Ad Valvas 1997-1998 - pagina 333

ADI VALVAS 15 JANUARI 1998

PAGINA 5

'We bleven natuurlijk zitten als er geen toezegging kwam' Twee generaties actievoerders op de VU Ze vochten voor hetzelfde, maar op een totaal andere manier. "Als je ging bezetten en er kwam geen toezegging, dan bleef je natuurlijk zitten", blikt de oude rot in het vak terug. De jonge actievoerder nam deel aan de laatste bezetting, die zonder toezegging van het college van bestuur om vijf uur eindigde. Hij zegt: "De mensen waar wij tegenover staan, zijn van een ander kaliber dan de mensen waarmee jullie te maken hadden." Martine Zuidweg "Wat mij opviel aan de bezetting van afgelopen keer, is dat je er niets van merkt", zegt docent bij Nederlands en voormalig actievoerder Margreet Onrust (45). Onrust studeerde van 1971 tot 1981 aan de vu en nam in die jaren actief deel aan zeker zes bezettingen. Meer dan eens betroffen het acties waarbij het hele Hoofdgebouw werd bezet. En die aan niemand voorbij konden gaan. "In mijn tijd was het naar buiten brengen van de bezetting essentieel. Je probeerde medestudenten te bereiken, je benaderde stafleden met handtekeningenlijsten. Het was belangrijk dat iedereen het wist." Manne van der Zee (23), student politicologie en bestuurskunde, is zichtbaar geërgerd. Alsof hij en de andere actievoerders het afgelopen november niet goed hebben aangepakt bi] de bezetting van de bestuursvleugel op de tweede verdieping. Onrust moet die dag een bord voor haar kop hebben gehad. "Er zijn duizenden folders verspreid, waarin we studenten opriepen om dit vooral niet te pikken. Bi) veel colleges zijn praatjes vooraf gehouden; er hmgen gigantische spandoeken; het is zelfs omgeroepen. Via allerlei kanalen is heel hard geprobeerd de aandacht te trekken", zegt Van der Zee. Onrust trekt haar wenkbrauwen op. Waarom heeft ze dan niets gemerkt? "Toen ik die ochtend het Hoofdgebouw binnenliep dacht ik nog: ' H é , iemand die handtekeningen ophaalt'. Maar dat bleken socialisten op de bres voor havenarbeiders. Ik heb vervolgens de hele dag op de faculteit doorgebracht. Ik heb nog college gegeven. Helemaal niets gemerkt." Dat een bezetting begin jaren zeventig meer tumult met zich meebracht, heeft volgens Onrust te maken met de grootte van de groep actievoerders. Telde de bezetting afgelopen november zo'n tachtig studenten. Onrust was begin jaren zeventig omringd door vijfhonderd medestanders. Ze zegt: "Als je met een heleboel mensen bent, kun je natuurlijk veel meer mensen inzetten om in de collegezalen praatjes te houden. Je kunt een grotere brok van de universiteit pakken. Als docenten aankomen en ze kunnen het gebouw niet in omdat het bezet is, dan val je natuurlijk wel op." Maar Van der Zee en de zijnen wilden de andere studenten niet duperen. Ze moesten colleges kunnen blijven volgen. "Daarom zijn we ook in de vleugel van het college van bestuur gaan zitten. Dan zit je alleen het bestuur dwars en daar zijn we het ook mee oneens."

faculteitsraden kende. N u hebben studenten allerlei mogelijkheden om h u n stem te laten horen. "Ik denk dat we nu met een minder dramatische verandering te maken hebben." Terwijl Onrust waarschuwt dat de inspraak van studenten dreigt te verdwijnen, gelooft de jonge actievoerder niet dat het zo'n vaart zal lopen. Hij kijkt Onrust aan en zegt: " D e mensen waar wij tegenover staan zijn van een ander kaliber dan de mensen waar jullie mee te maken hadden. Ik denk dat ze minder conservatief zijn en meer begrip hebben voor waar studenten mee bezig zijn. Ze hebben tenslotte al jarenlang met studenten in besturen gewerkt." Van der Zee gelooft dat harde acties meer op h u n plaats waren in de tijd dat Onrust studeerde. "Terwijl wij proberen om binnen de daarvoor geëigende kanalen, die er gelukkig en dankzij jullie acties zijn, onze wensen kenbaar te maken. En op het moment dat dat echt niet lukt, zien wij een bezetting als alleruiterste methode. Dat zal best een groot verschil zijn met vroeger." Welnee, schudt Onrust het hoofd. "Een bezetting was echt niet iets waar we makkelijk toe over gingen. Het is toch op zichzelf niet leuk om een aantal nachten m een gebouw door te brengen. Je eigen bed is veel prettiger dan een koude vloer. Bij ons was het net zo goed een uiterste actiemiddel."

Aandacht De bezetting van het bestuursgebouw afgelopen november duurde precies één dag. Geen enkele eis was ingewilligd toen de actievoerders tegen vijven een einde maakten aan de bezetting. "We hebben met deze dag onze boosheid duidelijk gedemonstreerd naar het college toe. We bereiken niets meer als we hier de hele avond blijven hangen", hield Van der Zee bij die gelegenheid zijn medeactievoerders voor. Dat het college de gestelde eisen links heeft laten liggen, is geen reden om de actie als mislukt te beschouwen, vindt Van der Zee. "Er begint niemand aan zo'n bezetting met het idee dat die eisen, of sterker, dat een van die eisen ingewilligd kan worden. D e verwach-

Demonstreren anno 1 9 7 4 : 'Sterker ideologisch georiënteerd.' tingen die je hebt zijn veel minder extreem dan de eisen. Het was onze bedoelmg om de aandacht te trekken van de mensen van de vereniging (de Vereniging voor Christelijk Wetenschappelijk Onderwijs, het hoogste bestuursorgaan van de vu, mz), want zij zijn onze laatste redding. We wilden laten zien dat er echt iets goed mis is en dat dat de mening is van een hoop studenten. En dat is overgekomen. Daarom stond een meerderheid van de groep op dat moment achter het besluit om ermee te kappen." Twintig jaar geleden redeneerden actievoerders heel anders. De bezetting voor democratisering in de winter van 1972 duurde vijf dagen, omdat het college van bestuur aanvankelijk geen haarbreed wilde toegeven. "Als je in het begin absoluut geen resultaat knjgt, dan blijf je natuurlijk zitten", verklaart Onrust. "Ging je eenmaal bezetten, dan was je er niet de volgende dag al weer uit als er echt helemaal geen toezegging kwam. Dan ging je proberen via andere wegen wel beweging in de zaak te krijgen." Een van die andere wegen was het inschakelen van bemiddelaars. Zo kwamen meer dan eens Amsterdamse gemeenteraadsleden opdraven om studenten en collegeleden tot elkaar te brengen. Van der Zee is niet onder de indruk van de aanpak van actievoerders als

Onrust. Hij is tevreden over de manier waarop de bezetting afgelopen november verliep. "De strijd was natuurlijk niet echt om vijf uur afgelopen. We hebben met een groep van 45 studenten 's avonds laat nog bij de universiteitsraad gezeten. Ik heb toen nog gepraat met mensen van de verschillende fracties; ik heb met mensen van de vereniging gepraat. Het is niet zo dat we nog steeds in onze slaapzak in de bestuursvleugel vertoeven, maar de actie is niet opgehouden. Het enige resultaat dat we hadden bereikt als we waren blijven zitten, was dat we eruit gemept waren. N o u hoi!" Onrust is wel eens door politieagenten naar buiten gesleept. Zoals tijdens een van de bezettingen tegen de plannen voor verhoging van het collegegeld van 250 naar duizend gulden. "En dat zagen wij als buitengewoon nadelig voor kinderen uit minder draagkrachtige milieus", legt Onrust uit. Waarop Van der Zee zijn hoofd een beetje schuin houdt en vraagt: "Ging het echt alleen om het feit dat je met duizend gulden collegegeld minder draagkrachtige mensen niet aan de studie kon krijgen, of dachten jullie ook: dat kost mij 750 gulden meer?" "Nauwelijks", antwoordt Onrust. Als de jonge actievoerder daar zijn twijfels over uit, verklaart ze: "Dat is ideologie. D e studentenbeweging was ster-

"Maar als je met meer mensen bent", probeert Onrust, "dan kun je ploegen door de hele universiteit sturen die op koffiepunten..." "Dat is voor een deel ook gebeurd", onderbreekt Van der Zee. Onrust, kortaf: "Nou, niet bij ons."

Minder extreem Onrust vocht twintig jaar geleden voor hetzelfde als Van der Zee nu: voldoende inspraakmogelijkheden voor studenten op de vu. Er zijn meer overeenkomsten, vertelt Onrust. "Ook toen beriep de vu zich op haar bijzondere positie om de wuB (Wet Universitaire Bestuursstructuur) op zo'n manier in te voeren dat de wet slechter uitviel voor stafleden en studenten." Vandaag de dag wil het college de studenten opnieuw minder inspraakmogelijkheden geven dan de huidige wet (de MUB) voorschrijft. Maar Van der Zee ziet een duidelijk verschil. "Onze strijd is niet dezelfde. De situatie is nu minder extreem." Twintig jaar geleden streden studenten voor inspraak in een klimaat dat niet eens een universiteitsraad of

Margreet Onrust: 'Ik heb helemaal niets van Peter Wolters - AVC/VU jullie bezetting gemerkt.'

Manne van der Zee: 'Scholing? Wat is dat voor iets engS?'

Peter Wolters - AVC/VU

Eduard de Kam

ker ideologisch georiënteerd dan nu. Het was heel gewoon om na te denken over JOUW rol als iemand met een hogere opleiding, die dus bevoorrecht was. We vonden het belangrijk dat er zoveel mogelijk mensen aan de universiteit konden studeren." D e ideologie lag twintig jaar geleden voor het oprapen. Een beginnend actievoerder werd op zijn taak voorbereid middels scholing. "Werden jullie geschoold?", reageert de jonge actievoerder, "Wat is dat voor iets engs?" Onrust licht toe: "Wij kregen lessen in met name de Duitse kritische school, waaronder Marcuse, Adorno. En als neerlandici hielden wij ons bezig met marxistische literatuurkritiek." Onder leiding van een ouderejaars lazen de actievoerders in spe een artikel uit een wetenschappelijk tijdschrift, dat vervolgens in de groep werd besproken. " O , een soort bijbelstudie", vat Van der Zee samen en hij trekt een vies gezicht. "Ik zou dat vreselijk vinden. Volgens mij word je op die manier heel erg beperkt in je manier van denken. Er wordt in feite gewoon verteld hoe je denken moet. Het zou mij mets verbazen als daar ook die extreme manier van actievoeren uit voortkomt." Er was geen sprake van opleggen, spreekt Onrust tegen. "Er werd geen hoorcollege gegeven en gezegd 'zo zit de wereld in elkaar'. De discussies die we voerden waren nuttig als achtergrond bij het hele denken over de studentenbeweging en de plaats van studenten op de universiteit. Het gaf de studentenbeweging Len soort handvat bij discussies over bijvoorbeeld onze positie in een uni.ersiteitsraad." Zelfs al zouden de actievoerders van nu wat voelen voor extra scholing, tijd hebben zij er toch niet voor. De dag dat het college van bestuur en het bestuur van de vereniging zouden overleggen over onder meer de studenteninspraak, verschenen negen studenten op de plaats van overleg. "Ik had me verslapen", excuseert Van der Zee zich. "Ik heb wel nog allerlei mensen gebeld en gezegd dat ze aanwezig moesten zijn. Veel studenten moesten college lopen of werken. Dat is wel een groot probleem nu. De studiedruk is veel hoger." De negen studenten hingen grote spandoeken op en vertrokken vervolgens naar de kantine voor een ontbijt. Waarop de Gebouwendienst van de gelegenheid gebruik maakte om de spandoeken weer te verwijderen. Tegen de tijd dat de collegeleden arriveerden, herinnerden alleen de loszittende plakbandjes nog aan de actie van studentenzijde. Onrust moet erom lachen. "Dat was ons niet overkomen. Tussen '71 en '74 hebben we bijna doorlopend bezet. Dan krijg je vanzelf ervaring."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen