Ad Valvas 1998-1999 - pagina 487

AD VALVAS 25 MAART 1999

PAGINA 7

Econoom Bob Goudzwaard neemt afscheid van de VU

1k ben geenroependein de woestijn meer' Armoede negeren en het milieu laten verpieteren is niet alleen asociaal, het is economisch ook nog eens vreselijk dom. Dat is al meer dan een kwart eeuw de boodschap van Bob Goudzwaard, idealist pur sang.

Deeltijdingen 's Avonds is de VU vooral het domein van deeltijdstudenten. Franl< Schroer,

Peter Boerman "Je kunt zeggen dat ik op de lange termijn gelijk gekregen heb. Maar geloof me, dat is niet altijd even leuk. Integendeel. Als we sommige stappen eerder gedaan hadden, was er niet zoveel verloren gegaan. In veel voorspellingen had ik liever geen gelijk gekregen." Ruim 26 jaar werkte de econoom prof. Bob Goudzwaard aan de sociaalculturele faculteit van de vu. In die tijd bouwde hij een gedegen naam op als pleitbezorger van soberheid. Zijn boekje Genoeg van te veel, genoeg van te weinig, wissels om tn de economie bracht het zelfs tot een Koreaanse vertaling. De boodschap is in al die jaren niet zoveel veranderd: wees zuinig op het milieu, zorg goed voor de armere medemens. Niet alleen uit menslievendheid of idealisme, maar ook omdat het economisch buitengewoon onverstandig is om het niet te doen. "De grote immigrantenstromen waar de rijke landen nu mee te maken hebben, vloeien voor een groot deel voort uit de toegenomen welvaartsongelijkheid tussen arm en rijk. In de Verenigde Staten gingen door de komt van immigranten drie miljoen arbeidsplaatsen verloren. Als er serieus werk gemaakt was van de schuldsanering van de ontwikkelmgslanden, waren die plaatsen voor Amerikanen behouden gebleven." Goudzwaard noemt ook een voorbeeld dichter bij de huis. "Je ziet een sterke toename van werkdruk en stress. Daar kun je als overheid of bednjfsleven van zeggen: daar trek ik me niets van aan. T o c h knjg je het onherroepelijk terug, door bijvoorbeeld een toename van het aantal WAO'ers. Een te hard beleid straft zichzelf af." De hoogleraar afficheert zich graag als 'normatief econoom', in de traditie van zijn leermeester, Nobelpnjswinnaar Jan Tinbergen. JMet cijfertjes hield hij zich nooit al te veel bezig. "Ik heb wel wat aan econometrie gedaan, maar dat was alleen om de economie te snappen. Politiek was daarentegen een van zijn stokpaardjes. Twee keer werd Goudzwaard gepolst voor een mmisterschap. In 1973 benaderde informateur Biesheuvel hem voor de post Economische Zaken. Goudzwaard bedankte. Vier jaar later probeerde Van Agt het opnieuw, ditmaal voor Ontwikkelingssamenwerking. Opnieuw was Goudzwaard niet bereid. "De eerste keer weigerde ik omdat ik toen net een half

student Beleid, Communicatie en

Organisatie, doet eens in de twee weken verslag van het leven van een deeltijder.

Voddenbalen

Prof. Bob Goudzwaard: 'De huidige economie schrijft voor dat je moet groeien. il< pleit ervoor de pas even in te houden.'

Sidney Vervuurt AVC/VU

jaar hoogleraar was aan de vu. Ik vond niet dat ik het kon maken om weg te gaan. De tweede keer zei ik om meerdere redenen 'nee'. Een van die redenen is dat Van Agt vertelde geen affiniteit te hebben met het CDA-verkie-

'Een te hard beleid keert zich uiteindelijk tegen je

zingsprogramma waaraan ik had meegeschreven: Niet btj brood alleen. Achteraf ben ik blij dat ik het niet gedaan heb. Ik denk dat ik het moeilijk gehad zou hebben. In besturen ligt niet mijn kracht, al was ik daar indertijd nog niet achter." In 1980 hield Goudzwaard het politiek actieve leven voor gezien. Omdat hij het niet eens was met het standpunt van het CDA in de kemwapendis-

Advertentie

Zorgcentrum De Luwte in Amstelveen is een verzorgingshuis met 95 bewoners. Wij zoeken: RECEPTIONISTEN op maandag van 08.00 - 16.30 en op oproepbasis. Werkzaamheden Het ontvangen en verwijzen van bezoekers, het bedienen van de telefooncentrale en het beantwoorden van vragen van bewoners en bezoekers. Het sorteren en verspreiden van de post. Het bewaken van het alarmsysteem. Het verachten van eenvoudige type- en kopieerwerkzaamheden. Wij vragen Kennis van Word en Exel. Goede uitdrukkingsvaardigheid in woord en geschrift. Goede sociale vaardigheden en een respectvolle omgang met de bewoners. Wij bieden Salaris volgens C.A.O.bejaardenhuizen, schaal 4 Inlichtingen Mevrouw A. Overbeek. Telefoon 645.36.51. Uw solhcitatiebrief kunt u richten aan de afdeling personeelszaken Wimbledonpark 1; 1185 XK Amstelveen.

cussie zegde hij zijn lidmaatschap van de partij op. Sinds die tijd stemt hij zwevend: dan weer de PvdA, dan weer GroenLinks. Bij de laatste verkiezingen kreeg de RPF zijn steun. Goudzwaard vindt het "heel jammer" dat de nieuwste generatie studenten zich minder voor politiek mteresseert. "Ik hou wel van wat weerstand in de collegezaal. Dat zie ik tegenwoordig zelden. De studenten aanvaarden alles voor zoete koek, zolang het maar dienstbaar is aan h u n c v . Dat is heel anders dan toen ik hier begin jaren zeventig kwam. Als decaan, had ik destijds veel te maken met bezettingen. H e t was een leuke, tumultueuze tijd. Ondanks dat ik vaak aan de andere kant stond, mocht ik de jongens en meisjes van die tijd heel . graag. Je zag nog echt engagement." D e laatste jaren van zijn aanstelling hield Goudzwaard zich nadrukkelijk bezig met het 'normen en waarden'-project voor het onderwijs, waarmee de v u zich wil onderscheiden tegenover andere universiteiten. Samen met lerarenopleidingsdocent Rob Boschhuizen sprak hij met veel docenten over de 'vooronderstellingen' m hun vak. "Bij Biologie is het 'normen en waarden'-project al sterk geïntegreerd in het onderwijs. Bij Letteren en Economie gaat het ook die kant op. Dat kan een voorbode zijn van een onderwijsvernieuwing. Ik wil graag toe naar wat ik 'dilemmagestuurd' onderwijs noem. Studenten moeten de vooronderstellingen kennen die ten grondslag liggen aan h u n onderwijs. Daarnaast moeten ze hun kennis kunnen toepassen in de samenleving en moeten ze een samenhangende visie kunnen vormen. Wat hoort wel en wat met: zulke vragen moeten wat mij betreft door het onderwijs duidelijk worden." In de afscheidsrede die Goudzwaard 31 maart uitspreekt, gaat hij in op het verschil tussen stromen van goederen

en diensten (dynamisch) en voorraden (met-dynamisch). Volgens de econoom zorgt de economische dynamiek dat de stromen te veel aandacht krijgen. Dit kan ten koste gaan van de voorraden, zoals natuur en cultuur. "De huidige economie schnjft voor dat je moet groeien. Ik zie de economie graag anders. Economie is afgeleid van het Griekse woord oikonomia, wat staat voor 'zorgvuldig beheer'. Dat moeten we ons goed realiseren. Ik pleit ervoor de pas even in te houden, zodat anderen een pas bij kunnen zetten." Met andere woorden: minder materiahsme, meer aandacht voor elkaar. Is die oproep wel van deze tijd, in een samenleving waarin de hebzucht hoogtij lijkt te vieren? "Ik ben geen roepende in de woestijn meer", merkt Goudzwaard op. "Er zijn tegenwoordig veel economen die wijzen op de eindigheid van de natuurlijke grondstoffen. Daar zie je in het beleid veel van terug. Het hele poldermodel met zijn loonmatiging is voor mij een goed voorbeeld van een stapje terug doen om anderen te laten profiteren. Als je de economie zijn gang laat gaan, krijg je scheefgroei. Eén op de vier kinderen m de Verenigde Staten had bijvoorbeeld te maken met honger. Dat IS een nuchtere constatering. Je merkt dat groepen uitgesloten worden van de samenleving. Uitsluiting zorgt voor een cluster van verwante problemen, zoals onderwijsachterstand, cnminaliteit en slechtere gezondheid. Daarop moet je als beleidsmaker anticiperen. Als je geen serieuze zorg voor het milieu en armoede opbouwt, betaal je de rekening later dubbel en dwars terug. Mijn boodschap heet zacht, maar is economisch zo hard als het maar zijn kan."

'Mijn boodschap heet zacht, maar is economisch zo hard als het maar zijn kan'

Ik h e b m i j e e n s in h e t s c h a l e n stelsel v a n d e u n i v e r s i t e i t g e s t o r t . D e n k n i e t d a t ik in m i j n vrije tijd h e t M i n g - p o r s e l e i n of a n d e r e schalen uit de diepe krochten van de vu heb opgeduikeld; ik d o e l o p d e s a l a r i s s c h a len. Na uitgebreid onderzoek k o m ik t o t d e c o n c l u s i e d a t de gemiddelde docent geen wereldsalaris verdient, m a a r echt te klagen hebben deze m e n s e n nou ook w e e r n i e t . Deze studie van salarisschalen volgde n a een diepgaande analyse van het kleedgedrag v a n de gemiddelde docent. De indruk is d a t d e g e m i d d e l d e d o c e n t h e t n i e t zo n a u w n e e m t m e t zijn of h a a r kledingkeuze. Mijn b u u r m a n formuleert het pittiger: "Ze l o p e n e r als v o d d e n b a l e n b i j . " F o u t e jasjes bij v e r k e e r d e d a s j e s , overslagblazers die zonder gêne o p spijkerbroeken worden gedragen. Grootmoeders rokken o m docentenbillen v a n d a m e s d i e d e omaleeftijd n o g l a n g n i e t i n z i c h t h e b b e n . G a zo m a a r door. V r o e g e r viel m e d a t n o o i t zo o p . Ik z a g e r zelf u i t als e e n n a t t e k r a n t . H o e zelfstandiger en dus woonachtig op kamers, des te kleiner mijn kledingbudget. H e t merendeel van mijn studiegenot e n zat i n dezelfde p o s i t i e a l s ik. D a a r o m z a g ik n i e t d a t d o c e n t e n e r a l s v o g e l v e r s c h r i k k e r s bijliepen. T e g e n w o o r d i g is d a t a n d e r s . I n z o ' n collegezaal vol d e e l t i j d e r s z i t t e n d o o r g a a n s d e succesvolle ambitieuze dames en heren. Na w e r k t i j d r a c e n zij en masse n a a r h e t coUege, g e h u l d in h u n w e r k mansklofHe. D e collegebanken w o r d e n dus bevolkt d o o r d a m e s in k(l)eurige mantelpakjes en h e r e n i n t w e e , d r i e , v i e r en vijfdelige k o s t u u m s . W a a r b i j d e z e d a m e s en h e r e n verstoord opkijk e n als de plaatselijke z w e r v e r d e collegezaal b i n n e n d r e i g t te l o p e n . Collectief g a a t d a n de h a n d van de aanwezigen n a a r de binnenzak o m tnet d e snelheid v a n h e t geluid de m o b i e l e t e l e foon t e t r e k k e n t e n e i n d e d e c o n ciërge te verwittigen dat er een o n g e w e n s t p e r s o o n d e z a a l wil binnendringen. Voordat iemand h e t n u m m e r v a n de c o n c i ë r g e heeft i n g e t o e t s t , stelt d e z w e r v e r z i c h v o o r als: d e d o c e n t . Zoals r e e d s v e r m e l d : h e t d o c e n t e n s a l a r i s is r u i m v o l d o e n d e voor het aanschaffen van een goede garderobe, dus w a a r o m g e e n goed p a k gekocht? M i s schien k o m t het doordat het gros van het huidige docentenk o r p s v o l w a s s e n is g e w o r d e n in d e j a r e n zestig e n z e v e n t i g . T o e n m o e s t je s c h o p p e n t e g e n h e t establishment en werd een stropdas alleen gebruikt o m het t o e n m a l i g e vrije seksleven v a n een nieuwe glans te voorzien. Misschien is h e t een ongeschrev e n c o d e in d e o n d e r w i j s w e r e l d . M a a k t h e t w a t uit? Ik d e n k h e t n i e t . D e s l o r d i g geklede l a t e n mij bovendien even niet a a n mij w e r k d e n k e n w a a r i e d e r e e n wel s t r a k in h e t ( t n a n t e l ) p a k zit. Zo krijg ik d a n k z i j de casual outfit v a n d e d o c e n t s o m s h e t gezellige i d e e d a t ik i n d e k r o e g zit in p l a a t s v a n college t e volgen. AUeen a l s hij of zij dezelfde praatjes als mijn kroegmaat gaat v e r t o n e n , ga ik m e z o r g e n maken. FRANK SCHROER

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen