Ad Valvas 1998-1999 - pagina 693

AD VALVAS 1 JULI 1999

PAGINA 5

Hersenonderzoeker S toof wordt bestuurder

Het ondoorgrondelijk brein Na een kwart eeuw onderzoek doen had professor J.C. Stoof bijna bereikt wat liij wilde. Een topinstituut voor liersenonderzoek waarin de VU een belangrijke roi speelt. Stoof besloot ecfiter zijn succesvolle wetenschap­ pelijke carrière te veruilen voor een bestuurlijke baan bij de Universiteit Utrecht. 42 Jaar Buitenveldert is mooi geweest. Dirk de Hoog "Van de werking van het menselijk brein weten we nog bijna niets", oor­ deelt professor H a n s S toof (52 jaar). Hij kan het weten. D e biochemicus houdt zich al ongeveer een kwart eeuw bezig met hersenonderzoek aan de v u , sinds 1990 als hoogleraar. D a t tijdperk is n u definitief voorbij. S toof is per 1 juni decaan van de faculteit geneeskunde in Utrecht en daarmee fulltime bestuurder. O p 23 juni hield hij zijn afscheidscollege. "Ik ga bepaald niet weg uit onvrede met de v u " , stelde hij toen nadrukkelijk. In zijn riante nieuwe werkkamer op D e Uithof waar het Universitair Medisch Centrum Utrecht zit, legt hij uit waarom hij dan wel vertrok. "Ik heb 28 jaar aan de v u gewerkt, heb er gestudeerd en ik ging er in de buurt al naar de middelbare school. Al met al vertoef­ de ik inmiddels zo'n 42 jaar in Buitenveldert, alleen onderbro­ ken door ruim een jaar werken in de Verenigde S ta­ ten. D a t is lang. Ik vind dat m e n ­ sen n u en dan eens iets anders in h u n leven moe­ ten doen." H e t idee om naar

Alzheimer en andere hersenaandoe­ ningen krijgen. D e kosten voor de gezondheidszorg zullen daardoor fors stijgen. Door meer aan wetenschap­ pelijk onderzoek te doen kunnen we op den d u u r mensen met hersenaan­ doeningen beter behandelen", aldus Stoof T o c h wil hij niet alleen als belangen­ behartiger van zijn eigen vakgebied optreden. "Als ik roep o m meer geld voor hersenonderzoek, betekent dat het in de praktijk bij ander onderzoek wordt weggehaald. H e t probleem zit dieper. In de Nederlandse politiek bestaat weinig aandacht voor weten­ schappelijk onderzoek. Financieel heeft het dan ook geen prioriteit. Nederland besteedt een kleiner deel van het nationaal product aan onder­ zoek dan omringende landen." Volgens S toof is het niet alleen een centenkwestie. "Wat ik echt een gevaarlijke ontwikkeling vind is dat onderzoek doen steeds minder maatschappelijke status krijgt. Zo is het bijvoorbeeld steeds moeilijker goede aio's te vin­ den. D a t komt zeker niet alleen door de slechte beloning. M e n s e n zien geen per­ spectief meer in een loopbaan in de wetenschap. Ik kan ze geen ongelijk geven, want ik kan ze geen baan garanderen als ze gepromoveerd zijn. Ik merk dat steeds meer promovendi voortijdig afhaken en vertrekken. Degenen die echt slim zijn en h u n hersens gebrui­ ken gaan elders aan de slag. D a t is op den d u u r funest voor de universi­ teit. Als het zo doorgaat zijn er over een paar jaar nog nauwelijks goede wetenschappers te vinden." In de wetenschap zelf liggen volgens Stoof uitdagingen ten overvloede, zeker op het vakgebied van de neuro­ wetenschappen. " T o e n ik begon, was er nog nagenoeg niets bekend over de werking van de hersenen. Kijken in het menselijk brein was onmoge­ lijk. W e deden onderzoek aan de hand van stoffen die we in het bloed en de urine aantroffen. Ook op het gebied van de behandeling van her­ senaandoeningen bestond er bijna niets. W a t dat betreft is de weten­ schap met sprongen vooruitgegaan. D e afgelopen tien jaar zijn we meer te weten gekomen dan in alle duizen­ den jaren daarvoor. D e neuroweten­ schappen ontwikkelen zich exponen­ tieel snel. Ik verwacht dat we over tien jaar weer ontzettend veel meer zullen weten over het brein."

Hans Stoof: 'Politici liebben weinig aandacht voor wetenscliap.'

'Onderzoek doen krijgt steeds minder maatschappelijke status. Een gevaarlijke ontwikkeling'

Utrecht te gaan kwam niet van S toof zelf. Hij is gevraagd voor de functie. "Ik ben jarenlang met hart en ziel wetenschappelijk onderzoeker geweest. D a t vond ik leuk o m te doen. S inds ik hoogleraar ben, kwam het daar steeds minder van. D e ene bestuurstaak volgde de andere o p . In plaats van onderzoeker werd ik meer en meer manager en ik merkte dat ik daar ook lol in had. N u ik de vijftig ben gepasseerd vond ik na enig nadenken deze aanbieding een mooie gelegenheid om mijn carrière op een andere manier voort te zetten."

Zonder rancune Zijn bestuurlijke inspanningen als hoogleraar bestonden in hoge mate uit het stimuleren van de neurowe­ tenschappen. Eerst als directeur van het Interfacultair Onderzoeksinsti­ tuut voor Neurowetenschappen aan de v u , waarin medici, biologen en chemici samenwerken. Later als aan­ voerder van de Onderzoekschool Neurowetenschappen Amsterdam, waarin de vu­onderzoekers samen­ werken met h u n collega's van de UVA en het Nederlands Herseninstituut. Bij wetenschappers alle neuzen dezelfde kant op krijgen om zo de onderzoeksprestaties te optimalise­ ren, vond S toof een uitdaging. S uc­ ces bleef niet uit. Samen met hersen­ onderzoekers uit onder meer Utrecht maakte de onderzoekschool een voor­ stel voor een toponderzoeksinstituut waarvan er zo'n vijf in Nederland mochten komen van de minister. Helaas voor hen werden de neurowe­ tenschappers niet uitverkoren. "Als we wel een topinstituut waren geworden, had ik n u niet in Utrecht gezeten" vertelt S toof oprecht maar zonder rancune. " H e t lag voor de hand dat op het gebied van medisch­ biologisch onderzoek er maar één topinstituut zou komen. H e t uitver­ koren plan van de genetici vind ik uitstekend. Eerlijk gezegd had ik niet echt verwacht dat wij het zouden worden." In zijn afscheidscollege klinkt het verwijt dat Nederland te weinig aan­ dacht en geld besteedt aan hersenon­ derzoek. "Hersenaandoeningen zijn een groot probleem. M e t de vergrij­ zing zal dat alleen maar toenemen doordat meer mensen de ziekte van

Raadselen Niet dat de raadselen snel onthuld zullen zijn, want volgens S toof weten we eigenlijk nog steeds bijna niets van de hersenen. "Als je alleen al kijkt naar alle verbindingen tussen de paar honderd miljard zenuwcellen in de hersenen snap je hoe ingewikkeld het is. D a t gaat ons voorstellingsver­ mogen te boven. Laat staan dat we weten wat zich op cellulair en mole­ culair niveau afspeelt. Daar weten we nog geen barst v a n . " Ondanks deze onkunde vindt S toof zeker dat er grote vorderingen zijn gemaakt. "Dankzij bepaalde medicij­ nen kunnen mensen met psychische aandoeningen beter functioneren. Schizofrenie kunnen we niet genezen, maar de effecten wel onderdrukken. D a t is vooruitgang. N e t als de beter werkzame middelen tegen migraine." D e symptomen van de ziekte van Parkinson kunnen we goed behande­ len, maar wanneer er een echt geneesmiddel komt tegen deze ziekte, waar S toof zelf veel onderzoek naar

Peter Wolters ­ AVC/VU

deed, kan hij niet zeggen. "We begrijpen steeds beter hoe het ziekte­ proces verloopt.Via moderne scan­ technieken zijn de effecten in de her­ senen van patiënten goed te volgen. Ik ben ervan overtuigd dat we op een dag een geneesmiddel tegen Parkin­

son kunnen maken, net als tegen een aantal andere hersenaandoeningen." Hoeveel jaar dat nog duurt weet hij niet. " H e t kunnen er tien zijn, maar misschien ook wel honderd. Elke keer sta je bij hersenonderzoek voor verrrassingen. Iemand heeft eens de

volgende paradox bedacht. 'Als de hersenen zo simpel in elkaar zouden zitten dat wij het konden snappen, waren we niet slim genoeg geweest om de werking van die hersenen te begrijpen.' Kortom, er is nog werk aan de winkel."

(advertentie)

Uitbetaling Zalmsnip aan Amsterdamse huishoudens De gemeente Amsterdam zal in de eerste weken van juli aan alle huishoudens f 100,­ betalen. U hoeft daar niets voor t e doen. D i t bedrag w o r d t a u t o m a t i s c h op u w reicening gestort! Wat is er aan de hand? Het Kabinet heeft vastgesteld dat de gemeentelijke belastingen nogal zijn gestegen als gevolg v a n rijksmaatregelen. O m de gemeentelijke lasten v o o r de burger te verlichten, heeft Minister Zalm voor 1999 (evenals v o o r 1998) per huis houden f 100,­ beschikbaar g e s t e l d . De g e m e e n t e A m s t e r d a m z o r g t v o o r de u i t b e t a l i n g v a n deze b e d r a g e n . Nieuw: ooic Zalmsnip voor Itamerbewoners K a m e r b e w o n e r s die op 1 j a n u a r i 1 9 9 9 o p basis van een f o r m e e l huur­ contract stonden ingeschreven in het Bevolkingsregister komen in 1999 in aanmerking v o o r de Z a l m s n i p . O m d a t deze A m s t e r d a m m e r s indirect meebetalen aan de lokale heffingen, beschikt de gemeente niet over hun gegevens. K a m e r b e w o n e r s krijgen d a a r o m niet automatisch f 100,­ o p hun rekening. Zij kunnen het aanvraagformulier 'Zalmsnip' onder andere ophalen bij de stadsdelen, het Voorlichtingscentrum, Gemeentebelastingen A m s t e r d a m of op internet www.gemeentebelastingen.amsterdam.nl. Stuur het ingevulde formulier samen m e t een kopie van _ _ het huurcontract ­ dat o p 1 januari 1999 van kracht w a s ­ __ __ naar Gemeentebelastingen A m s t e r d a m . «S"*— Gemeentebelastingen Amsterdam^SSSI»

Postbus 23475 1100 DZ A m s t e r d a m Telefoon 6513 772

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen