Ad Valvas 1997-1998 - pagina 501

AD VALVAS 1 9 MAART 1 9 9 8

PAGINA 1 1

'Beroep VU op eigen aard is onreclitmatig' De VU gaat op essentiële punten voorbij aan de IVIUB. Studenten zijn daarvan de dupe. De minister kan nog ingrijpen, maar of liij dat durft, zo aan liet eind van zijn ambtsperiode, is de vraag, aldus Berber Brouwer, secretaris van de studentenvakbond SRVU.

rber Brouwer Dertien maanden geleden werd de Wet modernisering universitaire bestuursorganisatie (MUB) in werking gesteld. Deze wetswijziging beoogt medebestuur van personeel en studenten te vervangen door medezeggenschap. Aan de Vrije Universiteit doen zich extra complicaties voor, aangezien het bestuur van deze universiteit zich met een beroep op de eigen aard aan de MUB wil onttrekken. Dit ten nadele van de studenteninspraak. Het MUB-model betekent een verregaande afbraak van de universitaire democratie en de invloed van studenten en personeel op de centrale en decentrale besluitvorming. In de gewijzigde bestuursstructuur zijn medezeggenschapsraden met adviesen mstemmingsrechten de enige vorm van democratische controle. Medebestuur IS helemaal verdwenen. De MUB heeft in beginsel betrekking op de openbare universiteiten. D e v u , een protestants-christelijke private instelling, valt daar niet onder. D e vu IS een door de overheid bekostigde bijzondere universiteit, die door de Wet op het hoger onderwijs en het wetenschappelijk onderzoek (de WHW) een ontsnappingsclausule wordt geboden. De bijzondere universiteiten zijn namelijk door een bekostigingsvoorwaarde aan de WHW gehouden voor zover hun eigen aard zich daartegen naar het oordeel van het universiteitsbestuur - niet verzet. Dat betekent kort gezegd dal deze universiteiten de wet naast zich neer kunnen leggen als deze in strijd is met h u n eigen aard. Wel is zo'n beroep op de eigen aard onderworpen aan een ministeriele toets. Het is de bedoeling dat de nieuwe bestuursorganisatie van de v u per 1 september 1998 in werking zal treden. Het universiteitsbestuur heeft inmiddels een aantal concept-reglementen gepresenteerd, waarin de nieuwe medezeggenschapsstructuur tot uiting komt. Waar het studenteninspraak betreft, voldoen deze reglementen op essentiële punten niet aan de MUB, die rechtstreeks voor de openbare universiteiten geldt. D e v u beoogt om met een beroep op de eigen aard de studenteninspraak nog verder te beperken dan de MUB dat al doet. In de eerste plaats heeft het bestuur van de vu laten blijken de centrale en

Berber Brouwer: 'Als minister Ritzen niet ingriipt, dan ziet het er voor de studenteninspraalt aan de VU zorgelijl< uit.' facultaire studentenraden die in het leven moeten worden geroepen, slechts adviesrechten te willen toekennen. Volgens de MUB komen aan deze raden op een aantal essentiële onderwerpen echter instemmingsrechten toe. Voorbeelden hiervan zijn onder meer het studentenstatuut en de

afstudeerregeling. Daarnaast zijn de adviesbevoegdheden van de centrale studentenraad in het medezeggenschapsreglement grotendeels zodanig geformuleerd, dat in de praktijk het college van bestuur zal bepalen of de raad over een bepaald onderwerp een officieel advies mag uitbrengen. Een derde knelpunt betreft de geschillenregeling. In tegenstelling tot het wettelijk stramien, zullen de centrale en decentrale studentenraden niet worden opgenomen in de geschillenregeling en niet-ontvankelijk zijn bij een

geschillencommissie. Als een advies van de centrale studentenraad niet wordt nagevolgd, verplicht het college zich slechts nog een keer uit te leggen waarom het dat niet doet. Als deze reglementenworden ingevoerd, zijn studenten in hoge mate afhankelijk van de grillen van het college van bestuur en is er sprake van een buitengewoon hierarchische bestuursorganisatie. De v u doet dus een beroep op de eigen aard om te mogen afwijken van de MUB. Die eigen aard van de vu is drieledig gedefinieerd: • de v u staat in de christelijke traditie; • de v u heeft in tegenstelling tot de openbare instellingen een privaatrechtelijk karakter; • de bestuurlijke cultuur van de vu. Hierbij wordt het streven naar consensus als kenmerk genoemd. H e t college van bestuur noch het bestuur van de Vereniging voor christelijk wetenschappelijk onderwijs (het hoogste gezag van de vu) heeft een

beroep op de eigen aard van de vu bij de implementatie van de MUB aannemelijk kunnen maken. D e MUB botst op geen enkele wijze met de protestants-christelijke traditie of het privaatrechtelijke karakter van de vu. Enige vage redeneringen rondom de nimmer duidelijk gedefinieerde bestuurlijke cultuur van de vu bleven over. H e t streven naar consensus, genoemd als kenmerk van deze bestuurlijke cultuur, onderstreept juist het belang van instemmingsrechten. Wanneer een besluit instemming van een medezeggenschapsraad behoeft, is het bestuur immers genoodzaakt het besluitsvoorstel zo vorm te geven dat beide partijen zich in dat voorstel kunnen vinden. Een advies kan het bestuur zo naast zich neer leggen, ook als er geen consensus bestaat. Hoewel minister Ritzen en zijn voorganger met betrekking tot de bijzondere instellingen tot nog toe zeer tolerant zijn geweest, is de erkenning van h u n bijzondere aard nooit bedoeld als vrijbrief voor iedere afwijking van de wet, zolang het hun goeddimkt. Wanneer het bestuur van de v u deze eigen

Peter Wolters - AVC/VU

aard toch als zodanig gebruikt, maakt het misbruik van zijn bevoegdheid. Het is daarom tijd om een precedent te scheppen, opdat nu en in de toekomst meer duidelijkheid bestaat over de mate van bestuurlijke vrijheid van bijzondere instellingen. Zoals de WHW voorschrijft, zal het gewijzigde Statuut vu aan de minister worden toegezonden, waarna hij de mogelijkheid heeft bezwaren aan te tekenen. Of de minister dat zal doen, is echter de vraag. De mate waarin bijzondere universiteiten handelingsvrijheid genieten, is nog onontgonnen terrein. D e minister zit aan het eind van zijn ambtstermijn en daarom is de kans gering dat hij zich zal wagen aan deze complexe problematiek. Grijpt de minister niet in, dan ziet het er voor de studenteninspraak aan de vu zorgelijk uit. De auteur is secretaris van de SRVU studenten vakbond Haar artikel verscheen eerder m Het Parool

Politiek maaid zielt op voor grotere inmenging in wetensciiap ï Hanne Obbink "Eenzijdig" en "mank" was het advies van onderzoeksorganisatie Nwo over zes toponderzoekscholen. Dat zeiden althans TweedeKamerleden. Een paar weken geleden had minister Ritzen al een poging gedaan het advies naar zijn hand te zetten. Het lijkt een voorbode van grotere politieke inmenging in de wetenschap. Als dit een proef was, dan is die mislukt. D e landelijke onderzoeksorganisatie NWO mocht 50 miljoen gulden verdelen onder onderzoeksgroepen die tot de absolute top behoren, NWO koos er zes uit, alle uit de bèta- en medische hoek. En toen waren de rapen gaar. Tweede-Kamerleden hadden meteen een mening klaar. De xwo-voordracht is "eenzijdig" en "mank", de alfa- en gamma- disciplines worden "het stiefkindje en de bedelaars" van de wetenschappelijke wereld, zeiden zij in het Nijmeegse universiteitsblad. Nóg opmerkelijker is dat ook minister Ritzen zich in de kwestie mengde. IMWO moest aan hem advies uitbrengen, maar ongeveer op het ogenblik dat dat advies geschreven

werd, deed de minister nog een poging NWO voor te schrijven hoe dat eruit moest zien. Alfaen gammagroepen moesten ook geld krijgen, schreef hij met zoveel woorden. Die politieke bemoeienis is verwonderlijk. Want eigenlijk heeft NWO niets anders gedaan dan er van haar gevraagd werd: het beste onderzoek uitkiezen. En dat dat onderzoek zich in de bèta-

Niewwsanalyse en medische sector te vinden is, is niet vreemd. Tachtig procent van al het Nederlandse onderzoek wordt verricht in deze wetenschapsgebieden. Alleen al statistisch gezien is het daarom niet ongerijmd dat de hoogste toppen zich daar bevinden. Uiteraard valt er te twisten over de vraag of NWO haar werk goed heeft gedaan, dat wil zeggen: inderdaad het beste onderzoek heeft geselecteerd. D e verontwaardiging onder alfa- en

gamma-onderzoekers is ook wel te begrijpen. NWO geeft vanouds veel meer geld uit aan bètawetenschappen en haar procedures zijn dan ook vooral toegesneden op aanvragen uit die hoek. Maar minister Ritzen en de Tweede-Kamerleden stellen niet de kwaliteit van de Nwo-selectie ter discussie, zij zeggen slechts dat de uitkomst hen niet bevalt. Daarmee mengen zij zich rechtstreeks met politieke wensen in wetenschappelijke keuzes. Of de alfa- en gammawetenschappen blij moeten zijn met de steun die zij op deze manier knjgen, valt daarom nog te bezien. Deze inmenging kon wel eens een voorbode zijn van wat er in de nabije toekomst op een veel grotere schaal gaat gebeuren. D e steun voor toponderzoek is namelijk in zekere zin een proef N u nog gaat het om 50 miljoen, over een paar jaar gevolgd door een tweede ronde met nog eens 50 miljoen. Maar als Ritzen zijn zin krijgt, moet NWO in de toekomst niet over 100 miljoen, maar over 500 miljoen gulden aan onderzoeksgeld zeggenschap faijgen. NWO is beter in staat dan de universiteiten, vindt de minister, om ervoor te zorgen dat het beste onderzoek het meeste geld krijgt.

Zelf denkt NWO klaar te zijn voor het verdelen van zoveel geld; de procedures die de onderzoeksorganisatie nu hanteert, kunnen net zo goed voor vijf keer zoveel geld gebruikt worden, vindt ze. Maar het rumoer van de afgelopen week geeft aan hoe riskant dat is. Is NWO inderdaad in staat om de alfa- en gammawetenschappen recht te doen? Het is een vraag die met reden gesteld kan worden. Een zeker zo groot risico is de inmenging van de politiek. O p het onderzoeksbeleid van de universiteiten heeft Ritzen nooit greep kunnen krijgen. T o t nu toe heeft hij ook steeds gezegd dat een minister zich op dit terrein afstandelijk dient op te stellen. Maar als Ritzen straks desondanks afwijkt van het NWO-advies van vorige week, bewijst hij daarmee twee zaken. T e n eerste toont hij aan via NWO wél greep te hebben op het onderzoek. T e n tweede laat hij zien hoe groot de afstand is waarvan hij altijd repte: niet bijster groot. (HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen