Ad Valvas 1997-1998 - pagina 403

AD VALVAS 12 FEBRUARI 1998

PAGINA 5

'Dit wegmoffelen van gegevens kan toch niet!' Positieve geluiden over milieu worden onderzoekers niet in dank af genomen Het gaat helemaal niet zo slecht met het milieu, is een conclusie die wetenschappers meer dan eens trekken op basis van hun onderzoek. Dat wordt hen niet altijd in dank afgenomen. "Wij ondervonden wel wat hinder van de kant van collega's die zeiden: 'Probeer je resultaten nou een beetje wollig op te schrijven. Zodat niet meteen gezien wordt dat het wel meevalt, want wij zijn nog bezig subsidie aan te vragen.'" Martine Zuidweg Of hl) een artikel over de geschiedenis van de luchtvervuiling m Nederland wilde schrijven, vroeg de redactie van het maandblad INDEX van het

Cen

traal Bureau voor de Statistiek (CBS) aan dr Wybren Verstegen D e universitair docent ecologische en economi sehe geschiedenis aan de v u stemde toe en schreef afgelopen zomer een tekst met behulp van cijfers van het CBS en het Rijksinstituut \ oor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM) Het artikel viel met goed bij het CBS Een redactielid meldde dat er 'binnen het gebouw' bezwaren waren gerezen tegen mijn tekst", herinnert Verstegen zich Er was een 'extern deskundige' aangetrokken om de tekst te herzien Verstegen kreeg een heel ander artikel terug Meerdere zinnen waren geschrapt Zoals die over een daling sinds de jaren tachtig van de uitstoot van ammoniak met 44 procent En de opmerking dat recent onderzoek wijst op een mogelijk verband tussen de magnetische activiteit van de zon, de bewolking en de tem peratuur op aarde en daarmee op natuurlijke factoren die de tempera tuur op aarde doen stijgen En het gegeven dat de uitstoot van broeikasgassen smds het verbod op de productie van CFK'S IS afgenomen Evenals de mededeling dat naarmate het klimaatonderzoek vorderde, de prognoses van het Intergovernmental Panel on Climate Change (ipcc) over de temperatuursstijgmg naar beneden zijn bijgesteld Verstegen "Daarvoor in de plaats was een passage opgenomen die waarschuwde tegen overstrommgen, meer neerslag en oprukkende malaria bij een versterkt broeikaseffect Dat smds 1965 de uitstoot van zwaveldioxide (SO2) was vermmderd met 90 procent noemde Verstegen in zijn verhaal 'een succes', in de herziene versie werd van een 'succesje' gesproken Aanvankelijk was Verstegen verrast door de vele wijzigmgen in zijn artikel Dat op vrijwel alle terremen de afge lopen decennia wmst behaald was, ging de redactie kennelijk te ver " Daarna werd hij woedend "Dit kan toch niet' Dat geprobeerd wordt resultaten weg te moffelen " Dat er op milieugebied ook zaken goed gaan, wil het CBS niet openbaar maken, is Ver-

Vorig jaar werd bekend dat Greenpeace de hoeveelheid schadelijlie stoffen in de Brent Spar steri< ovep' dreef. "Ais je zo hard roept, leun je moeilijk terug zonder gezichtsverlies", zegt chemicus prof.dr. A. Bast. Peter Hilz/ Hollandse Hoogte

stegens conclusie "Terwijl de tendens van mijn artikel beslist met was 'laten we ons met langer druk maken, want het valt allemaal wel mee' " Niet voor mets luidde zijn slotzin dat het nog maar de vraag is of dit succes een vervolg zal krijgen Het woord 'succes' werd door de redactie van INDEX ove rigens tussen aanhalingstekens gezet Verstegen spreekt van "een overdreven politieke correctheid van het CBS" "Het milieubeleid heeft een aantal positieve gevolgen, maar dat mag kennelijk met hardop gezegd worden Misschien is m e n bang dat als mensen zien dat het met het milieu de goede kant op gaat, de druk op de politiek wegvalt en er minder geld vrijkomt voor beleid op dit punt Men wil waarschijnlijk druk op de ketel houden " In een reactie meldt hoofdredacteur P Dehing van INDEX dat de eerste versie van Verstegen "inhoudelijk met juist" was " H I J nam in zijn eerste versie heel duidelijk stellmg op een bepaald gebied en wij vroegen ons af of zijn verhaal wel klopte " Vandaar dat een extern deskundige in de hand werd genomen, volgens de hoofdre dacteur een hoogleraar afkomstig uit de bètawetenschappen "Het is vnj normaal voor wetenschappelijke tijd schriften om aan peerreview te doen", verklaart Dehing Deze deskundige heeft de redactie bevestigd m haar oordeel dat, hoewel de gebruikte cij-

fers kloppen, Verstegen "verkeerde conslusies trekt" In de woorden van Dehing "Hij hamert op het verkeerde aambeeld " Dehing vindt het niet aan Verstegen om in het CBS-orgaan zijn persoonlijke conclusies te trekken "Het IS in ons belang om een zo goed mogelijk beeld van de werkelijkheid naar buiten te brengen " Uiteindelijk zijn Verstegen en de hoofdredacteur van INDEX een versie van het artikel overeengekomen die voor beide partijen aanvaardbaar is Onderaan het artikel is een zmnetje toegevoegd "Dit artikel is op persoonlijke titel geschreven " Maar Verstegen heeft er een flmke kater aan overgehouden

Huidkanker Er zijn meer wetenschappers die merken dat h u n positieve geluiden over het milieu niet enthousiast worden ontvangen " T o e n midden jaren tachtig werd gesproken over een verhoogd nsico op huidkanker, is er veel geld gestoken in onderzoek naar u v straImg Maar nu het allemaal erg mge wikkeld blijkt te zijn, kijkt men gewoon een andere kant op", gaf dr J Rozema eerder in Ad Valvas een verklaring voor het feit dat nationale financiers h e m de laatste jaren met meer willen steunen "Wij ontdekken dat de ene plant bij uv-stralmg zus reageert, en de andere zo Dat is de werkelijkheid, maar dat komt politici

met goed uit, al die nuance " D e bioloog onderzoekt de mvloed van de slinkende ozonlaag op planten De uitslagen van zijn onderzoek wijzen uit dat het enorm meevalt met de schade die uv-stralmg veroorzaakt aan plan ten "Hoe nauwkeunger we de proeven uitvoeren, hoe mmder schade de uv-stralmg blijkt aan te nchten aan planten Het beïnvloedt de groei van planten nauwelijks Eigenlijk durven we nu wel te zeggen we kunnen met aantonen dat een toename van de u v stralmg de natuur aantoonbaar schaadt " O p die conclusie zit lang met iedereen te wachten, weet Rozema "Het plaatste ons voor een dilemma Als we dit al te zeer benadrukten, dan zouden politici zeggen 'dan hoeven we daar ook geen geld meer voor te geven' Bovendien benadeel je mis schien ook collega's die in de landbouw werken en nog graag financiële steun willen voor onderzoek " Inderdaad toonden sommige collega's zich verontrust over de onderzoeksresulta ten van Rozema "We ondervonden wel wat hmder van de kant van collega's die zeiden 'Je moet dat een beetje wollig proberen op te schnjven Zodat met meteen gezien wordt dat het wel meevalt, want wij zijn nog bezig subsidie aan te vragen' " Je kunt zulke reacties wel naast je neerleggen, maar zo eenvoudig werkt het niet, weet Rozema "Wil je je verhaal in een objectief tijdschrift gepubliceerd hebben dan ben je overgeleverd aan je peerreviewers Dus aan het oordeel van wetenschappers die op datzelfde gebied onderzoek doen en ook subsidies nodig hebben Wij waren bang dat dat tegen ons zou werken, maar gelukkig troffen we collega's die onze resultaten gewoon interessant vonden "

Warme zomer Dr. Wybren Verstegen: 'Het CBS IS overdreven politiek correct.'

Peter Wolters AVC/VU

Aardwetenschapper dr S R Troelstra verdiept zich in de ontwikkeling van het klimaat van de laatste duizenden jaren Hij hoopt erachter te komen of een deel van de huidige temperatuurstijging die wordt toegeschreven aan het broeikaseffect, wellicht te maken heeft met een natuurlijke klimaatsverandering Sommigen beweren dat Troelstra het ingrijpen van de mens in het milieu goed zou willen praten "Vorig jaar, met die heel warme zomer, waren er mensen die dat ver klaarden met een vingerwijzing naar het broeikaseffect Als je dan aangeeft dat het naar alle waarschijnlijkheid gaat om natuurlijke fluctuaties, dan is het net alsof je zegt 'Jongens, het betekent allemaal niks, dus doe maar raak ' Het is alsof je zaken glad strijkt ' Toch kan hij die reacties wel begrij-

pen Het IS zijn taak om feiten boven water te halen, maar politiek en milieubeweging kunnen op korte termijn niet zoveel met een lijst nuances "Als het je louter gaat om het wakker maken van mensen, dan kun je dat het best met een stoomhamer doen Daarom ben ik lid van Greenpeace Greenpeace bereikt alleen resultaten door alles heel extreem te stellen Als zo'n organisatie gaat nuanceren en zegt 'als je vanuit deze hoek naar het milieu kijkt, is het allemaal niet zo ernstig', kan ze wel opdoeken " Chemicus prof dr A Bast is helemaal met blij met de boude uitspraken waar organisaties als Greenpeace zich van bedienen "Ik vind dat zulk ongenuanceerd gedachtengoed tegengas verdient " Bast is mede-oprichter van de stichtmg Heidelberg Appeal Nederland (HAN), die zich inzet voor een wetenschappelijke onderbouwing van maatschappelijke vraagstukken Zo vroeg een landbouworganisatie de stichting hoe het nou werkelijk zit met de verzuring van de bossen in Nederland Bast "Als je naar de markt gaat en vraagt 'Gaan de bossen dood aan zure regen'', dan zullen negen van de tien mensen dat beamen Ik dacht ook, op grond van alles wat mij werd voorgeschoteld, dat het gigantisch fout zat met de bossen " Medewerkers van de stichting namen interviews af bij landbouwinstituten, bij het RWM, bestudeerden rapporten en literatuur "En daar kwam tot mijn grote verbazing uit dat het heel erg meevalt, dat de bossen helemaal met dood gaan door verzunng De bossen staan er m West-Europa zelfs beter voor dan ooit " Het meest schokkende vond Bast dat organisaties als het RIVM en milieuverenigingen daar allang van op de hoogte waren "Het RIVM zei dat zijn getallen verkeerd zijn geïnterpreteerd door de politiek Zelfs de milieubeweging zei 'Dat van de verzuring is achterhaald ' Maar niemand die die informatie naar buiten bracht " D e chemicus heeft daar wel een verklaring voor 'Als je zo hard roept, kun je moeilijk terug zonder gezichtsverlies " Dat er vervolgens beslissingen worden genomen op basis van uitspraken waarbij de wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt, vindt hij uit den boze "Het zijn emoties waarop men dan dnjft en als je emoties de boventoon laat voeren, kun je met verwachten dat de wetenschapper die een rationeel beeld schept, geloofd wordt Daar is dan geen plaats voor "

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen