Ad Valvas 1997-1998 - pagina 196

AD VALVAS 6 NOVEMBER 1997

PAGINA 10

Joggen als medicijn Gedoseerd sporten goed voor chronisch zieke mensen Sporten is niet alleen goed voor gezonde mensen, ook chronisch zieken kunnen baat hebben bij bewegingsactiviteiten. Maar de juiste begeleiding is daarbij van het grootste belang, want te veel of te weinig sport helpt de patiënt van de wal in de sloot. "Bij sommige aandoeningen zijn boswandelingen het hoogst haalbare en moet de patiënt niet een paar kilometer gaan hardlopen."

en eetstoornissen. "Het gaat om tamelijk nieuwe, maar zeer belangrijke inzichten." "Als je bedenkt dat allerlei chronische ziekten zoals chronische pijn en gewrichtsontsteking - reuma in de volksmond - met lichamelijke activiteit behandeld zouden kunnen worden, kan dit inzicht de maatschappij een hoop geld besparen. En belangrijker nog: veel mensen een hoop leed", zegt Meijer. " N u is het van belang om de vertaalslag te maken naar de praktijk." Want er is al veel kennis op verschillende gebieden, zo bleek uit het symposium, maar die is tamelijk versnipperd en ontoegankelijk. Meijer: "De overheid zou bijvoorbeeld een rol kurmen spelen in de voorlichting."

Dosering

Sheila Kamerman 'Ik zou wat meer aan sport moeten doen' is een verzuchting die menigeen regelmatig ontsnapt. We horen immers van jongs af aan dat een gezonde geest in een gezond lichaam huist. Sporten is goed voor de gezondheid: je conditie blijft op peil waardoor je niet meer naar adem hoeft te snakken wanneer je bij iemand die op de vierde verdieping woont op bezoek gaat. Je zit strak in het vel en voorkomt dat je uitzakt tot een vormloze plumpudding. En je voelt je gewoon een stuk lekkerder: rustiger, geconcentreerder en minder gestrest. In grote lijnen kunnen de twee organisatoren van het symposium 'Sport Gezondheid' dat woensdag 5 november werd gehouden aan de vu, dr. Ruud Bosscher en dr. Onno Meijer, het hiermee eens zijn. Sterker nog: uit verschillende recente onderzoeken blijkt dat sport niet alleen goed is voor gezonde mensen, maar ook een positieve invloed kan hebben op aandoeningen als chronische vermoeidheid, depressie, aids en eetstoornissen. Op het congres werd dan ook aandacht besteed aan de invloed van sport en lichamelijke inspanning op chronisch zieken. Zo blijkt dat patiënten zich psychisch beter gaan voelen door sport: ze voelen zich bijvoorbeeld minder depressief en minder angstig. Daarnaast treden er ook gimstige lichamelijke reacties op in het immuum-, zenuw- en hormoonstelsel. "De reactie die sportbeoefening in het

^smmeit^

Uit recent onderzoek blijkt dat sport niet alleen goed is voor gezonde mensen, maar ook een positieve invloed kan hebben op aandoeningen als chronische vermoeidheid, depressie, aids en eetstoornissen.

Bram de Hollander

lichaam teweegbrengt, lijkt medisch gezien op een ontsteking", legt Meijer uit, die behalve docent bij bewegingswetenschappen arts is. "Wanneer mensen bijvoorbeeld drie keer per week hardlopen, krijgen ze dus drie keer per week een ontstekingsprikkel. Je kunt het vergelijken met een inenting; het lichaam krijgt een kleine dosis toegediend en stelt zich daarop in, het leert zich er tegen te weren. Daardoor gaat door sportbeoefening bijvoorbeeld het immuunsysteem beter functioneren. En kan zelfs de stemming aanzienlijk verbeteren." Zo is Meijer betrokken bij onderzoek naar de invloed van krachttraining, hardlopen of fietsen op Hiv-geïnfecteerden. Meijer: "Het immuunsysteem verbeterde en dat is juist bij deze ziekte natuurlijk een zeer gunstige ontwikkeling." Daarnaast nam het gewicht toe, hetgeen ook veelbelovend genoemd mag worden omdat extreem

gewichtsverlies bij deze patiënten veelvuldig voorkomt. Bosscher deed onderzoek naar de emotionele effecten van lichamelijke activiteit op depressie. Depressieve patiënten die werden doorverwezen naar de polikliniek konden kiezen voor een traditionele behandelingsvorm met medicijnen. In plaats daarvan konden ze ook meedoen met de running therapy, een alternatief programma waarbij eens per week onder begeleiding op de atletiekbaan wordt getraind. Bosscher, eveneens docent bewegingswetenschappen: "Wanneer ze aangaven dat ze zich er goed bij voelden, stimuleerden we ze om daarnaast ook in een parkje in de buurt nog een of twee maal per week hard te lopen." Uiteindelijk bleek dat met de looptraining even goede resultaten werden bereikt als met de medicijnen. Vaak erkennen de patiënten al vooraf dat ze

wat actiever zouden moeten zijn om de negatieve spiraal waarin ze zitten te doorbreken. Bosscher: "Maar ze hebben een stok achter de deur nodig. Desnoods iemand die opbelt en vraagt: kom je nog?" De gunstige effecten die de looptraining teweegbrengt, zijn overigens volgens Bosscher niet alleen te danken aan sport. Ook het contact met lotgenoten en de afleiding hebben een positieve invloed op de depressiviteit. Voor dit onderzoek kreeg Bosscher het Sandoz Nutrition stipendium van de Nederlandse Vereniging voor de Sportgeneeskunde. D e daaraan verbonden som geld was bedoeld om naar eigen inzicht een symposium te organiseren. Het leek hem bijzonder interessant om ook de ervaringen te horen van de wetenschappers die onderzoek doen naar de positieve invloed van lichamelijke activiteit bij aids, stress, chronische vermoeidheid

De grote angst van de onderzoekers is echter dat hun boodschap wordt gesimplificeerd tot een ongebreidelde campagne vóór de sport: 'Hoe meer, hoe beter.' Niets is minder waar, benadrukken ze eensgezind. Uit praktisch alle onderzoeken bleek hoe belangrijk de dosering van de activiteit is. Voor gezonde mensen is het al van belang dat ze de sportactiviteiten rustig opbouwen, bij zieken is de juiste dosering van de activiteiten nog essentiëler. Zo merkte Bosscher tijdens zijn onderzoek dat patiënten die te hard van stapel liepen, juist depressiever werden. Aan de andere kant traden bi] Hrv-geïnfecteerden die twee maal per week hardliepen in plaats van drie keer, juist negatieve effecten in het immuunsysteem op. "Het moet heel voorzichtig gebeuren", zegt Meijer. "Mensen met gewrichtsslijtage kunnen baat hebben bij beweging, maar voor hen zouden boswandelingen onder begeleiding het beste zijn." Het probleem is vooralsnog waar die begeleiders vandaan moeten worden gehaald. Mensen die zieken coachen bij sportbeoefening, moeten kennis hebben van het bewegingsapparaat maar ook van de ziekte. "Je zou kunnen denken aan een specialisatie binnen de opleiding voor fysiotherapeut", mijmert Bosscher. "Of een afstudeervariant op de academie voor lichamelijke opvoeding." "Fitnesstrainers kunnen het ook leren", meent Meijer. "Mits ze een speciale cursus hebben gevolgd natuurlijk." Stellig zegt hij: "En dan moet er een keurmerk komen dat fitnesscentra op de deur kunnen hangen, zodat zowel zieke als gezonde mensen weten dat ze daar veilig kunnen sporten."

'Kwaliteit adviezen Arbo-diensten onder de maat' Nieuwe hoogleraar arbeidsomstandigheden wil dat Arbo-diensten meer gebruik gaan maken van wetenschap Een baan is voor veel mensen een van de belangrijkste zaken in het leven. Toch komt werk lang niet altijd de gezondheid van de werknemers ten goede. De Arbodiensten moeten erop toezien dat de arbeidsomstandigheden zo optimaal mogelijk zijn. Maar volgens dr.ir. Tjabe Smid, de nieuwe hoogleraar arbeidsomstandigheden, schort er wel het een en ander aan de kwaliteit van die diensten.

Sheila Kamerman Niet voor niets is 'werk, werk en nog eens werk' het motto van het paarse kabinet. Het hebben van een baan is voor de meeste mensen erg belangrijk - werklozen worden over het algemeen niet benijd. Daarnaast zien beleidsmakers arbeid als dé oplossing voor vele sociale problemen. Overigens is deze opvatting niet nieuw: het motto 'arbeid verwarmt, luiheid verarmt' is met onze calvinistische traditie verweven en van generatie op generatie als ideaal doorgegeven. Deze lofzang op de arbeid wordt door dr.ir. Tjabe Smid enigszins ontzenuwd in zijn oratie Arbeidsomstandigheden: werkelijkheid en wetenschap die hij op 7 november als nieuwe hoogleraar arbeidsomstandigheden aan de vu zal houden. Want zeker de laatste jaren neemt de stroom van berichten over de negatieve invloed van de

werkomstandigheden op de gezondheid toe. Bedrijfsongevallen, lichamelijke aandoeningen door zwaar of gevaarlijk werk en psychische overbelasting (stress) eisen h u n tol. Recente onderzoeken wijzen uit dat bijna 60 procent van de beroepsbevolking meent in een te hoog tempo te moeten werken, tegenover 50 procent in 1991. En dan steken er nog allerlei moderne beroepsziekten de kop op zoals het sick building syndroom en RSI, waarbij klachten aan polsen, schouders en nek aan veelvuldig voorkomende bewegingen tijdens werken op de computer worden geweten. Maar liefst 30 procent van het totale verzuim is niet te wijten aan een griepje of een gebroken been door een ongelukkige val tijdens een skivakantie, maar aan gezondheidsschade opgelopen door arbeid. Dat kost de samenleving jaarlijks bijna 4,5 miljard gulden en wanneer de kosten voor de

WAO en de medische hulp worden meegerekend zo'n twaalf miljard gulden. Meer aandacht voor dit probleem zou dus veel geld kunnen besparen, meent Smid. Helaas moet hij constateren dat in deze zakelijke tijd die besparing de belangrijkste reden is om te pleiten voor goede arbeidsomstandigheden. In het bedrijfsleven wordt de gezondheid van de werknemers vaak gezien als middel om een hogere productiviteit te bereiken. Een gemiste kans, vindt Smid, omdat bednjven best aangesproken zouden kunnen worden op de morele verantwoordelijkheid die zij hebben voor h u n medewerkers. Smid acht de kans dat ze de handschoen zouden oppakken zeker niet gering. Bovendien wordt het door een terugtredende overheid steeds noodzakelijker dat werkgevers en werknemers samen afspraken maken om de gezondheid van de werknemers te waarborgen.

Kwaliteit D e zorg voor goede arbeidsomstandigheden is voor een groot deel reeds overgenomen door de Arbo-diensten, maar Smid - zelf werkzaam als senior adviser bi) de KLM arbo services - heeft veel kritiek op het functioneren van deze instellingen. De aanwezige deskundigheid binnen een dienst is vaak versnipperd, hetgeen een samenhangend advies in de weg staat. Daarnaast schort het nogal eens aan de

kwaliteit van de adviezen van de Arbo-diensten. De diensten concurreren liever op snelheid en prijs. Smid zou graag zien dat de Arbodiensten meer gebruik maken van wetenschappelijke kennis en hun eigen adviezen kritischer beoordelen. Daarom moeten er methoden worden ontwikkeld waarmee de opdrachtgevers de inhoudelijke kwaliteit van de dienstverlening kunnen beoordelen, zodat Arbo's daarop moeten gaan concurreren. T o c h zit er nog een addertje onder het gras, want lang niet altijd is de noodzakelijke wetenschappelijke kermis voorhanden. Tussen de wetenschap en de werkelijkheid van de advieswereld gaapt dus een kloof, stelt Smid. De adviseur moet zich bij het evalueren en beheersen van risico's behelpen met magere wetenschappelijke kennis op dat gebied. Smid pleit voor wetenschappelijk onderzoek dat meer rekening houdt met de eisen van de praktijk. Hij wil zich daar als bijzonder hoogleraar voor inzetten. Enerzijds binnen het onderwijs dat hij zal gaan geven aan studenten bewegingswetenschappen. Anderzijds via onderzoek aan het EMGO-instituut van de geneeskundefaculteit, dat medisch onderzoek verricht buiten de muren van het ziekenhuis. "Wat dat betreft heb ik de perfecte dubbelfunctie", zegt hij. "Ik weet door mijn werk bij de KLM aan welk praktijkgericht onderzoek er behoefte is. Maar ik kan ook zorgen

dat de beschikbare kennis ook daadwerkelijk bij de Arbo-dienst terechtkomt, zodat ze die kunnen gebruiken." Ingezonden Mededeling

DeRode^HTI Het gezin in debat

Moderniseringswinnaars of moderniseringsverliezers • Manuela du Bois hoogleraarjongerenstudies en jeugdbeleid Leiden

• Neel de Bruyn • Andrea Heyboer

pedagogen

• Wilma Poot

Stichting Jeugdinformatie

• Lambert van Nistelrooy

gedeputeerde NoordBrabant jeugdzorg

di 18 nov / 20.00 uur reserveren: 020-6385606

Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn/Nederlandse Gezinsraad/ De Rode Hoed

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen