Ad Valvas 1998-1999 - pagina 371

PAGINA 1 1

AD VALVAS 4 FEBRUARI 1 9 9 9

Henk Timmerman is hoogleraar farmacochemie aan de VU en al zo'n twintig jaar bestuurslid van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Die vereniging bestrijdt pseudo-wetenschap.

Geert-Jan Tangelder is hoogleraar fysiologie aan de VU en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Volkomen Gezondheid. Deze vereniging wil wijzen op de waarde van transcendente meditatie in de gezondheidszorg. Ruim honderd leden telt de vereniging, waarvan er dertig arts zijn. Foto's Sidney Vervuurt - AVC/VU

7o'n polsdiagnose is pure waanzin!' Sceptische prof neemt collega onder vuur over alternatief genezen HenkTlmmerman is fel gekant tegen alles wat zweemt naar kwakzalverij. Zijn collega Geert-Jan Tangelder is pleitbezorger van transcendente meditatie in de gezondheidszorg. Een discussie tussen twee VU-professoren over mediteren, warmwaterkuren en aromatherapieën. "Meent u dat: dat de diepste oorzaak van ziekten gelegen is in het bewustzijn?" Fokke Zaagsma Professor Henk T i m m e r m a n moet mets hebben van geneeswijzen die gepromoot worden als succesvol zonder dat dat wetenschappelijk bewezen is. Dat IS kwakzalverij, meent hij. Een collega-hoogleraar op de vu, GeertJan Tangelder, is voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Volkomen Gezondheid. Deze vereniging wil de transcendente meditatie promoten m de gezondheidszorg. Timmerman heeft met afgrijzen het TM-Magazine gelezen, het blad van de Transcendente Meditatie (TM)-bewegmg. In het nummer van september 1998, een special over gezondheid, wordt onder meer de Nederlandse Vereniging voor Volkomen Gezondheid aangeprezen. Voorziter Tangelder staat erin met een foto. In dat TM-Magazine staat dat je moet leven volgens de 'natuurwetten', wat inhoudt dat je moet zorgen voor balans tussen de drie 'dosha's' in je lichaam. Als je dat doet, blijf je gezond. In het blad staan ook diverse therapieën genoemd, zoals de aromatherapie; breng de dosha's in evenwicht via het reukorgaan door één druppel veta-olie te verdampen in water en minimaal vier uur m te ademen. Is onder meer goed voor geconcentreerder studeren en tegen nachtelijke hoestbuien. De warmwaterkuur bestaat uit het drinken van slokjes zo heet mogelijk water (tien tot vijftien mmuten laten koken op een laag pitje) verspreid over de dag, zo veel als je kunt verdragen. Positief effect binnen veertien dagen: beter slapen, minder snoepen, spontaan afnemende verslavingen als roken en minder )euk en

eczeem bij chocoladeallergie. Kortom, voer voor een discussie met Geert-Jan Tangelder.

Klazien Timmerman: "Een mevrouw als Klazien uit Zalk, dat was een echte kwakzalver." Tangelder: "Toch kan er iets inzitten. Als zij zegt dat een plant ergens geschikt voor is, moet je dat onderzoeken." Timmerman: "Dat vind ik ook, niks op tegen! Als zij zegt dat je eikenbladeren kunt gebruiken om infecties tegen te gaan, dan zeg ik: laten we dat eens gaan bekijken." Tangelder: "Ik wil stellen dat mijn Nederlandse Vereniging voor Volkomen Gezondheid niets te maken heeft met kwakzalverij, niets met zoiets als Klazien uit Zalk. Het gaat puur om een meditatietechniek. Het helpt patiënten te ontspannen, afstand te nemen, en hopelijk in hun persoonlijke leven psychologische groei te ervaren. Meditatie is geen behandelwijze, maar het helpt wel tegen onder meer angst en migraine. Wat dat betreft is transcendente meditatie heel goed onderzocht. Ik heb een search gedaan in de Medline, de medische database op Internet. Daar krijg ik 187 htts, waaronder van erkende medische vakbladen." Timmerman: "Maar zoveel hits zijn nog geen bewijs. Verdikkeme, ik kan toch nooit ontkennen dat, als je iemand die zich ziek en ellendig voelt, in een sfeer brengt waarin hij zich beter gaat voelen, dat invloed heeft op fysiologische functies. Dat is zo. Maar twee keer per week naar een concert

of een goed gesprek, lekker eten, weet ik wat allemaal, dat helpt net zo goed. Maar als ik dit TM-magazme lees, als ik me oriënteer op uw benadering van gezondheid en ziekte, knjg ik de indruk dat er naast transcendente meditatie toch iets is als transcendente medicatie.^^ Tangelder: "In het blaadje van de TM-beweging worden van tijd tot tijd dingen genoemd die in dat veld spelen, zoals nu dus mahanshi-ayurveda. Ayurveda is een klassieke Indiase geneeskunde. Ayurveda heeft niets met onze vereniging te maken. Ook staan we los van de TM-beweging. Van de dertig artsen die lid zijn, zijn wel een man of twintig ayurveda-artsen. Maar ik bengeen voorzitter van de verenigmg om die ayurveda-extremen te promoten. Het gaat mij steeds om de meditatie."

Timmerman: "Bent u het dan met deze uitspraak eens uit het TM-magazme: 'De diepste oorzaak van ziekte is gelegen in bewustzijn'. Ik vind dat werkelijk een belediging voor mensen die een ernstige ziekte hebben en die daardoor de indruk krijgen dat ze zelf eigenlijk een beetje schuldig zi)n. Wat is volgens u de diepste oorzaken van ziekte. Zeg het nou eens." Tangelder: "Ziekte is een cascade van gebeurtenissen. Bewustzijn is maar één factor. Iemands voedmgstoestand, z'n slaaptoestand, enzovoort zijn allemaal heel belangrijk voor oplopen van een ziekte, zowel van een iiifectieziekte als kanker. Wat nou de diepste oorzaak is, vmd ik heel moeilijk." Timmerman: "Maar je kunt toch geen infectieziekte oplopen zonder dat er een infectie plaatsvindt. Dat is dan toch de diepste oorzaak?" Tangelder: "Er zijn gevallen beschreven waaruit onduidelijk is wat de ziekteverwekker is. D e persoon zelf vindt zich ziek of de omgeving vindt die persoon ziek. Als iemand een infectie oploopt, zijn ook interne factoren van belang of iemand daadwerkelijk ziek wordt. Niet iedereen krijgt griep."

Timmerman: "Ik lees hier bijvoorbeeld: 'Ook betrekkelijk onschuldige ziekten als verkoudheid hebben een aanlooptijd die geschat wordt op maand tot een seizoen.' Ik vind dat pure onzin. Epidemieën ontstaan acuut. Die ontstaan gewoon acuut!" Tangelder: "Dit is... Eh..." Timmerman: "Ja, ho: u mag zich niet overal van terugtrekken!" Tangelder: "Het zi)n allemaal vergaande ongenuanceerde uitspraken. Ik maak geen gebruik van ayurveda. Ik denk dat er bepaalde aspecten zijn van ayurveda, de preventieve, die toch sterk te maken hebben met leefwijzen, dat er mogelijkheden liggen, maar dan moet eerst sterk onderzocht worden of het helpt." Timmerman: "Ik verbind dit toch met u hoor, want ik zie hier uw foto staan. D u s ik denk: die man onderschrijft dat. Misschien zou u een stuk in het TM-magazme moeten schrijven waarin staat dat u zich van de ayurveda distantieert. Maar ik geloof gewoon niet dat u dat zult doen. Daarmee neemt u tenminste afstand van methoden als die polsdiagnose, waarbi) een ayurveda-arts een patiënt onderzoekt door drie vingers op de pols te leggen om zo via elke vinger drie dosha's te voelen. Zo'n polsdiagnose, dat doet me denken aan iemand die aan mijn iris kan zien of ik een nierafwijking heb. Dit is allemaal pure waanzin."

Iriscopie Tangelder: "De iriscopie is onderzocht, en dat klopt inderdaad niet. De polsdiagnose is niet onderzocht, en..." Timmerman: "Waarom niet?" Tangelder: "Dat zou moeten, maar het zijn kleine groepen artsen met weinig geld en mankracht voor onderzoek. Maar ik sluit niet op voorhand uit dat er wel degelijk elementen in de polsdiagnose zitten waardoor artsen een goed totaalbeeld kunnen krijgen van de patient." Timmerman: "Ik vind het buitengewoon zwak, moet ik zeggen, dat u dat niet op voorhand uitsluit. U zou er van overtuigd moeten zijn dat het niet

kan. In het blaadje staat uw foto, waaronder niet voor niets staat 'hoogleraar fysiologie'. Dat impliceert een objectieve wetenschapper. Uw positie en naam wordt aan ayurveda verbonden. Er zeggen ongetwijfeld mensen: 'Kijk, die hoogleraar van de Vrije Universiteit zegt het ook'. Alles wordt zo legitiem." Tangelder: "U maakt wel een heftig punt van een paar zinsneden. We hebben raakvlakken met ayurveda, maar het draait om de transcendente meditatie. Ik zeg, aan die ayurveda kun je wat hebben, maar dat is nog relatief weinig onderzocht." Timmerman: "U draait er steeds een beetje omheen, hoor," Tangelder: "Ik denk dat de ayurveda-artsen in onze vereniging het liefst een eigen aparte vereniging willen hebben. Ik kan natuurlijk niet verantwoordelijk zijn voor wat ieder van de vereniging zegt, ook niet voor onze vice-voorzitter die in het TM-magazine schrijft over zijn ervaringen als ayurveda-arts. Ik ben niet voor ayurveda, ik sta meer op een afstand. Er lopen wel eens dingen door elkaar, dan komen er uitspraken van anderen waarvan ik denk; kon gelukkiger, en wat minder absoluut. Misschien dat ik naar aanleiding van deze discussie dit terugbreng m de vereniging en met de anderen ga praten om wat minder heftig die ayurveda uit te dragen, dat ze dat wat meer op een lager pitje moeten zetten." Timmerman: "Maar stel nou dat u dat doet en de vereniging zegt: 'We zijn het helemaal niet met u eens, meneer de voorzitter'. Kan dat voor u aanleiding zijn om op te stappen? Dit is een belangrijk punt. Volgens mij misbruiken uw leden uw positie als gevestigd wetenschapper en ziet men u daarom liefst niet vertrekken. Ik heb u al een keer voorgesteld dat u een brief schrijft aan het blad met de inhoud dat de vereniging zich van ayurveda distantieert. Als u dat zou doen, bent u volstrekt geloofwaardig." Tangelder: "Ja. Dit is wat dat betreft een nuttige discussie. Ik denk dat het misschien ook beter zou zijn als ik het zou doen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen