Ad Valvas 1997-1998 - pagina 652

AD VALVAS 28 MEI 1998

PAGINA 16

in rokerige cafés, op sociëteiten, in zaien op de VU en Itamertjes drielioog aciiter in de stad i^omen studenten bijeen. Om feest te vieren, te bomen over een serieus tliema, siap te ouweiioeren of een hobby te deien. Deze weeli: Zuid-Afrikaanse strijd- en iiefdesliederen instuderen tijdens het Pan-festivai.

Swingend Zuid-afrikaanse strijd- en liefdesliederen instuderen tijdens het Pan-festival: 'De rest van de wereld gaat volkomen langs me heen.' Bram de Hollander

'Hoor en voel je buren' Marianne Hoek van Dijke D e meest vreemde geluiden komen je tegemoet op de vierde verdieping van het Crea-theater. Terwijl aan de ene kant van de gang zo'n veertig zangers met oerwoudgeluiden h u n stembanden smeren, klinken vanaf de andere kant Afrikaanse klanken: sa-we-la-sawe-la-si-bi-li. ^^Don't panic, we doen het gewoon nog een paar keer, een paar honderd keer", stelt docente Barbara Kitson-Fme haar zwoegende leerlingen gerust. In deze pppulaire workshop studeren zo'n vijftig deelnemers Zuid-Afrikaanse strijd- en liefdesliederen in. D e bedoeling is dat ze op de laatste dag van het festival de straat op gaan om een voorstelling te geven voor het winkelende publiek. Dat wordt nog wel even oefenen voor de meeste deelnemers. "De melodieën zijn niet zo moeilijk, maar de teksten ben je zo weer vergeten." Tijdens het Pan-festival, rond Hemelvaart, kunnen studenten en jongeren drie dagen lang workshops volgen op het gebied van theater, zang, dans en muziek. Van minimal music tot body paintmg en van streetdance tot Armie M . G . Schmidtliederen: alles kan tijdens Pan. Dit jaar konden vierhonderd van de 550 aanmeldingen, afkomstig uit het hele land, gehonoreerd worden. Penningmeester Yadira heeft haar portofoon voortdurend bij de hand. D e tweedejaars studente geneeskunde aan de vu zit voor het eerst in de organisatie van het Pan-festival, dat ieder jaar in een andere stad plaatsvindt. Samen met onder anderen drie vtJ-studenten zorgt ze voor de organisatie van de workshops, eten en drinken en - zo nodig - slaapplaatsen. Yadira is enthousiast: "Ik heb zelf een jaar toneel gespeeld en ik wilde graag ergens bestuurservaring opdoen. Hier kan ik dat combineren en zorgen dat vierhonderd mensen genieten. Maar volgend jaar ga ik als deelnemer naar Pan, want ik wil het ook een keer relaxed meemaken." Intussen is de Zuid-Afrikaanse workshop onder leiding van Barbara m volle gang. In het lokaal met grote ramen staan de tafels tegen de muur. De ongeveer vijftig deelnemers zitten nu nog op stoeltjes m een kring om h u n slotoptreden door te spreken, maar al snel gaan ook die aan de kant. Liederen instuderen doe je staand, of eigenlijk swingend, is de opvatting van de kleine, stoere, Zuid-Afrikaanse docente. En dus zetten de deelnemers na een paar opwarmoefeningen al snel het eerste bed in. "Sawela, sawela", klmkt het meteen vierstemmig door de ruimte. "De klanken kennen jullie wel, nu wat ntme erbij", roept Barbara, waarna iedereen klappend en heupwiegend doorzingt. "Hoor je

buren met alleen, voel ze ook." En het werkt: dicht bij elkaar in een kleine, wiegende kring zingt de groep steeds harmonieuzer en ritmischer. Aan dit lied hebben ze de dag ervoor ook al gewerkt en de vierstemmige klank is voor een buitenstaander al direct heel herkenbaar Afrikaans. EUy, maatschappeUjk werkster uit Rotterdam, straalt er helemaal van. "Het IS ongelofelijk. T o e n ik haar gisteren die zin voor het eerst hoorde zingen, dacht ik: dat wordt niks. Zeker omdat we mets mogen opschrijven. IVlaar ze herhaalt het zo vaak, dat je het vanzelf onthoudt. Wanneer we in de pauze aan elkaar vragen hoe een bepaalde zin gaat, weet niemand het, maar met de begintoon erbij zingt iedereen het zo mee." EUy doet voor de tweede keer mee met Pan. "Ik vind het heel leuk. Je leert echt wat m die drie dagen. Ik stort me er ook helemaal m. De rest van de wereld, de krant, het journaal... het gaat allemaal

volledig langs me heen." In het tweede lied van het programma zit een solo voor een klem vrouwenkoortje. D e dames zetten vol overtuiging in met "Happy new year ifiktle saymdkla", om even later bijna tot op h u n hurken over de grond te wiegen om de glijdende melodie te accentueren. N a een paar keer oefenen is Barbara voor dit moment tevreden. De temperatuur in het lokaal is inmiddels opgelopen tot tropische hoogte. H e laas is het nog niemand gelukt om de sleutel te pakken te krijgen waarmee de ramen opengemaakt kunnen worden. "Zullen we iets door het raam gooien", stelt Barbara voor de grap voor. Gelukkig komt de sleutel voordat iedereen het kookpunt heeft bereikt. De zangers halen opgelucht adem. Zo ook Marloes, de enige Amsterdamse in de groep en derdejaars theologie aan de UVA. Dit is een heel andere manier van zingen dan ze gewend is.

"Normaal zing ik klassiek. Ik vind het leuk om een keer zo te zingen en te swingen. En met zo'n grote groep krijg je meteen veel geluid." Ze heeft in de groep inmiddels wel wat leuke contacten opgedaan, maar nieuwe vriendschappen zitten er wat haar betreft niet in. "Het scheelt natuurlijk ook dat ik in Amsterdam woon", legt ze uit. "Ik kan 's avonds gewoon naar mijn eigen huis. H e t is voor mij niet zo intensief." D a n is het tijd voor de koffiepauze en dat betekent bij Barbara: eerst naar buiten om een lied te zingen. Het is bewolkt en koud. M e t jassen aan staat de groep in een kleine kring. Barbara zet het laatst ingestudeerde lied in en achter elkaar vallen de verschillende stemmen haar bij. Twee jongetjes van een jaar of twaalf komen nieuwsgierig aangerend en swingen mee. Wanneer langzaam, stem voor stem, de melodie IS opgebouwd en weer verdwijnt, is er eindelijk koffie.

Barbara is tevreden. Ze werkt al jaren op deze manier met koren: zonder georganiseerde partijrepetities, zonder vaste stemgroepen en opstelling m de ruimte. "De methode die ik gelDruik is in de koorwereld niet zo bekend. Ik leer mensen liederen door hen te laten luisteren. Dat is beter voor het geheugen. Mijn specialiteit als Zuid-Afnkaanse in deze cultuur is, dat ik meteen beweging inbreng. Daardoor leren mensen ritmes die ze anders heel moeilijk zouden vinden, bijna vanzelf. In Zuid-Afrika bestaat er geen scheiding russen beweging, n t m e en zang. Wanneer mensen in Zuid-Afrika zingen, voelen ze zich beter. Muziek werkt genezend, of het n u strijdliederen zijn of liefdesliederen." Barbara is heel enthousiast over het Panfestival. "Het is goed georganiseerd en je merkt dat de mensen hier komen om wat te leren. Ze pikken het razendsnel op!"

FEUILLETON Dagboek van Katja (Wist u dat Katja Indonesisch bloed door de aderen heeft stromen? En wist u dat ze behalve voor Dani, ook een stille liefde koestert voor Mare Overmars op rechts? En wist u dat zij troost haalt uit OostDuitse dichteressen? En wist u dat zij met een paarse primeur komt?)

34.

Ik heb het al eens eerder beweerd: elke revolutie wordt altijd begonnen door studenten - maar ook weer door de studenten als eerste verraden. Waarom beginnen wij als eerste een revolutie? Omdat wij jong zijn, verstandig, maar ook ongebonden. We hebben de kennis in huis en toegang tot die kennis, maar nog niet de daarbij behorende verantwoordelijkheden. Dat zie je ook in Indonesië. Onze collega's daar weten precies wat er mis is, kunnen en durven actie te ondernemen. Ze vergelijken zichzelf met de Chinese studenten op het Tjinnaminplein, die zich op h u n beurt weer vereenzelvigden met de Parijse studenten uit 1968. Ach ja, Frankrijk 1769, Moskou 1917, Amsterdam 1964, Berlijn 1989 - studenten namen het voortouw. Maar waarom verraden studenten als eerste die revolutie? Omdat - ik ga het maar eens mooi zeggen - het spandoek waarmee ze de macht bestreden, plotseling het kleed wordt dat ze zelf gaan dragen. Bijvoorbeeld: bij de VPRO van nu zitten nog steeds de revolutionairen van toen; ze hebben zichzelf goed vastgegordeld aan hun brede fauteuils; ze

merken niet dat ze aldus gevangen zitten in h u n eigen posities. Zelfs als ze zouden willen veranderen, dan kurmen ze dat niet. Je ziet het ook aan - ooit jonge - schrijvers als Joost Zwagerman (straks meer over hem) of Ronald Giphart. In wezen doodsaaie pieten, praatjesmakers die eigenlijk niets te vertellen hebben. Ooit was Soeharto een revolutionair, zoals ook Castro dat was, of Hider of Mao. In Indonesië maakt geen student zich zorgen over zijn of haar nationale voetbalelftal, maar ik, een lekkere Hollandse, net deze week negentien geworden, juist een abortus achter de rug, terwijl zich een ontluikende verhouding met Rick van der Ploeg aan het afspelen is (hoewel Joost Zwagerman ook plotseling in beeld is gekomen, daarover straks meer, blijf lezen), kan eigenlijk aan niets anders denken. Wie moet op rechts ... Overmars, mijn lieve Mare Overmars moet op rechts. En wie dan op links? Zenden, mijn lieve Zenden. Ja toch? Ik was heerlijk mijn favoriete elftal aan het bijstellen (jammer dat Blind niet meer meedoet, moet Frank de Boer nu daar gaan staan?) of ineens zie ik Joost Zwagerman voorbijko-

men. Joost met kinderwagen, want de moderne Nederlandse schrijver wil snel kinderen omdat hij zeker weet dat anders iedereen straks zijn naam vergeten is. Ik keek naar Joost en Joost keek naar mij. En opeens zei hij: "Hi". Heel casual, heel versierderig, heel geil ook, zoals hij altijd kijkt. (Katholieke jongens, vooral met zo'n extreem papensmoel als Joost, kijken altijd geil naar te jonge meisjes en jonge jongetjes. Dat komt doordat ze h u n hypocrisie zo onderdrukken dat het ergens anders wel moet uitpuilen. Daardoor krijg je van die typische 'pastoorsgezichten' zoals dat van Zwagerman.) Meteen begon de wedstrijd Joost ver-

sus Rick. Wie zou ik laten winnen? Het is natuurlijk heerlijk om Joost van zijn huwelijk weg te verleiden. D a t lijkt me ook niet zo moeilijk. Maar tegelijkertijd weet je ook, dat je te maken zal krijgen met een leugenaar, met een op-de-mouwspelder, met een dromenfabrikant, met een jongen, kortom, die 's nachts bij jou in bed stapt, maar 's morgens naast zijn eigen vrouw wakker wordt. Ik ken ze. "Ze hebben nooit mijn nest bevuild/ alleen h u n woorden waren vies/ h u n kussen onoprecht gemeend/ ik heb dus nooit om ze gehuild/ maar wel gerouwd om h u n verlies/ h u n leugenachtigheid beweend", aldus de Duitse dichteres en naamgenoot Katja Holtzmann. Ik zag bij Joost het kwijl uit zijn mondhoeken komen. "Kennen wij elkaar ergens van?", vroeg hij. "Ik ken u van uw boeken. Ik bewonder u zeer als schnjver, maar dat hoort u zeker vaak." Ook vrouwen kunnen liegen. "Ja, dat wel", zei de schat, "maar dit keer is het wel heel bijzonder." Tien minuten later hadden we telefoonnummers uitgewisseld. Hij moest snel terug, want het kind huilde. "Wil je me niet thuis bellen tussen negen en vier, dan werk ik", zei Pastoor Poncke Zwagerman. "Tuurlijk", zei ik - en ik wist meteen dat zijn vrouw dan thuis zou zijn. Ik belde Rick even in de Tweede Kamer. Hij zei me dat hij minister ging worden. Katja van Groeningen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen