Ad Valvas 1998-1999 - pagina 676

AD VALVAS 24 JUNI 1999

PAGINA 8

Uur der waarheid nadert voor kleine bètastudies Nog steeds heeft bijna elke universiteit zelfstandige opleidingen wis-, natuur- en scheikunde. Sommige daarvan tellen al minder dan tien eerstejaars. Dat is niet vol te houden, erkennen vele hoogleraren. Wellicht moeten ouderejaars binnenkort voor veel vakken de trein nemen, denkt VU-bètadecaan Kaashoek.

Hans-Peter van Leeuwen en Frank Steenkamp (HOP) Het is vreemd verdeeld in universitair Nederland. Bij de economiefaculteiten zitten de collegezalen in september weer stampvol eerstejaars. Wie te laat komt, moet met een staanplaats genoegen nemen, want de zalen zijn niet berekend op het gedrang van zeshonderd studenten. Ondanks die grote populariteit heeft Nederland slechts zes universiteiten met een volwaardige economiestudie. In de natuurwetenschappen gelden andere wetten. Daar zitten de studenten in steeds kleinere klasjes. Terwijl alle eerstejaars van wis- en natuurkunde (inclusief de varianten aan de technische universiteiten) met gemak in één grote collegezaal passen, zijn ze verspreid over achttien opleidingen. Ook bij scheikunde zijn er door de dalende populariteit nu plaatsen met minder dan dertig eerstejaars. D e waarschuwingen over de gevolgen van deze trend klinken al een tijdje. Visitatiecommissies die de kwaliteit van onderwijs en onderzoek beoordelen, begoimen al jaren geleden

zullen voor Nederlandse begrippen stevig zijn. En niet alleen de AWT beraadt zich. D e wetenschappelijke academie KNAW komt binnenkort met een rapport over wiskunde. Ook chemici en natuurkundigen houden in eigen kring crisisberaad. Een voorstander van drastische maatregelen is prof.dr.ir. Arnold Vermijt. Hij was in 1996 voorzitter van een KNAW-commissie die de toenmalige Onderwijsminister Ritzen de suggestie deed om te snijden in het aanbod van technische en natuurwetenschappen. Als het aan Vermijt lag, kregen de opleidingen nog één kans. Lukte het niet om binnen een paar jaar meer smdenten te trekken, dan moesten er vestigingen dicht. Die kans hebben ze inmiddels gehad, vindt de Delftse hoogleraar nu. " D e spoeling wordt bij sommige studierichtingen wel erg dun. Het is nu echt de vraag of je die opleidingen op negen of tien plaatsen moet blijven aanbieden." De vraag is of universiteitsbestuurders die vraag mat "ja" durven te beantwoorden. In de jaren tachtig hebben ze in sommige exacte studies (farmacie, geologie) ingegrepen. Maar dat deden ze onder dwang van de minister, en op een moment dat er veel werkloosheid was. Die twee omstandigheden ontbreken nu. Daar komt nog bij dat velen wis- en natuurkimde koesteren als een cultuurgoed. "Het is niet verstandig om een universiteit te hebben zonder wiskunde", vindt bijvoorbeeld prof.dr. C L . Scheffer. D e vroegere Delftse hoogleraar leidde in 1995 de onderwijsvisitatie bij wiskunde. "Het vak is een culturele verworvenheid die actief beoefend moet worden. Vergelijk het met de klassieke talen. Wiskunde is een van de oudste bezigheden van de menselijke geest." Hij krijgt bijval van prof.dr. IVl.A. Kaashoek, de bètadecaan van de vu.

'Een universiteit kan niet zonder wiskunde: het vak is een culturele verworvenheid'

de noodklok te luiden over de steeds maar krimpende faculteiten. Op dit moment reist een visitatiecommissie met dezelfde boodschap langs de opleidingen chemie. Toch waren voorstellen voor opheffing of andere vormen van sanering tot nu toe taboe. De verklaring is simpel: omdat het budget van een faculteit bepaald wordt door het studentenaantal van enkele jaren geleden, konden de universiteiten de dalende populariteit tot nu toe negeren. D e stemming verandert echter. N o g deze maand komt de Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) met een rapport over de kleine exacte opleidingen. D e raad moet nog een keer over de details vergaderen, maar zoveel is zeker: de voorstellen

KLElNt e>-STUD\ES ONTP£KKEN DE RELATiViTEiT V^N STupEKrE^/^^NT^LLEN Bas van der Schot

"Een universiteit zonder wiskunde is een ongerijmdheid", zegt die. Hij ziet geen noodzaak tot bundeling. W a n t wiskunde is niet duur. Aan een schoolbord en een krijtje heb je in het vak vaak al genoeg. "Je bespaart weinig met zo'n bundeling."

Aflioudend Voor natuur- en scheikunde ligt dat anders. Daar worden vaak vele miljoenen gestoken in apparatuur. T o c h klinken uit die vakken dezelfde afhoudende geluiden. "Opheffen of samenvoegen van opleidingen is het domste wat je kunt doen", zegt prof.dr. Hans van Himbergen, voorzitter van de landelijke kamer Natuurkunde. "Als je het aantal vestigingen inperkt, daalt het aantal smdenten geheid nog harder dan nu. En we hebben in Nederland elke bèta hard nodig." D e weerstand tegen ingrijpende maatregelen is groot. Vakken en hoogleraren ruilen - in die richting lijkt de discussie zich te bewegen. Zo'n voorste! wordt naar verluidt ook gedaan in het nog niet gepubliceerde KNAW-rapport over de toekomst van de wiskunde. N a de goede ervaringen met landelijke cursussen voor aio's stellen de auteurs van dat rapport nu

Onderzoek Utrechtse brandweer

Aanleiding voor de steekproef was de brand in januari in een Utrechts pand. D e brandweer stond voor een verrassing toen bleek dat daar een tiental jongeren woonde. D e huisbaas had geen vergunning voor het verhuren van kamers. Twee maanden later brandde een paar straten verder weer een illegaal kamerpand uit. In de Utrechtse steekproef zijn alleen illegale kamerpanden meegenomen.

waarvan niet bekend was of ze aan de vergunningseisen voldeden. Van de twintig kregen zes het predikaat "zeer onveilig". D e bewoners konden er in geval van brand maar op één manier uit. Veertien panden waren "onveilig". Dat kan allerlei oorzaken h e b ben: van een gang vol fietsen of een ondeugdelijke keuken tot het ontbreken van rookmelders. Volgens de Landelijke Studentenvakbond (LSvb) tonen de Utrechtse branden aan dat veel huisbazen illegaal kamers verhuren "zonder dat de panden brandveilig zijn verklaard door de brandweer". D e gemeenten kunnen hier op korte termijn weinig aan doen. D u s moeten studenten zelf stappen ondernemen. "Hiermee voorkomen ze ook dat h u n kamer wordt afgekeurd voor bewoning." De LSVb geeft deze maand een folder met tips

uitgeven, bijvoorbeeld: nooit in bed roken en oppassen met brandende kaarsen. Dat de brandveiligheid ook elders niet deugt, kwam in november vorig jaar naar voren bij een onderzoek in Harderwijk. Daar brandde in 1998 een kamerpand uit, wat het leven kostte aan een bewoonster en twee brandweerlieden. D e Harderwijkse brandweer bekeek vervolgens de brandveiligheid van zo'n veertig panden. D e situatie bleek in veertien gevallen "zorgwekkend". In Groningen is daarentegen niks aan de hand, verzekert een woordvoerster van de gemeente. "Alle huizen met kamerverhuur hebben een vergunning. Die is maar drie jSar geldig. D a n wordt opnieuw bekeken of ze aan de eisen voldoen." (IdV, HOP)

ding hoeft zelf niet meer thuis te zijn op ieder gebied van het vak. Dat betekent echter dat studenten de trein in moeten. Kaashoek: "Na het tweede jaar zullen veel studenten colleges in andere steden moeten lopen." Sommige opleidingen zullen zich zeker verzetten tegen de gedachte dat ze straks alleen nog een veredelde 'propedeusevestiging' in huis hebben. E e n weg terug is er echter niet. Natuurlijk blijven de pleidooien klinken om de interesse voor exacte studies met imagocampagnes te vergroten. Voor de komende tien jaar lijken de kleine eerstejaarsklasjes echter een voldongen feit.

Blotechnologische onderzoekscholen gaan eigen weg D e vijf b i o t e c h n o l o g i s c h e o n d e r zoekscholen m o e t e n het straks in h u n eentje rooien. H u n overk o e p e l e n d e associatie A b o n is overbodig geworden, vindt het bestuur.

Studentenhuizen gevaarlijk bij brand D e brandveiligheid van veel studentenhuizen kan niet door de beugel, blijkt uit een Utrechtse steekproef. G e e n v a n de p a n d e n die de brandweer in die stad onderzocht, voldeed aan de veiligheidseisen. D e studentenvakbond LSVb spreekt v a n e e n landelijk p r o b l e e m .

voor om praktisch al het doctoraalonderwijs landelijk te organiseren, gekoppeld aan de landelijke onderzoekscholen. "Waarschijnlijk krijgen we een constructie die vergelijkbaar is met het letterenconvenant", verwacht rector prof.dr. Harry Voorma van de Universiteit Utrecht. In dat convenant hebben de letterenfaculteiten met de minister afspraken gemaakt over het behoud van kleine letterenstudies en leerstoelen. Voorma: "De universiteiten zullen h u n specialisten aan elkaar uitlenen om college te geven." vu-decaan professor Kaashoek ziet wel iets in zulke samenwerking. Elke universiteit houdt dan een eigen opleiding wiskunde, maar die oplei-

D e Associatie van Biotechnologische Onderzoekscholen (Abon) gaat ten onder aan het beleid van dezelfde overheid die de club zes jaar geleden oprichtte. D e overheid wilde één aanspreekpunt om de Nederlandse biotechnologie te steunen met 17 miljoen gulden. Inmiddels heeft de overheid de Abon niet meer nodig om het geld te verdelen. Zonder budget dreigt de Abon een 'praatclub' te worden, stelt besmurslid prof.dr. George Robillard (Rijksuniversiteit Groningen). O m dat te voorkomen houdt de Abon op met bestaan. "Want praatclubs hebben we al genoeg in Nederland." De onderzoekscholen waren sinds de oprichting vooral geïnteresseerd in het geld dat de Abon te besteden had, blijkt uit een evaluatierapport. D e club kreeg bij de oprichting 17 miljoen gulden subsidie uit Den Haag. Onderzoeksorganisatie NWO ZOU nog 5 miljoen bijpassen. De vijf deelnemende onderzoekscholen, waaronder de

ene van de v u en de UVA, moesten dat budget verdubbelen. Al met al had de Abon een budget van 44 miljoen gulden. De verdeling van het geld was nogal eens aanleiding voor ruzie. Zo konden de partners het aanvankelijk niet eens worden over de prijs van een assistent-in-opleiding. Ook werd hevig gesteggeld mssen NWO en de Abon over de toegezegde 5 miljoen gulden. "Er werd natuurlijk af en toe wat politiek bedreven," nuanceert Robillard. H e t aantal publicaties dat de Abon opleverde, is niet hoog. Naar verwachting trekt dat nog aan, omdat het meeste onderzoek nog loopt. Onder de vlag van de Abon realiseren de onderzoekscholen 45 projecten. Drie daarvan leidden inmiddels wel tot patentaan vragen. Vooral Wageningen wist veel Abonprojecten binnen te slepen, BDSL, een onderzoekschool van de universiteiten in Delft, Leiden en Wageningen, sleepte er vijftien in de wacht, VLAG en EPW, beide ook met Wageningse inbreng, haalden er samen dertien. D e beide imiversiteiten van Amsterdam (samen in Bio Science Amsterdam) voeren negen projecten uit, de Groningse onderzoekschool GBB acht. (H-PvL, HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen