Ad Valvas 1998-1999 - pagina 419

AD VALVAS 25 FEBRUARI 1999

PAGINA 7

Biologen deden onderzoek op de zuidpool

Taart en whisky voor een goed moreel Wetenschappers reizen voor veldwerk de hele wereld over. Twee biolog en van de VU vertrokken naar de zuidpool voor onderzoek naar het gat in de ozonlaag. Niet alleen de weers­ omstandigheden bemoeilijkten een derg elijke tocht, ook mentaal eiste het veel van de onderzoekers.

Deeftijdingen 's Avonds is de VU vooral het domein van deeltijdstudenten. Frank Schroer,

student Beleid, Communicatie en Organisatie, doet eens in de twee weken verslag van het leven van een deeltijder.

VU-website

F eur Bes ters "Het is heel gek dat nooit eerder onderzoek is gedaan naar het gat in de ozonlaag op de zuidpool. Er staat daar namelijk een compleet Brits b asis­ kamp. Bovendien is het ecosysteem op de zuidpool zeer eenvoudig. Er komt één soort gras voor en een aan­ tal soorten mossen, korstmossen en algen. Dat maakt onderzoek makkelij­ ker." vu­b ioloog dr. Jelte Rozema had genoeg redenen om in januari voor zes weken naar Antarctica af te reizen. Assistent­in­opleiding Daniela Lud ging mee. Toch is onderzoek op zo'n onherb erg­ zame locatie niet per definitie leuk. De onderzoekers waren van tevoren gewaarschuwd dat b ijvoorb eeld een terugvlucht naar Nederland niet altijd mogelijk is. Rozema: "Het kan voor­ komen dat je dagenlang je onderzoek niet kan uitvoeren. Vanaf het b egin was daarom be flexibile het tover­ woord. Dat hield in dat je niet b oos moest worden als je plannen niet doorgingen. Dat is even wennen. Wanneer m Nederland een afspraak wordt afgezegd, b en je geïrriteerd. Op de zuidpool heeft het weinig zin om boos te worden, want vertraging is daar eerder regel dan uitzondering." Een reis naar de pool is niet zonder gevaren. Daarom kreeg de Nederland­ se ploeg eerst veiligheidsinstructies van de meer ervaren Britten. Rozema leerde onder meer de rub b erb oot besturen waarmee iedere dag de over­ steek naar het onderzoekseiland gemaakt werd. "We deden een man­ over­boordmanoeuvre met de rub b er­ boot. Dat lijkt niet al te moeUijk, maar het viel in de praktijk b ehoorlijk tegen. Pas na drie keer kreeg ik de emmer die dienst deed als drenkeling aan boord. Ook kregen we een medische set mee. Dat was niet overb odig, want

'ifi»­^

't

»

^. i.At '

Ur

> V

*"É

^ 'r

X

^ ï

De Nederlands e ploeg voor de onderzoeks hut 'Melon' op de zuidpool. Geheel links s taat Jelte Rozema dik ingepakt en tweede van rechts is aio Daniela Lud. tijdens het skiën in de weekeinden waren er telkens vijf of zes man met verwondingen. Bovendien moesten we altijd laten weten waar we heen gin­ gen. In een logb oek vermeldde je de vertrektijd, de verwachte retourtijd en de zones waar je naartoe ging." Volgens Rozema is het verb lijf op de zuidpool te vergelijken met dat in een gevangenis. "Hoewel je van alles mag, kan je door het klimaat niet zoveel. D e meeste mensen zitten er achttien maanden. Dat is vooral in de winter­ periode erg lang. Omdat b ekend is dat het verb lijf mentaal heel zwaar is, werd veel aandacht b esteed aan b ij­ voorbeeld verjaardagen. Dan werd een grote taart gemaakt. Vier Schotten hielden een Schotse avond. Daarb ij werden gedichten voorgedragen, werd gezongen en vooral veel whisky gedronken."

Uitkomst Voor de expeditieleden b leek e­mail een uitkomst. Eens per week was een satellietverbinding mogelijk, waarb ij de elektronische post van het hele kamp verstuurd werd. Een week later was er weer antwoord. "Ik heb vrij veel gemaild. Dat was voor mij een goede manier om contact te houden. Ik kon mijn ervanngen delen met het thuisfront en reageren op de geb eurte­ nissen in Nederland." In het verleden verliep het contact op expedities een stuk moeizamer. Vaak mocht maar één fax per maand verstuurd worden. Rozema: "Mijn collega Ad Huiskens vertelde dat hij op een vorige reis net vader was geworden en toen b ijna geen contact kon heb b en met het thuisfront. Later voelde hij zich schul­

dig." Daar had Rozema geen last van. "Thuis dragen de kinderen T­shirts met orka's erop en zijn ze apetrots dat hun vader zo'n reis heeft gemaakt. Iedereen op de school van mijn kinde­ ren wist dat ik op de zuidpool was. Ik ga nog een praatje houden in h u n klas. Als je weet dat mensen meele­

Rozema: "Gelukkig vond ik die beschuiten erg lekker. Grappig was dat repen als marsen en snickers gratis waren. Dat was erg verleidelijk, maar ik heb het thuisfront trots kunnen melden het snoepgoed te heb b en weerstaan. In het veld had verder iedereen zijn eigen schema. O m twaalf uur kwamen we elkaar weer ver­ kleumd tegen. Het ergst miste ik een douche op het onderzoekseiland. We konden alleen douchen in het b asis­ kamp. Het was iedere dag zo hard mogelijk werken. De tijd was kost­ baar."

Videofilms

ven, is dat erg leuk. Uiteindelijk is de balans heel positief, maar je moet weten waar je aan b egint." In het kamp waren twee soorten dagen. D e weekeinden b rachten de Nederlanders door in het b asiskamp. "Het leven daar was nog b ehoorlijk comfortabel", vertelt de b ioloog. "Vanaf acht uur stond een volledig ontbijt klaar. Natuurlijk met de Engel­ se worstjes en uitgeb akken b acon. O m half elf was er smoko, dat is een Engel­ se zeemansterm voor koffie­ en thee­ pauze. Maar het zal zeker een verb and hebben met het roken van een sigaret daarbij. Het eten was erg goed ver­ zorgd. Dat is ook b elangrijk voor het moreel." Op het onderzoekseiland waren de omstandigheden een stuk primitiever. Het eten b estond uit scheepsb eschuit en kant­en­klare vriesdroogmaaltijden.

Behalve de plantjes b ekeek Rozema de omgeving. "Ik had voor vertrek dia's en videofilms gezien over Antarctica, maar dat is slechts een afspiegeling van het natuurschoon daar. Je kijkt daar je ogen uit. We liepen tussen de pinguïns door. De dieren zijn niet bekend met mensen en heb b en daar­ om geen reden om b ang te zijn. Ver­ der zagen we walvissen, orka's, zee­ honden en zelfs zeeolifanten. Dat was heel imposant. D e eerste dagen maak­ te ik vooral veel foto's. N a een tijdje raak je vertrouwd met de omgeving, maar tot het einde toe b leef het impo­ sant." Voor zijn vertrek vertelde Rozema een Friese vlag te willen plantten op de zuidpool. " D e vlag heeft er gestaan, tussen de Engelse en Nederlandse vlaggen. Hij staat er nu niet meer, ik heb hem mee teruggenomen. Daar is de vlag me te dierb aar voor. Ik weet niet of ik de eerste of enige Fries was in dat kamp, maar in ieder geval was ik dat op het onderzoekseiland. Ik had ook de Beemster vlag b ij me. Ik woon in de Beemster. Die vlag staat op de foto, maar was geplant b ij de pleetent. Dus dat is niet zo b elangrijk." Rozema vertrekt in juni alweer naar de andere pool. "We heb b en een EU­ project b innengehaald over het gevolg van het gat in de ozonlaag en doen daarvan de coördinatie. We heb b en besloten om daar in Lapland over te vergaderen. Lekker tussen de rendie­ ren. Ik kan er ook niets aan doen dat het toevallig zulke mooie plaatsen zijn waar ik naartoe mag."

Vegetatieveranderingen door gat in ozonlaag vu­bioloog dr. Jelte R o z e m a onderzoekt sinds enkele jaren de effecten van broeikasgassen op de vegetatie en de invloed van u v ­ b op planten. D e zuidpool is uiter­ mate geschikt voor dit onderzoek omdat het e e n eenvoudig e c o s y s ­ teem heeft. Ook zijn er veel m i n ­ der factoren die een invloed k u n ­ nen hebben op onderzoek. D a a r ­ door zijn de gevolgen van de stra­ ling zorgvuldiger vast te stellen. De onderzoeksresultaten zijn n o g niet volledig verwerkt, m a a r Rozema kan al wat vertellen. "Doordat de t e m p e r a t u u r door het broeikaseffect stijgt, smelt veel ijs en s n e e u w . H e t klimaat wordt wat m i l d e r . D e plantjes die

wij h e b b e n onderzocht op de zuidpool rukken hierdoor flink o p . B o v e n d i e n m e r k e n w e dat k o r s t m o s s e n gevoeliger reageren dan de hogere p l a n t e n . " D e effecten w e r d e n goed zicht­ baar in de m i n i k a s s e n die op het onderzoekseiland waren o p g e ­ steld. R o z e m a : "Daarin gebruik­ ten w e u v ­ b ­ l a m p e n o m d a t door bewolking de straling niet gelijk­ m a t i g doorkomt. Ook werkten w e m e t filters, zodat w e het verschil kunnen zien tussen vegetatie na en zonder invloed van de stra­ Ung." O n d e r die kasjes d e d e n de p l a n ­ ten het een stuk beter. Voor de bioloog een aanwijzing dat de

planten goed reageren op het m i l d e r w o r d e n van het klimaat. Van h u n Engelse collega's op de pool weten de onderzoekers dat het grasje en de plant sterk groei­ en. R o z e m a : " D a t is het bewijs dat door het broeikaseffect het klimaat verandert en dat daar vegetatieveranderingen uit voort­ k o m e n . H e t zuidpoolgrasje breidt z i c h aan de ene kant uit, m a a r aan de andere kant ondervindt het schade van de straling. Het is een heel gevoelige graadmeter voor klimaatveranderingen door menselijk handelen. Planten in Nederland zijn daar beter tegen bestand."

D e v u heeft een keurige w e b ­ site. Je vindt er a l g e m e n e informatie over de universi­ teit: welke faculteiten er zijn e n w a t ze d o e n , h o e je je kunt a a n m e l d e n als student, e n z o ­ voort. H a n d i g en nuttig b o v e n d i e n . T o c h gebruikt de universiteit niet alle beschik­ bare mogelijkheden van het Internet. Voor een deeltijdstu­ dent kan het N e t injmers een z e g e n zijn. D e m e e s t e deeltijdstudenten werken fulltime en zijn afhan­ kelijk van de informatie die je o p e e n haastige collegeavond bij elkaar kunt scharrelen. Zoals ik eerder schreef: in de avonduren zijn de secretaria­ t e n naar h u i s , is de vu­boek­ handel al vroeg gesloten en b e n je aangewezen op de s u m ­ m i e r e informatie op het elek­ tronische publicatiebord en in Ad Valvas. D i e laatste kan vanwege de productietijd ook niet altijd actueel zijn. E e n andere optie is je verdriet over het gebrek aan i n f o r m a ­ tie verdrinken in de vu­kroeg en daar d e gegevens uit je col­ legadeeltijders trekken. M a a r de tijd dat ik m e t e e n kater in de collegebanken wilde zitten, is voorbij. B o v e n d i e n , je raadt het al, gaat h e t Bruin Café 's avonds erg vroeg dicht. D e informatievergaring is dus niet optimaal en dat kan v e r ­ velende gevolgen h e b b e n . E e n praktijkvoorbeeld. O p een c o ü e g e a v o n d zwaai ik mijn collega's o m vijf uur snel gedag en spoed mij naar D e n H a a g Centraal. Met enig geluk h e b ik e e n rechtstreekse verbinding, m e t wat p e c h sta ik te t o c h t e n op overstapsta­ tion Schiphol alvorens ik op A m s t e r d a m ­ Z u i d WTC kan uitstappen. Iets voor half zeven draaf ik h e t vu­restaurant b i n n e n o m snel ­ als er n o g is ­ e e n m a a l ­ tijd naar b i n n e n te schuiven. O m vijf voor zeven ren ik naar de collegezaal, waar e e n briefje m e t een plakbandje a a n de deur is bevestigd. M e t beverig handschrift staat er o p geschreven: "wegens ziekte van docent g e e n college." Wel n o n d e j . . . alle gehaast v o o r niets. Anderhalf u u r later zit ik thuis op de bank. D r i e ë n e e n h a l f uur reizen voor niets. Voor i e m a n d m e t e e n gevidde werkweek van werk, studie, gezin, sport en sociale contacten t o c h zonde van de tijd. D e z e p r o b l e m e n kan de v u n o u m o o i v o o r k o m e n m e t het Internet. Waar ik aan denk? N o u , als de vu haar website dagelijks bijhoudt m e t voor (deeltijd)studenten relevante informatie zoals absentie van d o c e n t e n , tentamencijfers, roosterwijzigingen en a a n m e l ­ dingsprocedures voor t e n t a ­ m e n s is het een kwestie van 's m o r g e n s inloggen op de website van de v u en zoeken naar de die dag afwezige d o c e n t e n . "Aha, d o c e n t G. Riep is ziek" en de dag of avond kan op een nuttige vyijze worden besteed: plat op de bank m e t e e n biertje of z o . FRANK S C H R Ö E R

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen