voor overleg met het col­ lege van bestuur. Die rol is het laat­ ste jaar behoorlijk veranderd. Er moest een nieuw statuut komen, een nieuwe 'grondwet', en dat bleek heel wat meer voeten in de aarde te heb­ ben dan aanvankelijk gedacht. "Ik denk dat ik hier het laatste half jaar vaker geweest ben dan ooit tevo­ ren", lacht mr. Ton Herstel. Herstel, tot eind vorig jaar voorzitter van de NCRV, is sinds enige tijd voorzitter van het bestuur van de Vereniging voor Christelijk Weten­ schappelijk Onderwijs, zoals de Ver­ eniging, de oprichter van de vu, vol­ uit heet. Dat bestuur krijgt met de invoering van het nieuwe statuut een belangrijke rol, omdat het ook de Raad van Toezicht wordt, die het college van bestuur moet controle­ ren. Dat is het gevolg van de invoe­ ring van de MUB, de wet van minis­ ter Ritzen om de bestuursorganisatie van de universiteiten meer aan te laten sluiten op de dagelijkse prak­ tijk. "Er zijn best mensen geweest die vonden dat wij niet de rol van de Raad van Toezicht op ons moesten nemen", vertelt Herstel. "Maar voor ons is daar nooit discussie over geweest. Wij waren het er snel over eens dat het bestuur van de Vereni­ ging uitstekend als Raad van Toe­ zicht zou kunnen functioneren. Wij zijn nu ook al het controleorgaan voor het college, dus als Raad van Toezicht krijgen we er alleen nog enkele taken bij. Met een afzonder­ lijke Raad van Toezicht zou de vu bovendien te ver van haar wortels, de Vereniging, afkomen te staan." Het Verenigingsbestuur heeft inmid­ dels een bestuurscommissie inge­ steld die de toezichthoudende taak op het college moet invullen. Her­ stel heeft er vertrouwen in dat dat zal lukken. "In die commissie zitten mensen met een helicopterview die kuruien overzien wat er in een com­ plex bedrijf als de universiteit om­ gaat."

Veel discussie Er is, met name vanuit de universi­ teitsraad, veel kritiek geweest op de procedure die het bestuur van de Vereniging heeft gevolgd voor de invoering van het nieuwe statuut. Zo neemt de universiteitsraad het het bestuur kwalijk niet formeel op de hoogte te zijn gesteld van het uitein­ delijke besluit. Herstel erkent op dat punt in gebreke te zijn gebleven, en zegt dat die kritiek aanleiding is geweest "om nog eens met elkaar om de tafel te gaan zitten". Maar over het algemeen past de gevolgde procedure volgens hem binnen de cultuur van de vu. "We hebben gemerkt dat er veel discussie was. Daar hebben we zo goed mogelijk naar proberen te luisteren." De discussie over hoe de MUB op de vu haar intrede moest doen loopt nog niet zo lang binnen het bestuur van de Vereniging. "Het was de afspraak dat het college van bestuur de MUB­kar zou trekken. Wij werden er pas in het najaar van vorig jaar bij betrokken." Met de opvattingen van de universiteitsraad in het achter­ hoofd heeft het Verenigingsbestuur vervolgens het door het college opgestelde concept­statuut goedge­

Mr. A. Herstel, voorzitter van het bestuur van de Vereniging: 'We hebben het gevoel op de goede weg te zitten.'

Peter Wolters ­ AVC/VU

keurd. Dat de ondernemingsraad daar in grote lijnen mee in kon stemmen, gaf Herstel het gevoel "op de goede weg te zitten". De onder­ nemingsraad had slechts enkele aan­ vullende wensen, zoals een advies­ recht over de begroting en een stem in de samenstelling van de geschil­ lencommissie. Die wensen wilde Herstel voor het merendeel best honoreren. De universiteitsraad was een ander verhaal. "Ik kan niet ver­ helen dat de universiteitsraad het bestuur van de Vereniging verweten heeft dat het ook nadat het besluit was voorgesteld te weinig overleg heeft gepleegd. Maar ja, in een voor­ genomen besluit zit nu eenmaal niet zoveel spelingsruimte." Dat de MUB op de agenda is gezet, heeft Herstel nooit vervelend gevon­ den. "Het heeft me wel verbaasd dat er na de democratiseringstendens in de jaren zeventig nu weer een hele ommekeer komt", aldus de be­ stuursvoorzitter. Maar hij vindt het wel "een heel begrijpelijke move". "De toenemend gecompliceerde situatie van de universiteiten vraagt om een meer management­achtig model. Het versterken van de be­ stuurskracht is een duidelijke taak." Dat wil volgens Herstel niet zeggen dat er zo min mogelijk inspraak voor studenten of personeel moet zijn. "Ik loop lang genoeg rond om te weten dat medezeggenschap erbij hoort en haar vruchten kan afwer­ pen. Maar het is een belangrijke overweging binnen het bestuur geweest om niet alles formeel te regelen. Hoe formeler je alles regelt, hoe groter de verleiding is om die regels ook te gebruiken door steeds op je strepen te gaan staan. Wij heb­ ben gezegd: dat past niet binnen de VU. We hebben meer de traditie van naar consensus streven." Het was makkelijker geweest ­ en zelfs wel verleidelijk, geeft de bestuursvoorzitter toe ­ om de regels van de MUB ook maar gewoon voor

de vu te laten gelden, en geen be­ roep op de eigen aard van de vu te doen om van de MUB af te wijken. Dan waren er veel minder mensen geweest die zich benadeeld hadden gevoeld, en was ook de goedkeuring van de minister, die nog steeds ver­ kregen moet worden, geen probleem geweest. "Dat is het model dat Nij­ megen heeft aangehangen", weet de bestuursvoorzitter. "Maar wij wilden daar toch niet aan. Ik denk dat ons collegelid Donner gelijk heeft als hij zegt dat we niet altijd klakkeloos moeten overnemen wat Den Haag ons voorschotelt. Dat blijkt alleen al uit de verschillen die er zijn met betrekking tot de geschillenregeling zoals die in de MUB staat, en zoals wij die aan de vu voorstaan. Wij kennen een intern college van geschillen. Wij regelen alles graag in eigen huis. Daarmee zitten we nogal in een ander vaarwater dan de open­ bare universiteiten, die een meer publieke taak hebben. Zij hebben een onafhankelijk, extern orgaan dat bij geschillen tussen bestuurder en medezeggenschapsorgaan een beslis­ sing kan nemen."

Niet tevreden Volgens het nieuwe statuut en vol­ gens de voorgestelde regeling voor de medezeggenschap kunnen stu­ denten van de vu, als ze het niet eens zijn met het college, niet naar zo'n onafhankelijk geschillenorgaan, maar alleen naar het bestuur van de Vereniging. Dat is immers het hoog­ ste orgaan van de vu. Herstel be­ grijpt dat studenten daar niet tevre­ den over zijn, maar benadrukt dat ze niet hoeven te vrezen dat het Ver­ enigingsbestuur automatisch de kant van het college zal kiezen. "Ik denk dat het recente verleden wel heeft laten zien dat we ook best in staat zijn zelf ons standpunt te formule­ ren", zegt hij, doelend op de veran­ deringen die het Verenigingsbestuur

aanbracht in de oorspronkelijke col­ legevoorstellen. "De deur van de Vereniging staat altijd open", aldus Herstel. Dat er in de MUB voor gekozen is, net als in de Wet op de Onderne­ mingsraden, om bij adviesrechten ook een formele geschillenprocedure mogelijk te maken, noemt Herstel "bijna inconsequent". "Een advies­ recht is toch wat anders dan een instemmingsrecht. Een advies mag je als bestuurder naast je neerleggen. Maar ik geef toe, het is best inge­ wikkelde materie, wil je er een goed oordeel over kunnen vellen." Met het eindresultaat, het statuut dat er nu ligt, is Herstel echter dik tevreden. "Ik heb ook het gevoel dat het een resultaat is dat past binnen de vu, waar veel mensen zich in kunnen vinden." Of minister Ritzen bij die mensen hoort, moet nog even worden afgewacht. De minister heeft formeel drie maanden de tijd om, nadat het statuut is binnengekomen, bezwaar te maken. Hij mag dreigen geen geld meer aan de vu te ver­ strekken als hij vindt dat de vu zich meer aan zijn wet moet houden. "Dat is een risico dat we zeker niet kunnen lopen", aldus Herstel, die niettemin goede hoop heeft op groen licht van de kant van de minister. "We hebben geen contact meer met hem gehad, alleen het sta­ tuut verstuurd, samen met een aan­ biedingsbrief. Maar ik verwacht dat we wel het akkoord van de minister zullen bemachtigen. Het is wel spannend om te zien hoe de minis­ ter zijn rol gaat invullen. Ik hoorde al beweren dat Ritzen het in zijn laatste maand niet meer zal aandur­ ven zich sterk te maken, maar het kan natuurlijk ook zijn dat hij nog een daad wil stellen. We moeten dus maar even afwachten."

Asterix en Obelix. Pralines. Gratis fiiet! Het Belgische feest was in aantocht. Na Spanjaarden, Scandinaviërs, Ieren en Duitsers waren zij aan de beurt om hun collega's te vermaken. Leren van eikaars cultuur via muziek, de nationale alcoholische drank en lokale ver­ snaperingen. Europese integratie op micro­schaal. Ondertussen is de onderlin­ ge nationale wedijver niet van de lucht. Tegelijkertijd blijken ook in deze universi­ taire smeltkroes identiteit en loyaliteit niet altijd op nationaal niveau te liggen. Ter­ wijl aan het instituut onderzoek wordt gedaan naar de vorming van een Europese identiteit, voelen vele studenten zich meer verbonden met hun regio. Ze komen uit Beieren, Baskenland, Vlaanderen of Schoüand. Toch hebben we nog geen regionale feesten gehad. En, hoe Euro­ pees­ o{ regiona.al­minded ook, stereotiepe grappen blijven hardnekkig. Bevatten ze inderdaad een kern van waarheid? Of wor­ den ze slechts uitvergroot op een plek als deze? Vorig jaar kwamen ze er niet uit welke taal onderling te spreken om het feest voor te bereiden. Vlaams? Frans? Duits? Gebakke­ lei over de moedertaal. Het werd zowaar Engels. Ook al werd friet zo French fries. Dit jaar had, zij het na enig Vlaams pro­ test, het Frans gedomineerd om de Walen erbij betrokken te houden. Nou ja, voor een avondje wil ik best Belg zijn, opperde een Vlaamse medestudent. Intern mocht er verwarring zijn, richting buitenstaanders leek er eenduidigheid. Het dilemma van de meervoudige loyaliteit werd speciaal aan de aloude grotere buur toegelicht per e­mail door een der organisatoren: "Beste Nederlandse vrienden, we beseffen dat deze zaak jullie na aan het hart ligt; de Vlamingen verkiezen nog steeds om een Belgisch feest te organiseren i.p.v. zich toe te voegen aan een Nederlands festijn. Maar zeg nou zelf; hoe zouden wij het over ons hart kunnen verkrijgen om te feesten door fietsen in de bar op te han­ gen? En te bedenken dat we het zonder chocolade, frieten en Belgisch bier zouden moeten doen! Nee, geef ons dan toch maar de kleine ongemakken zoals elk berichtje en afspraak voor de Belgische fuif in twee talen te moeten schrijven. We zijn en blijven Belgen. Niettemin, de aan­ wezigheid van een horde Nederlanders wordt (volgens de beste Antwerpse tradi­ tie) door ons ten zeerste gewaardeerd. Kom dus allen naar ons Belgische frietkot waar je naast Belgische striphelden allerlei lekkers zult vinden. (De friet is jammer genoeg zonder mosselen wegens gebrekki­ ge Nederlandse import; en met Italiaanse mosselen wilden we het echt niet doen). Nederlandstalige groeten van de Belgen." Geheel verrast door deze verklaring, dien­ de een der Nederlanders hem rap van repliek: "Beste/Lieve Belg, hartstikke bedankt voor je e­mailtje. Ik ken je nog niet (vanavond misschien onder het genot van een Belgisch biertje), maar uit je mail blijkt dat (a) je verwantschap met de Vla­ mingen voelt; (b) je verwantschap met 'de Belgen' voelt en dat dit gevoel belangrijker is dan het gevoel in (a); (c) Dat je je ver­ want voelt met de Nederlanders, doch wederom niet zoveel als (b). Wij Neder­ landers (Jawel, ik spreek voor ze allemaal, inclusief uiteraard Hare Majesteit) zijn erg blij met jouw verwantschapsgevoel. Aller­ eerst omdat je gevoel in (a) niet over­ heerst. Je wilt zo te zeggen niet een Vlaams blokje om. Ten tweede omdat je in (b) aantoont dat je een echte Belgische identiteit hebt. Dat is goed. Bovenal zijn wij blij dat je geen aansluiting met Neder­ land zou willen. Dat willen wij namelijk ook niet. Maar natuurlijk zijn wij graag vanavond van de partij om te genieten van de patattekes en jullie andere geneugten." De Vlaams/Waalse samenwerking mondde uit in een zó goed lopend feest dat ze zelf spotten dat him regering er een voorbeeld aan kon nemen, ook al eindigde het met salsa en flamenco. Toen er na afloop Bel­ gisch bier over bleek te zijn, stond ik voor­ aan. Heineken kon nog wel even wachten. De klompendans ook. Of werd het de hoogste tijd voor een Hollands, pardon, Nederlands feest?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen