Ad Valvas 1997-1998 - pagina 578

AD VALVAS 23 APRIL 1998

PAGINA 20

In rokerige cafés, op sociëteiten, in zalen op de VU en op kamertjes drie hoog achter in de stad komen studenten bijeen. Om feest te vieren, te bomen over een serieus thema, slap te ouwehoeren of een hobby te delen. Deze week: scheikundestudenten debatteren ovo'' wetenschap en reisgïe.

Mini­symposium over wetenschap en religie: 'Het gaat helemaal mis, ze beginnen nu al met discussiëren.'

Bram de Hollander

'Er is meer geleverd dan besteld' Marianne Hoek van Dijke

Dit jaar wilde de vereniging voor Che­ miestudenten, vcsvu, het eens over een heel andere boeg gooien bij haar jaarlijkse mini­symposium. Geen mid­ dag over beroepsperspectieven in de scheikunde dus, maar een discussie tussen vier sprekers en hun publiek over 'wetenschap en religie'. Hoe ver­ houdt een Godswonder zich tot de natuurwetten? Wat zegt een reimende antilope over de natuur van de mens? Dat er fundamentele vragen zijn waar de wetenschap geen antwoord op heeft, daar gaan alle sprekers deze middag vanuit. Zowel in de weten­ schap als in de godsdienst worden dingen gezegd die uiteindelijk niet te bewijzen zijn. Maar wat concludeer je daaruit? Zo tegen half twee zoeken zo'n 25 studenten en docenten een plaatsje in de collegezaal. Een goede opkomst, vindt de organisatie. Ieder­ een gaat er gemakkelijk bij zitten. Geen notitieblokken, want het is geen college, dus er kan lekker ontspannen geluisterd worden. È)e eerste spreker is natuurkundige en theoloog dr. W.B. Drees, verbonden aan het Bezinningscentrum van de vu. Hij geeft zijn visie op de evolutie. "Er is meer geleverd dan besteld. De bio­ logische evolutie heeft ons meer opge­ leverd dan strikt noodzakelijk is. Onze vingers zijn beweeglijk maar het feit dat we er bijvoorbeeld piano mee kunnen spelen helpt een mens niet om biologisch gezien beter te overle­ ven." De mens kan dus zelf mede zijn ontwikkeling sturen, bijvoorbeeld in de wetenschap. Kunnen we de macht die we daar hebben aan? " vraagt Drees zich af. Hij pleit voor het kri­ tisch gebruik van de verhalen uit de religieuze traditie in het publieke de­ bat over wetenschappelijke ontwikke­ lingen. "Al wil ik daarbij aantekenen dat sommige verhalen daarvoor ge­ schikter zijn dan andere", eindigt hij, terwijl hij z'n sheets bij elkaar zoekt. Prof. dr. G. Nienhuis, hoogleraar na­ tuurkunde aan de Rijksuniversiteit Leiden, volgt. "De antilope weet iede­ re ochtend bij het ontwaken dat hij harder zal moeten lopen dan de snel­ ste leeuw om de avond te halen, maar het lijkt hem niet te deren. Terwijl dieren zich vanzelfsprekend thuis voe­ len in hun natuurlijke omgeving, pro­ beert de mens die omgeving steeds te veranderen." Daarmee behoren we­ tenschap en godsdienst beide bij de zoektocht van de mens naar de zin van het leven, maar op verschillende manieren. "Het is zoiets als de ver­ houding tussen verstand en hart. We­ tenschap houdt zich bezig met de oor­ sprong van ons bestaan, godsdienst met de vraag hoe mensen richting geven aan hun bestaan. Over dat laat­ ste heeft de wetenschap niets te zeg­ gen."

Dan mag de koffiejuffrouw met haar thermoskannen en kopjes eindelijk binnenkomen: het is pauze. Astrid, studente milieuwetenschappen bij scheikunde, is redelijk tevreden over de bijeenkomst tot nu toe, al is ze het niet met de sprekers eens. "Ik be­ schouw de bijbel als waarheid", legt ze uit. "Wanneer je het over eenmali­ ge gebeurtenissen als de schepping hebt, kies ik voor het geloof als verkla­ ring. Een bepaalde vorm van evolutie past best in het verhaal van de bijbel. Er staat dat God de dieren heeft ge­ schapen, maar die kunnen zich daarna natuurlijk best verder zijn gaan ont­ wikkelen." In haar studie milieuwe­ tenschappen komt ze vragen van we­ tenschap en religie nauwelijks tegen. "Maar dat is niet zo erg, want ik ben het zelf ook meer uit wetenschappelij­ ke interesse gaan studeren." Op de gang staat een groepje dat het symposium heeft georganiseerd. "Het gaat helemaal fout, de inleiders begin­ nen nu al met discussieren", zegt een van hen bezorgd. En inderdaad, ter­ wijl iedereen na de pauze alweer in de banken zit, staan de heren nog uitge­

breid met elkaar te praten. Maar na een kleine aanmaning van de organi­ satie begint dr. R. van Woudenberg, filosoof aan de vu, aan zijn betoog. Hij wil in zijn lezing onderzoeken of het mogelijk is om tegelijkertijd de wetenschap en het geloof in de geloof­ belijdenis serieus te nemen. Geduldig voert hij zijn gehoor langs een aantal filosofische begrippen. Dat hij zijn vriend Rik op een andere ma­ nier kent dat Wim Kok. En dat wan­ neer zijn zoontje een boek op zijn bu­ reau legt, dat geen natuurwetenschap­ pelijk fenomeen is, maar een doelbe­ wuste actie. Van Woudenberg stelt uiteindelijk dat de wetenschap haar eigen uitgangspunten niet kan verkla­ ren. "Wellicht is daarvoor een verkla­ ring nodig, waarbij er een God in het spel is, die deze wereld orde heeft ge­ geven en tot aanzijn heeft geroepen. Traditionele christenen hebben niet alleen intellectuele kermis, maar ook ervaringskennis, omgang met God, de ervaring dat je zonden worden afgeno­ men. Over dat soort kennis heeft de wetenschap niets te zeggen." Als laatste spreekt prof.dr. S.J. Door­

man, voormalig voorzitter van de VPRO en nu voorzitter van de stichting Skepsis, onder meer bekend vanwege haar wantrouwen tegen gebedsgene­ zing. Duidelijk de beste tafelredenaar van het gezelschap, vertelt hij hoe hij op z'n zestiende tot de conclusie kwam dat hij een katholiek jongetje was omdat hij in een westers land ge­ boren was. "In een Aziatisch land was ik waarschijnlijk overtuigd boeddhist geweest. Het gaat mis, volgens Door­ man, wanneer mensen proberen om dingen die op een bepaalde plek wer­ ken ook elders toe te passen. Dat geldt ook voor wetenschap en religie: het zijn verschillende praktijken. Zelf noemt hij zich een vrijdenker, "die zijn opvattingen op elk gebied voort­ durend aan revisie onderhevig laat zijn en die erkent dat hij mythisch denken nodig heeft". Dan gaan de vier heren op de tafel voorin de collegezaal zitten voor de discussie. Al snel blijkt dat het vrij­ denkerschap van Doorman veel toe­ hoorders aanspreekt en wordt Van Woudenberg stevig aan de tand ge­ voeld over de logische houdbaarheid

van zijn stellingen. Drees en Nienhuis stellen kritische vragen aan Doorman over het begrip 'mythisch'. In de zaal wordt het een beetje onrustig: op twee studenten na heeft niemand inbreng in het gesprek. Stipt om half vijf komt er een einde aan het symposium en kan de borrel beginnen. Hans­Peter Voss, universitair docent farmacoche­ mie, praat nog even na met een stu­ dent. "Het was een leuke, nuttige bij­ eenkomst," vindt hij. Beiden waren het niet zo eens met Van Wouden­ berg, die de regels van de logica niet helemaal volgde. Astrid en Nathalie zitten in een hoekje bij te komen. Nathalie heeft "vooral heel veel ge­ hoord". Ze heeft nog even tijd nodig om het op een rijtje te krijgen. Astrid, eerstejaars en bestuurslid van vcsvu: "Je gaat er toch over nadenken door zo'n symposium. Op dit moment heb ik er zelf niet zoveel mee te maken, maar later in de praktijk zal ik deze vragen ook tegenkomen. Je hebt als wetenschapper toch invloed op je om­ geving."

FEUILLETON Dagboek van Katja (Waarin Katja vertelt zuaarom zij schrijfster voil worden, laat zien dat zij kan rekenen ­ op taal ­ en uiaarin zij het beeld schetst dat zo op de beeldlijst kan.)

30.

Ik ben uitgeput uit het ziekenhuis ge­ komen. (Klopt, er wordt bezuinigd op de verpleging; ziekenverzorgers willen staken, denken alleen daar aan en dus niet aan de patiënt.) Ik heb abortus laten plegen. Heb ik vrijwillig een orgaan gedoneerd? Is een mens, als geheel, een orgaan? De ziekte van Parkinson schijn je te kun­ nen beheersen met foetus­extract (hoe het wetenschappelijk in elkaar zit, weet ik niet.) Had ik dat niet moeten entameren? Wanneer is een leven zinvol? Wan­ neer het leven zin heeft; wanneer je iemand redt. Dat kan zijn ziel zijn, maar ook zijn lichaam. Had mijn kleine foetussie niet een zinvol be­ staan gekend, wanneer zijn of haar li­ chaampje een wetenschappelijk doel had gediend? Moeten wij daarom niet voor abortus zijn? Ik weet trouwens nu zeker dat ik schrijfster wil worden. Ik ben gaan rekenen. Connie Palmen ­ mijn grote heldin ­ had voordat zij LM. schreef, al een miljoen van haar andere boe­ ken verkocht, aldus destijds de adver­ tentie in de krant. Daar had zij dus ­ uitgaande van een gemiddelde van 35

gulden per boek waarvan tien procent voor de auteur is ­ dus al drie en een half miljoen gulden mee verdiend. Toen ontmoette zij Ischa. Ischa krijgt hartaanval. Connie schrijft boek. Al­ leen al van dat boek, I.M., zijn er al tweehonderdduizend verkocht en de uitgever verwacht dat het er driehon­ derdduizend worden. Het boek kost 45 piek. Reken even mee: 300 000 x 4.50 = 1.350 000 gulden. (En dan zit ik aan de zeer lage kant, want Connie krijgt wel 17 procent.) Nu mag Con­ nie ook nog eens ­ van de CPNB ­ het boekenweekgeschenk schrijven. Dat geschenk zal worden gemaakt in een oplage van 800 000 exemplaren. Ik vermoed dat Connie hier een torme­ tje of vier voor krijgt, (vijftig cent per boekje, dat is toch niet veel.). Tel hierbij de doorlopende verkoop van' haar andere boeken op, plus het geld wat ze krijgt voor lezingen en derge­ lijke. En Connie heeft dit jaar alleen al ruim twee miljoen verdiend. En in totaal heeft pippeloentje zo'n mil­ joentje of zes. Ik denk aan K. Schippers. Schrijft tien keer beter dan Palmen ­ heeft nooit het boekenweekgeschenk mogen maken. Ik denk aan F.B. Hotz. Schrijft misschien wel vijftien

keer beter dan Palmen. Heeft nooit het boekenweekgeschenk mogen maken. Ik denk aan Gerard Reve ­ heeft ooit het boekenweekgeschenk mogen maken, maar dat werd gewei­ gerd. Dat boek ­ De Vierde Man ­ werd meteen opgepikt door de film­ industrie die er een ­ zelfs in Amerika ­ zeer succesvolle film van maakte. Waarom mag hij het niet schrijven? Nee, Cormie Palmenstrand, de Leny Saris van de Nederlandse literatuur, mag het boekenweekgeschenk in el­ kaar zetten. Als ik Ischa Meijer was geweest, en ik was de vriend van Connie Palmen, dan had ik zelf­ moord gepleegd, of alsnog een hart­

aanval gekregen. Erg gelachen trouwens om een dom ideetje van enkele onderwijskundigen om van leerlingen aan een middelba­ re school een 'beeldlijst' te eisen, zoals je ook een literatuurlijst hebt. Wie gaat bepalen wat ik moet zien? Ik hoorde al iemand roepen dat er 'doeken' van Rob Schölte op die lijst moeten. En een clip van Michael Jackson. En een filmfragment uit Ka­ rakter. Oplichterij! Wat we lezen en bekijken bepalen we zelf, en dat doet de school niet. Rudi Fuchs, directeur van het Stedelijk Museum, beroeps­ oplichter en een eerste klas inlikker die nog eens terecht stikt in de slijm­ ballen die hij opgeeft en die er van zijn kin druipen, moet ook nog advies gaan uitbrengen aan het ministerie van Onderwijs. Zou Aad Nuis ('Aap Muis'­ volgens Reve) gek geworden zijn? Of heeft die Tineke Netelenbos hiermee te maken ­ dat wichtje dat van onderwijs net zo veel verstand heeft als een schurftluis van het oeu­ vre van Schopenhauer. Ik wil een leuke jongeman. Om mee te neuken. Dani wil mij niet, nu hij kampioen is geworden en hij duizend andere meisjes krijgen kan. Jan wil mij niet, omdat hij zijn hart aan een Leidse Sleutel heeft verloren, en Ivan wil mij niet omdat hij Bloem voor Boter verkiest. Wie schrijft mij? Katja van Groeningen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen