Ad Valvas 1998-1999 - pagina 329

AD VALVAS 2 1 JANUARI 1999

PAGINA 5

ledere universiteit zijn eigen onderwijsmodel 'Het gaat vooral om het plaatsen van piketpaaltjes'

Het universitaire onderwijs is volop in beweging. Het iijkt wel of iedere universiteit z'n eigen onderwijsmodel aan het ontwikkelen is. De een kiest voor dual leren, de ander voor het major-minormodel of voor de probleemgerichte aanpak. Over het nut van ai die modellen hielden studenten vorige week een symposium aan de VU. Dirk de Hoog

•€

"Het probleem is dat Nederlandse studenten hartstikke veel weten als ze afgestudeerd zijn. Ze staan wat kennis betreft aan de wereldtop, maar ze kunnen er in de praktijk geen flikker mee", zo typeerde Hans Adriaansen het resultaat van het onderwijs aan de universiteiten. De decaan van het University College, het deze zomer door de Universiteit Utrecht opgerichte topinstituut voor supergemotiveerde en -getalenteerde studenten, sprak op het symposium Zicht op Onderwijs? dat het Landelijk Overleg van Studentenfracties vrijdag 15 januari aan de vu organiseerde. Volgens de studenten zijn universiteiten druk bezig zich te profileren door een eigen onderwijsmodel in te voeren. Zij vrezen dat daar vaker publicrelationsmotieven achter zitten dan een oprechte aandacht voor de onderwijskwaliteit. Adriaansen verzette zich heftig tegen deze beschuldiging. "Ik vind het bijna misdadig onderwijssystemen in stand te houden waarbij soms 70 procent van de studenten voortijdig zonder diploma de instelling verlaat, terwijl met een andere organisatie van het onderwijs de rendementen veel hoger zijn."

verder reikt dan van de gemiddelde student". Volgens h e m zou een hele universiteit volgens het University College-model opgezet moeten worden. "In Engeland doen ze het zo in Oxford en Cambridge. Het is de kunst om massaliteit kleinschalig te organiseren." D a t hoeft volgens Adriaansen niet tot verschoolsing te leiden. "We leven in de luxetijd dat het bedrijfsleven steeds meer vraagt om

breed opgeleide, academisch gevormde afgestudeerden. Ik zie juist een toename van de liberalisering in het onderwijs. Ook wordt zelfwerkzaamheid van studenten steeds belangrijker gevonden. Volgens mij gaan al die vernieuwingen aan de universiteiten in essentie om de flexibilisering van de intelligentie. Het gaat er niet alleen om veel te weten, maar er ook veel mee te kunnen." Grote voorbeeld van baanbrekende vernieuwing in het universitaire onderwijs is de Universiteit van Maastricht. Zij hanteert sinds haar bestaan het model van het probleemgestuurde onderwijs. Met succes, want de waardering, en de toestroom, van studenten is hoog. D e rector van de Maastrichtse universiteit, Arie Nieuwenhuizen Kruseman, zei op het symposium

echter dat hier en daar het model te rigide is toegepast. "We geven nu zelfs op bescheiden schaal weer hoorcolleges. Dat was tot voor kort echt taboe." Wijnand Wijnen, die als onderwijskundige een belangrijke bijdrage leverde aan het Maastrichtse model, waarschuwde voor een te sterke modelgerichte benadering. "Iedereen komt tegenwoordig met een eigen model aanzetten. Ik ken er inmiddels wel een stuk of tien. Duaal Ieren, studentgericht doceren, major-minorconcepten. N o e m maar op. Het gaat in mijn ogen vooral om het plaatsen van piketpaaltjes. Je moet al doende in de praktijk inhoud geven aan het onderwijs." Als je goed kijkt, zegt Wijnen, zie een rode draad door al die concepten lopen. "Het gaat om het activeren en

Decaan Hans Adriaansen van het Utrechtse University College: 'Ik vind het bijna misdadig onderwijssystemen in stand te houden waarbij soms 7 0 procent van de studenten voortijdig zonder diploma de instelling verlaat.'

Trots

-i % " i I

zelfstandig werken van studenten, leren samenwerken in interdisciplinaire verbanden, verbreden van de kennis waarbij het liefst de eigen vakdiscipline wordt overstegen en het leren verbanden leggen tussen allerlei verschillende zaken. Bovendien zijn veel concepten gericht op de toekomst omdat ze beseffen dat de meeste studenten geen wetenschapper worden. Veel instellingen beseffen dat de samenhang wat verdwenen is de laatste jaren. Dit zijn pogingen om die samenhang terug te brengen en meer te zijn dan een optelsom van verschillende opleidingen. Als dat behalve voor de onderwijskwaliteit ook nog goed is voor de marketing, vinden universiteiten dat mooi meegenomen."

Trots wees hij op de eerste resultaten van zijn nieuwe instituut. In het eerste halfjaar van het bestaan haalden 174 van de 180 studenten het maximale resultaat van 21 studiepunten. D e studenten verblijven intern op het instituut en het studieprogramma is gebaseerd op zo'n zestig uur werken per week. Adriaansen wijst de benaming 'elitair' voor zijn instituut af. "Studenten betalen het gewone collegegeld plus twaalfduizend gulden voor kost en inwoning. Dat is minder daii de norm van het ministerie voor de kosten van een studie." Hl) vindt het terecht "iets extra's te bieden aan degenen wiens intellectuele polsstok nu eenmaal een beetje

NICO Boink - AVC/VU

Probleemgestuurd onderwijs deugt, maar studenten moeten wennen

1

Probleemgestuurd onderwijs: het lijkt bijna een toverformule. Er is nauwelijks nog een hogeschool of universiteit die er niet aan doet. Vaak werkt dat goed. Maar even vaak leidt het tot een golf van protest van ontevreden studenten. "Na een kwartaal zetten ze al de hakken in het zand."

4

I

Inge de Visser/HOP "Boot, auto, trein, schoenen." Een groepje eerstejaars Industrieel Product Ontwerpen (ipo) van de Haagse Hogeschool somt een rijtje voertuigen op. Het is de bedoeling dat de studenten een denkbeeldige fabrikant op weg helpen. Hij is van plan een nieuw vervoermiddel op de markt te brengen, maar heeft geen flauw idee welk. Daarom wil hij eerst weten wat vervoeren eigenlijk is en wat de verschillen en overeenkomsten zijn tussen bestaande vervoermiddelen. De opdracht brengt de studenten ertoe een opsomming te geven die het niveau van Sesamstraat niet ontstijgt. Slechts één van hen heeft in de gaten dat dit niet de bedoeling is. Maar zijn pogingen de groep op een ander spoor te zetten, wekken louter irritatie op: "In de tijd die we hierover discussiëren, hadden we al een A4'tje vol kunnen hebben." Als de tijd voorbij is, lijken de studenten inderdaad weinig te ^m opgeschoten. En om nou te zeggen dat ze op hbo-niveau aan de slag zijn geweest... Dat zijn ze wel, legt tutor Paul Hörchner uit. "Want de bedoeling van deze

bijeenkomst is dat ze de opdracht goed lezen, de moeilijke begrippen proberen te verklaren en leerdoelen vaststellen. Dat lukte redelijk." Maar het liep niet echt lekker, vindt hij ook. De student die de groep op een andere koers probeerde te krijgen, mag de slimste zijn geweest, maar daar gaat het niet om. "Hij is te weinig flexibel, daardoor traineert hij het groepsproces." Als je op de 'ouderwetse' manier naar zo'n bijeenkomst kijkt, jeuken je vingers, weet Erik de Jong, een andere Haagse tutor. "Dan is de verleiding groot om toch een klein college te gaan geven."

Ouderwets Maar ouderwetse colleges zijn in probleemgestuurd onderwijs (pgo) juist niet de bedoeling. D e bakermat van deze onderwijsformule is de Universiteit Maastricht. Daar wilden ze af van de traditionele hoorcolleges, met een alleswetende docent die kennis overdraagt aan zijn nietswetende studenten. Studenten steken veel meer op als ze zelf aan het werk gezet worden. Geef ze een probleem en laat ze er in groepjes de benodigde kennis bij zoeken, dat is simpel gezegd de Maas-

trichtse filosofie. Maastricht heeft veel succes met pgo. Haar voorbeeld kreeg alom navolging. Geneeskunde in Groningen doet al met succes aan pgo, technische bestuurskunde in Delft ook, de hotelschool in Leeuwarden oogst er applaus mee. Er is bijna geen hogeschool of universiteit meer die niets aan pgo-achtig onderwijs doet. Maar lang niet overal is pgo een succes. Aan sommige opleidingen is de waardering van studenten met sprongen omhoog gegaan sinds htm onderwijs in een pgo-jasje is gestoken. Maar op minstens even veel plaatsen leidt de invoering van pgo tot grote ontevredenheid onder studenten.

tenpoll van de Keuzegids Hoger Onderwijs. Dit jaar kelderde ze naar de twintigste en laatste plaats. Opleidrngshoofd Els Verhoef heeft er een verklaring voor. "We leiden studenten op die in het voortgezet onderwijs nog met de traditionele docent voor het bord te maken hadden", zegt ze. "Die hebben het gevoel dat ze in het diepe worden gegooid. N a een kwartaal begonnen ze de hakken in het zand te zetten, zo van: 'Wij willen colleges'. Omdat ze dachten dat ze te weinig leerden. Terwijl de docenten een niveau zagen dat ze nooit eerder hadden gezien."

Voorkauwen

"Onderwijsveranderingen brengen altijd hectische toestanden met zich mee", zegt Cees van der Vleuten. Hij houdt zich als hoogleraar onderwijskunde aan de Universiteit Maastricht dagelijks bezig met probleemgestuurd onderwijs. "Je moet zoeken naar je eigen weg. Dat kost altijd een aantal jaren. Niet zozeer ligt dat aan pgo, hoewel dat vaak de schuld krijgt. Het invoeren van zo'n nieuwe onderwijsvorm vereist een totaal andere aanpak en die voer je niet één, twee, drie door." Dat er hoop is voor opleidingen als de Amsterdamse MWD, bewijst het voorbeeld van bestuurskunde aan de Katholieke Universiteit Nijmegen (KUN). Die studie voerde bij d e ^ oprichting, tien jaar geleden, een verregaande vorm van pgo door. Dat kwam haar aanvankelijk op een slechte beoordeling van een visitatiecom-

De Haagse iPO-studenten kunnen zich dat voorstellen. "Ik was gewend aan iemand voor het bord die alles voorkauwde", zegt Waker Koert. Vorig jaar was hij nog mts'er. " N u moet je het zelf uitzoeken. Dat is leuk, maar het blijft vaak onduidelijk." Aschwin Staulpe, ook eerstejaars, is dat met hem eens. "Je weet vaak niet waar je mee bezig bent. Ik wil wel wat meer middelbareschooldingen hebben, gewone basiskeimis." Maar dat gaat over, zeggen ouderejaars. Marischka Klop: "Op een gegeven moment valt het allemaal op z'n plek." De opleiding maatschappelijk werk dienstverlening (MWD) aan de Hogeschool van Amsterdam lijkt zo'n plek waar pgo vooralsnog op een fiasco is uitgelopen. Vóór de invoering ervan eindigde MWD als tiende in de studen-

Toestanden

missie te staan en ook de studenten waren ontevreden. "Er begon op een gegeven moment moeheid op te treden", vertelt onderwijskundig adviseur Rob Gerritsen van de KUN. "Want pgo werkt altijd volgens een vaste procedure." Het belangrijkste probleem was volgens hem dat de studenten te weinig loskwamen van de boeken. "Dat klinkt misschien vreemd, maar ze zochten de antwoorden op de voorgelegde problemen in de literatuur. Bovendien slaagden ze er niet goed in om die in hun eigen woorden te vertalen. Daarom werken we sinds een jaar of drie met taken waarin ze verder moeten kijken dan de boeken." Bestuurskunde in Nijmegen hanteert inmiddels een eigen mix van moderne onderwijsvormen, die wel allemaal op pgo gebaseerd zijn. "Ik denk dat dit moet. H e t is voor de afwisseling in elk geval heel belangrijk", aldus Gerritsen. De deskundigen zijn het daar mee eens. Een nieuwe visitatiecommissie was heel tevreden. Gerritsen: "We hebben nu de beste bestuurskundeopleiding van Nederland." De Maastrichtse onderwijskundige Van der Vleuten denkt dat het ook met de Amsterdamse MWD-opleiding wel goed komt. Die deed er in ieder geval goed aan om radicaal te veranderen, vindt hij. "Revolutie is beter dan evolutie. Omdat het een heel andere manier van denken vereist. Als je het maar mondjesmaat invoert, raken studenten en docenten er niet aan gewend. Je doet Jiet goed of je doet het helemaal niet."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen