Ad Valvas 1998-1999 - pagina 121

AD VALVAS 8 OKTOBER 1998

PAGINA 7

Deeltïjdingen

's Avonds IS de VU vooral het domein van deeltijdstudenten Frank Schröer, student Beleid, Communicatie en Organisatie, doet eens m de twee weKen verslag van het leven van een deeltijder.

Klantgericht

Hannie Comijs: 'Je moet natuurlijk uitkijken dat je ouderen niet stigmatiseert. Lang niet iedereen is zielig of gebrekkig.'

Peter Wolters - AVC/VU

Het taboe op het mishandelen van opa VU-wetenschappers presenteren resultaten onderzoek veroudering Geslagen worden door je kinderen, kleinkinderen of partner of op je oude dag nog een tien voor het leven geven. Een symposium over veroudering leverde een caleidoscoop van beelden op. Dirk de Hoog "Voor onderzoek naar veroudering moet je aan de vu zijn", stelde rector prof.dr. T . Sminia 2 oktober op het symposium vu-visies op veroudering, waar wetenschappers de resultaten van hun inspanningen presenteerden. Vol trots meldde Sminia dat al zeven faculteiten aan de vu een bijdrage leveren aan dit wetenschappelijke speerpunt van de universiteit. Hannie Comijs was één van de vuwetenschappers die hun onderzoek presenteerden. "Het gebeurt echt," zegt ze. Comijs onderzoekt mishandeling, verwaarlozing en financieel misbruik van ouderen. "Over de omvang van echt ernstige gevallen bestaan geen harde gegevens, want tot nu toe is er weinig aandacht voor ouderenmishandeling", vertelt ze. "Schattingen laten zien dat ongeveer één procent van de mensen boven de 65 jaar zwaar in de problemen zit. Daarbij moet je denken aan situaties waarin ze regelmatig worden uitgescholden, geslagen, het huis niet uit mogen, slechte verzorging krijgen en hun geld wordt gepikt. De slachtoffers melden de situatie meestal niet en bij enquêtes krijg je deze groep niet in zicht." De reden is volgens Comijs dat de daders vaak nauwe verwanten zijn, zoals de partner, kinderen of verzorgers van het slachtoffer. "Door over de situatie te praten komt de relatie tussen het slachtoffer en de dader in gevaar. Dat kan heel bedreigend zijn. Je kunt denken aan alleenstaande ouderen die bij de kinderen inwonen. Het alternatief is een gedwongen opname in een verpleegtehuis. Wat ook gebeurt, is dat de kinderen of kleinkinderen in grote problemen zitten door bijvoorbeeld druggebruik. Ze stelen het geld van h u n ouwe vader en moeder. Die laten het maar

gebeuren omdat ze geen andere oplossing voor h u n kind zien." De schattingen zijn afkomstig van twee regionale meldpunten voor ouderenmishandeling die in 1991 van start gingen in Tiel en Haarlem. "De oprichting van die meldpunten geeft aan dat de overheid het probleem serieus nam nadat zo'n tien jaar geleden de eerste wetenschappelijke gegevens over ouderenmishandeling uit het buitenland kwamen overwaaien. Maar nog steeds bestaat er weinig aandacht voor het probleem. Huisartsen bijvoorbeeld weten er weinig van af en nog minder wat ze er aan moeten doen. Eigenlijk ligt het nog behoorlijk in de taboesfeer," aldus Comijs.

Meldpunten O m meer zicht op het onderwerp te krijgen liet de overheid onderzoekers van de vu de aard en omvang van ouderenmishandeling in kaart brengen. Comijs hoopt in april op de definitieve resultaten te promoveren. Twee jaar geleden kwam een eerste rapport met gegevens uit. Bij een groot onderzoek in Amsterdam werden zelfstandig wonende ouderen geïnterviewd en werd gevraagd naar hun ervaringen met een slechte bejegening door partners, familieleden en bekenden. In totaal antwoordde 5,5 procent dat ze het voorafgaande jaar te maken had met verwaarlozing, verbale of fysieke agressie of diefstal. Chronisch uitschelden komt het meest voor. Daar heeft 3,2 procent mee te maken. Opvallend is dat in bijna alle gevallen het uitschelden vrij recent begon; vaak is de dader de partner die aan het dementeren is. Ook verkeert soms het slachtoffer zelf in slechte gezondheid wat agressie bij partner, kinderen of verzorgenden uitlokt. Ruim één procent van de bejaarden meldt geslagen te zijn en

1,5 procent meldt financieel misbruik. D e groep verwaarloosden is heel klein: 0,2 procent. De daders hebben vaak een nauwe relatie met het slachtoffer. Zo is bij fysiek geweld een kwart van de daders een (stief)kind. Schelden doet in de helft van de gevallen de partner en bij financieel misbruik is in twintig procent van de gevallen een professioneel hulpverlener de schuldige. "Je zou verwachten dat de slachtoffers vooral kwetsbare afhankelijke mensen zijn, zoals dementerende ouderen. JMaar dat is lang niet altijd het geval. Het overkomt ook redelijk gezonde ouderen. D a n zie je vaak dat de daders ernstige problemen hebben, zoals een dementerende partner of criminele kinderen", aldus Comijs. Driekwart van de ondervraagden zei maatregelen te hebben genomen om een einde aan de situatie te maken. In veel gevallen nam daardoor de overlast af. "Toch blijven veel ouderen die met oudermishandeling te maken hebben in problemen zitten. Dat komt door de vaak intieme relatie tussen daders en slachtoffers, zoals bij ouders en kinderen of partners. De slachtoffers willen vaak geen hulp, ook niet van de huisarts, omdat ze bang zijn de relatie dan helemaal te verliezen. Een vorm van steun kan wel verlichting brengen, zoals regelmatig huisbezoek van de arts, de dominee of andere verwanten en bekenden. Dat leidt af van de problemen en kan door de sociale controle die er van uitgaat soms zorgen dat het gedrag van de daders binnen de perken blijft."

Hulpverlening De onderzoekster beaamt dat de overheid tot nu toe weinig publiciteit aan het onderwerp gaf "Daar is bewust voor gekozen omdat nog geen goede hulpverlening bestaat voor slachtoffers. De overheid staat eigenlijk met lege handen. Wel is er enige tijd geleden een landelijk steunpunt opgericht dat onder meer huisartsen en andere hulpverleners informeert. Je moet natuurlijk uitkijken dat je ouderen niet stigmatiseert. Lang niet iedereen is zielig of gebrekkig."

Die visie op ouderen trachten de vuonderzoekers al jaren uit te dragen. Tijdens het congres hield Brenda Penninx een voordracht over een onderzoek in de Verenigde Staten naar emotionele vitaliteit onder alleenwonende vrouwen boven de 65 jaar. Ondanks dat het hier allemaal vrouwen betrof met een fysieke handicap die h u n beperkt m h u n activiteiten, scoorde maar liefst zeventig procent een acht of hoger op een tienpuntschaaltje naar de vraag hoe gelukkig ze zich voelden. Bijna veertig procent van de ondervraagden gaf zelfs een tien voor het levensgeluk. Van de hele groep bleek 35 procent een groot gevoel van controle over het leven te hebben, gelukkig en niet depressief of angstig te zijn. Penninx noemt deze ouderen "emotioneel vitaal". Ook onderzoekster Jenny Gierveld plaatste wat kanttekeningen bij veelgehoorde vooroordelen. "Over de vergrijzing wordt veel wind gemaakt, maar als we naar de cijfers kijken valt het wel mee", zei ze terwijl ze getallen toonde over het aantal 65-plussers in Nederland en de landen erom heen. "In Nederland hoort dertien procent van de bewoners tot de ouderen, maar in landen als Zweden, Italië en België ligt dat percentage rond de zeventien procent. Wat stelt de vergrijzing van Nederland dan eigenlijk voor?" Wel wees ze erop dat in 2020 een kwart van de Nederlandse bevolking boven de 65 jaar is. "Weet je hoe dat komt? Niet omdat er steeds meer ouderen komen, nee, er worden te weinig kinderen geboren. We vergrijzen niet, we ontgroenen. En weet je wat daar de gevolgen van zijn? Waarschijnlijk verdubbelen de kosten voor de gezondheidszorg. Niet omdat ouderen zoveel meer zorg nodig hebben. Dat scheelt maar een fractie met de kosten nu. Door de schaarste aan arbeidskracht in de volgende eeuw dreigen de salarissen van artsen en verpleegkundigen te verdubbelen. Dat zijn de echte extra kosten van de vergrijzing."

H e t leuke van de vakken die ik hier aaB de v u volg, is de directe toepasbaarheid in de eigen situatie. Zo moeten we voor het vak Marketingcommunicatie een klantgerichtheidsonderzoek doen bij een non-profitorganisatie. Volgens de bijbehorende literatuur is klantgerichtheid het marketingcodewoord van de jaren negentig. Leerde ik vroeger dat met name de omzet van megabelang was, tegenwoordig is dat niet meer zo. De klant staat centraal en dan komt die omzet vanzelf Doet de v u wat haar mond belijdt, vraag ik me af tijdens zo'n college. Naast mijn onderzoek voor het vak lijkt mij een studie naar de klantgerichtheid (in mijn geval deeltijdstu•dentgerichtheid) van de vu een goede vingeroefening. Ik heb zo'n onderzoek volgens het vak Methoden en technieken opgebouwd, dus met de representativiteit zit het wel snor. Drie Mantgerichtheidthema's staan centraal: eten, studiemateriaal en informatie. Een student wil immers eten om te kunnen studeren, materiaal hebben om dat laatste te kunnen doen en heeft tot slot informatie nodig om te weten waar hij kan eten en materiaal kan kopen. Dit onderzoek is een veldstudie. D e onderzoeker heeft zich verdekt opgesteld en heeft drie volkomen willekeurige studenten (die echter wel in het segment deeltijder thuishoren) geobserveerd. Hieronder de bevindingen en conclusies: • Eten Proefpersoon X loopt het vu-restaurant binnen om 18.25 uur om voor het begin van haar college een warme maaltijd te verorberen. Zij treft aan: 1. enkele broodjes waarmee olifanten gestenigd kunnen worden en 2. zeepsop in alle bakken waarin voor kort warme maaltijden zaten (en volgens de borden nog tot 19.00 u u r in zouden moeten zitten). • Informatie Proeipersoon W wil het laatste tentamenresultaat weten en neemt daartoe zijn telefoontoestel ter hand en... het lukt hem vanuit zijn luie stoel, middels het tentameninformatiesys• Studiemateriaal Proefpersoon Y wil zijn koersvaste gulden ruilen voor tentamenliteratuur en wil, net zoals hij dat gewend is bij de plaatselijke Albert Heijn, na 19.00 uur de vu-boekhandel binnenstappen. Hij treft aan: één buil op zijn hoofd omdat hij niet zag dat de glazen deur reeds gesloten was. Proefpersoon W wil 's avonds een kopietje maken van studiemateriaal van een collega-deeltijder. Kopieermachines accepteren geen VISA of Dinersclub, alleen een ander betaalmiddel: de kopieerkaart. Deze verkreukelde creditcard kan na twee vruchteloze pogingen terug in de knip. Conclusie: het grootste gedeelte van de diensten van de vu is niet klantgericht, zo wijst dit wetenschappelijk experiment uit. Daar valt de vu door de mand! Leuk, dit soort vakken; ik krijg er steeds meer zin in. N u al verheug ik me op één van mijn volgende blokken. Dat is namelijk het vak Smakelijkheid van mensa-maaltijden. Ben benieuwd hoe onze universiteit daarop scoort. FRANK SCHRÖER

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen