Ad Valvas 1998-1999 - pagina 153

PAGINA 3

I A D VALVAS 29 OKTOBER 1998

VU en KUN nemen Open Theologisch Onderwijs over

Nieuw gen van de dodelijke Kielde FA ontdekt ;en onderzoeksgroep van de vakgroep a n t r o p o g e n e t i c a ( G e n e e s kunde) heeft een nieuw gen ontdekt van de dodelijke ziekte F a n c o n i Anemie ( F A ) . D e ontdekking is een stap naar e e n g e n t h e r a p i e . D e onderzoeksresultaten staan in het novembernummer van Nature Genetics. FA is een zeldzame, erfelijke aandoening die voorkomt bij jonge kinderen. Veel patiënten overlijden voor de puberteit. FA-patiénten maken onvoldoende rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes aan waardoor fatale interne bloedingen kunnen ontstaan. Bovendien hebben ze grote kans op diverse soorten kanker, waaronder een type leukemie. Naar schatting zijn er in Nederland twintig tot honderd patiënten. Een exacter getal is niet te n o e m e n omdat veel artsen de ziekte niet kennen en de juiste diagnose daarom laat wordt gesteld. Fancom Anemie ontstaat doordat bi) celdeling het DNA niet goed wordt gekopieerd. In ons lichaam delen cellen zich voortdurend. Moeizaam medisch speurwerk leverde op dat minstens acht genen ( F A - A tot en met FA-H) samen zorgen dat DNA perfect wordt gekopieerd. Een fout in een van deze genen veroorzaakt de ziekte FA. De ruim vijftien m a n tellende onderzoeksgroep van antropogenetica heeft nu het gen F A - G geïsoleerd. Daarmee zijn drie van de acht genen bekend. In 1992 identificeerde een Canadese onderzoeksgroep type C, dat bij 10 procent van de patiënten een defect vertoont. Twee jaar geleden isoleerde de vu-vakgroep al het belangrijkste gen, F A - A . Het overgrote deel van de FA-patiënten lijdt aan type A. Gentherapie kan een FA misschien genezen. Als bekend is welk defect FA-gen een patiënt heeft, kan een correcte versie van dat gen worden

KNAW gaat ethisch handboekje schrijven D e Akadenvie v a n W e t e n schappen (KNAW) werkt a a n een publicatie over d e ethiek van wetenschappelijk onderzoek. E e n werkgroep o n d e r voorzitterschap van v u - h o o g leraar prof.dr. P.J.D. D r e n t h h o o p t k o m e n d voorjaar d e eerste versie van het boekje af te hebben. IVlodel staat een uitgave van de Amerikaanse National Academy of Sciences, On béng a scientist. Responsible conduct in research. Deze publicatie wordt op Amerikaanse universiteiten en onderzoeksinstituten in discussiegroepen gebruikt om studenten en jonge onderzoekers de basisprincipes van goed wetenschappelijk onderzoek bij te brengen. Dit gebeurt aan de hand van praktijkvoorbeelden die zich bevinden op de grens van (on)ethisch gedrag. Aan de orde komen kwesties als het delen van onderzoeksmateriaal met andere wetenschappers, plagiaat, fraude bij een subsidieaanvraag voor een onderzoek, het wel of niet n o e m e n van c o auteurs bij een pubhcatie en de verhouding tussen opdrachtgever en onderzoeker bij onderzoek in opdracht van derden. Het iCNAW-boekje zal meer worden toegesneden op de Nederlandse situatie. Het is een vervolg op de Notitie inzake wetenschappelijk wangedrag, die specifiek gericht was op het a a n p a l i e n van uitwassen van wetenschappelijk onderzoek, zoals plagiaat en fraude. (FvK)

geïmplanteerd die de foute versie vervangt. D e onderzoeksgroep onder leiding van dr. H a n s Joenje is de grootste onderzoeksgroep naar Fanconi Anemie ter wereld. Joenje vertelt dat het type G-gen al eerder was ontdekt, maar dat onderzoekers toen niet wisten dat het om een FA-gen ging. In 1997 werd in

Amerika uit een cellijn afkomstig van een Chinese hamster een gen geïsoleerd dat de oorzaak was voor een type hypergevoeligheid. Fanconi Anemie heeft te maken met zelfde type overgevoeligheid voor stoffen. "De afstand tussen de Chinese hamster en de mens is op genniveau heel klein", licht Joenje toe. " N u we weten dat in cellijnen van Chinese

hamsters defecte genen zijn geïsoleerd die lijken op FA-genen van de mens, kunnen we ook hier speuren naar de nog ontbrekende FA-genen. Er is al contact gelegd met de universiteit van Leiden. Daar hebben ze een grote collectie van defecte genen uit cellijnen van Chinese hamsters." (FZ)

De vier ontdekkers van het nieuwe gen: (van I. naar r.) Carola van Berkel (researchanalist), Johan de Winter (postdoc), IVIartin Rooimans (researchanalist) en Quinten Waisfisz (aio). Peter Woiters - Avc/vu

Vrouwen studeren sneller dan mannen Vrouwen studeren sneller dan m a n n e n . Ze k u n n e n h u n bul g e m i d d e l d vier m a a n d e n eerder ophalen dan mannelijke studenten. D a t blijkt uit cijfers van het C e n traal B u r e a u voor Statistiek (CBS) over het studiejaar 1996-97. M a n n e n hebben bij vrijwel alle universitaire studies het nakijken. In de sector 'taal en cultuur' is het verschil het grootst: daar behalen vrouwen h u n doctoraaldiploma gemiddeld negen maanden eerder dan mannen. Bij landbouw- en techniekstudies kunnen mannen nog wel enigszins meekomen. D a a r bedraagt de achterstand een maand. Uit de CBS-cijfers over het studie-

jaar 1996-97 blijkt dat de gemiddelde student zijn bul haalt na vijf jaar en negen maanden. Maar er zijn grote verschillen per opleiding. Bij de sectoren 'gezondheid' en 'landbouw' bijvoorbeeld duurde een studie vijf jaar, terwijl rechtenstudenten een jaar langer nodig hadden. In 1995-96 haalden studenten hun diploma ook al na vijf jaar en negen maanden. Het studietempo is dus niet gestegen. "De groep waarvan we nu de resultaten hebben bekeken, valt nog onder het oude systeem en niet onder de tempobeurs. Alleen de heel snelle 'tempostudent' zit er al bij", zegt CBS-onderzoeker G.F.M. Janssen. In de propedeuse IS al wel te zien dat studenten wor-

den opgejaagd. Van de groep die begon in 1993, het jaar waarin de tempobeurs werd ingevoerd, haalde dertig procent in één jaar zijn propedeuse. Drie jaar later was dat 38 procent. "Maar dat is nog geen garantie dat zij ook snel door de rest van hun studie schieten", aldus Janssen. Studenten studeren misschien niet sneller, maar er halen er wel meer de eindstreep, blijkt uit de CBS-statistieken. Van de eerstejaars die in 1988 begonnen, was vijf jaar later bijna een op de zes afgestudeerd. D e lichting die in 1992 startte, deed het veel beter. Bij hen was na vijf jaar een op de drie geslaagd. (MtW, HOP)

Slecht onderwijs wordt sneller aangepakt Slechte opleidingen krijgen voortaan n o g m a a r tien m a a n d e n de tijd o m h u n onderwijs te verbeteren. D o e n zij dat niet, dan kan de m i n i s t e r e e n opleiding sluiten. D a t blijkt uit uitgelekte stukken. Universiteiten en hogescholen overleggen al enige maanden met het ministerie en de Inspectie van het Onderwijs over de vraag wat er moet gebeuren met opleidingen die slecht onderwijs leveren. Dat overleg vloeit nog voort uit een wens van de vorige minister. Ritzen. Die ergerde zich eraan dat een opleiding jaren kon doormodderen voor hij mocht ingrijpen. De Onderwijsinspectie is nu bijna klaar met het opzetten van een snellere procedure. Die begint, net als nu, met het verschijnen van een visi-

tatierapport waarin opleidingen beoordeeld worden. Een half jaar later geeft de inspectie aan minister Hermans door welke opleidingen aangepakt moeten worden. Die geeft vervolgens een openbare waarschuwing, een soort gele kaart. De betrokken opleiding krijgt dan nog een paar maanden de tijd om maatregelen te nemen die het onderwijs weer op niveau brengen. Niet meer dan een jaar nadat het visitatierapport verschenen is, besluit de minister of de waarschuwing ingetrokken kan worden. Ziet hij geen verbetering, dan kan hij de opleiding opheffen - een rode kaart. Op dit moment kan het vier keer zo lang duren voor een opleiding 'rood' krijgt. Opleidingen die onder de maat zijn, krijgen pas twee jaar nadat het visitatierapport is verschenen een

gele kaart. Het kan vervolgens nog eens twee jaar duren voordat de minister ingrijpt. O m d a t een visitatiecommissie maar eens per zes jaar langs komt, duurt het in het ergste geval tien jaar voor slecht onderwijs aangepakt wordt. Minister Hermans moet zich nog over de nieuwe procedure buigen, maar de universiteiten en hogescholen zien er wel wat in. T o t hun ongenoegen kregen zij de afgelopen tijd een stortvloed aan gele kaarten over zich heen. Dat zal in de nieuwe opzet niet meer gebeuren, verwachten zij, omdat de minister zich voortaan alleen met de afhandeling van visitaties bemoeit als er ernstige gebreken zijn ontdekt. De rest laat hij over aan 'het veld', (HO, HOP)

D e v u wil s a m e n m e t de Katholieke Universiteit N i j m e g e n de H e e r lense stichting O p e n T h e o l o g i s c h O n d e r w i j s i n sterk afgeslankte v o r m voortzetten. D e z e stichting m o e t sluiten w e g e n s geldgebrek. D e theologische faculteiten van de vu en de Katholieke Universiteit Nijmegen (KUN) willen samen de stichting Open Theologisch Onderwijs (otho) uit Heerlen overnemen. D e opleiding moet op 31 december sluiten wegens geldgebrek. Met de overname blijft het oecumenisch ideaal van de stichting overeind. Prof dr. H . M . Vroom, decaan van de faculteit godgeleerdheid, verwacht dat de voorgenomen fusie met Kampen geen consequenties heeft voor de overname. Wel is er volgens hem sprake van een forse afslanking voor Otho. De beide universiteiten nemen namelijk slechts zestien van de negentien modulen over. Plannen om nieuwe modules te gaan ontwikkelen zullen bovendien geen doorgang vinden. De vu en de KUN gaan onder andere de administratie en voorlichting aan studenten verzorgen. De faculteiten verwachten goedkoper te kunnen werken dan de huidige stichting, omdat ze een minder uitgebreide dienstverlening willen bieden. Zo zal het aantal studiebijeenkomsten op diverse locaties in het land worden verminderd. "De opleidingen krijgen de vorm van afstandsonderwijs. Acht studiebegeleiders in Nijmegen en acht aan de vu zullen dit gaan verzorgen", aldus Vroom. Op de vu wordt mw.dr. H.A. Alma studiecoördinator. De beide faculteitsbesturen zullen naar verwachting in november officieel goedkeuring krijgen van de beide colleges van bestuur. Daarna moet de raad van bestuur van o t h o nog instemmen. (EvR)

Basisbeurs met 120 gulden omhoog Voor het eerst sinds jaren wordt de basisbeurs weer verhoogd. S t u d e n t e n krijgen er vanaf 1 januari 1999 z o ' n 120 gulden p e r jaar bij, oftewel een tientje per m a a n d . Met de verhoging lost minister Hermans een oude belofte in, die begin jaren negentig al is vastgelegd in de wet. T o e n werd er flink bezuinigd op de basisbeurs. Tegelijkertijd werd de hoogte van de basisbeurs tot 1 januari 1999 'bevroren'. Daarna, zo luidde de afspraak, zou de minister weer rekening houden met de inflatie. En dat is wat Hermans nu doet. Voortaan loopt de hoogte van de basisbeurs weer mee met jaarlijkse indexering. Bedraagt de inflatie bijvoorbeeld 2 procent, dan wordt de basisbeurs als compensatie voor deze geldontwaarding met 2 procent verhoogd. Deze afspraak levert studenten komend jaar een tientje per maand op. D e maatregel kost minister Hermans 38 miljoen gulden. Een uitwonende student krijgt na de jaarwisseling 435 gulden per maand. T o c h is dat nog altijd geen vetpot in vergelijking met 1991. T o e n kregen uitwonenden nog 570 gulden per maand. (MtW, HOP)

Orgelconcerten in de aula Op woensdag 4 november begint een nieuwe serie orgelbespelingen op het Couperinorgel in de aula. Universiteitsorganist Ewald Kooiman speelt dan werken van Johann Sebastian Bach en Frangois Couperin. De serie loopt tot en met 16 december. D e concerten beginnen elke woensdag om 12.45 uur en duren ongeveer twintig minuten. D e toegang is gratis.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen